İdrar Kaçırma için Röntgen (İşeme Sistogramı) Nedir?

Genel Bakış

İdrar kaçırma (inkontinans) sorunu yaşayan kişilerde, mesane ve idrar yolunun yapısını ve işlevini değerlendirmek için yapılan özel bir röntgen filmidir. Bu teste 'işeme sistogramı' veya 'voiding sistoüretrografi' de denir. İşlem sırasında mesaneye ince bir sonda ile kontrast madde (röntgende görünen özel bir sıvı) verilir ve hasta idrar yaparken röntgen çekilir. Böylece idrar kaçırmaya neden olabilecek anatomik veya işlevsel sorunlar görüntülenir.

İdrar kaçırma şikayeti olan hastalarda, özellikle cerrahi planlanmadan önce, yaygın olarak kullanılan bir tanı yöntemidir.

İdrar kaçırma sorunu yaşayan her yaştaki hasta bu teste ihtiyaç duyabilir. Özellikle tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu veya doğumsal anormallik şüphesi olan çocuklarda, doğum sonrası idrar kaçırma yaşayan kadınlarda ve prostat cerrahisi geçiren erkeklerde sıkça istenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürürken, hapşırırken veya zorlanırken idrar kaçırma
• Ani ve şiddetli idrar yapma isteğiyle birlikte kaçırma
• Tuvalete yetişemeden kaçırma
• İdrar yaparken ağrı veya yanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda gündüz veya gece idrar kaçırma (enürezis)
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• İdrar yaparken zorlanma veya kesintili akış

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda sık idrara çıkma ve gece uyanma
• Tuvalete giderken kaçırma (acil inkontinans)
• Yürüme güçlüğü nedeniyle idrar kaçırma

Nedenler

Ana nedenler

• Mesane veya idrar yolunun doğumsal yapısal sorunları (örneğin, mesane boynu tıkanıklığı)
• Pelvik taban kaslarının zayıflığı (doğum veya yaşlanmaya bağlı)
• Sinir sistemi hastalıkları (felç, multipl skleroz gibi)
• Prostat büyümesi (erkeklerde)
• Radyoterapi veya cerrahi sonrası oluşan hasarlar

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Obezite
• Doğum sayısı ve zor doğum öyküsü
• Kronik kabızlık
• Sigara kullanımı (kronik öksürüğe bağlı)
• Bazı sinir sistemi hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yaparken ateş, titreme veya yan ağrısı
• İdrar akışının tamamen durması (idrar yapamama)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma şikayetiniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kaçırma miktarı veya sıklığı artıyorsa
• Daha önce tedavi denemelerine rağmen düzelme olmazsa

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Ardından idrar testi (tahlil) ve gerekirse işeme sistogramı (röntgen) isteyebilir. Bu test, mesanenin dolum ve boşaltım sırasında nasıl çalıştığını gösterir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kan olup olmadığı kontrol edilir)
• İşeme sistogramı (röntgen ile mesane ve idrar yolunun görüntülenmesi)
• Ürodinami testi (mesane basıncı ve kapasitesinin ölçümü)
• Pelvik ultrasonografi (böbrekler ve mesanenin yapısına bakılır)

Randevunuzda neler beklenir

İşeme sistogramı sırasında, bacaklarınızın arasına özel bir örtü serilir ve idrar yolunuza ince bir sonda (kateter) yerleştirilir. Bu biraz rahatsızlık verebilir. Sonda ile mesanenize kontrast madde doldurulur. Daha sonra röntgen cihazıyla birkaç görüntü alınır ve idrar yapmanız istenir. İşlem sonunda sonda çıkarılır ve birkaç saat bol su içmeniz önerilir. Testten sonra hafif bir yanma hissi normaldir.

Tedavi

İdrar kaçırma tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Test sonuçlarına göre doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir. Tedavi seçenekleri arasında yaşam tarzı değişiklikleri, pelvik taban egzersizleri, ilaç tedavisi ve gerekirse cerrahi bulunur.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban kaslarınızı güçlendirmek için Kegel egzersizleri yapın (doktorunuzdan veya fizyoterapistten öğrenebilirsiniz).
• Günde 6-8 bardak su içmeye özen gösterin, ancak yatmadan önce sıvı alımını sınırlayın.
• Kafein, alkol ve asitli içecekler gibi mesaneyi tahriş eden maddelerden kaçının.
• Kabızlığı önlemek için lifli besinler tüketin (sebze, meyve, tam tahıl).
• İdrar kaçırma pedleri veya özel iç çamaşırları kullanarak sosyal hayatınızı rahatça sürdürebilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mesane kaslarını gevşetmeye veya sıkılaştırmaya yönelik ilaçlar önerebilir. Hormon tedavisi (krem veya tablet) de kullanılabilir. Ayrıca mesane eğitimi (belirli aralıklarla idrara çıkma alışkanlığı kazandırma) ve biofeedback (kas kontrolünü öğreten bir yöntem) gibi davranışsal tedaviler de uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diğer tedavilere yanıt alınamayan durumlarda, doktorunuz cerrahi seçenekleri değerlendirebilir. Örneğin, mesane boynu askı ameliyatı (sling) veya yapay idrar sfinkteri takılması gibi yöntemler bulunur. Cerrahi kararı mutlaka bir üroloji uzmanı ile görüşülerek verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

İdrar kaçırma ile yaşamak zor olabilir, ancak birçok kişi uygun tedavi ve destekle normal bir hayat sürdürebilir. İşeme sistogramı sayesinde sorunun kaynağı belirlenir, böylece etkili bir tedavi planı yapılabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak pelvik taban egzersizleri yapın.
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin, ihtiyaç hissedince gitmeye çalışın.
• Fazla kilonuz varsa, sağlıklı bir kilo verme programı uygulayın.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin (öksürük idrar kaçırmayı tetikler).

Diyet ve egzersiz

Liften zengin (sebze, meyve, kepekli tahıllar) bir diyet kabızlığı önler. Kabızlık idrar kaçırmayı kötüleştirebilir. Ayrıca yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizler genel sağlığınızı iyileştirir ve pelvik taban kaslarını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Tedavi ile şikayetleriniz büyük ölçüde azalabilir. Doktorunuz veya bir psikolog bu süreçte size destek olabilir.

Önleme

İdrar kaçırmanın bazı tipleri tamamen önlenemese de, riski azaltmak mümkündür. Pelvik taban kaslarını güçlendirmek, sağlıklı kilo korumak, kabızlıktan kaçınmak ve sigarayı bırakmak önemli önlemlerdir.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur ancak yıllık check-up sırasında doktorunuza idrar kaçırma şikayetiniz varsa mutlaka söyleyin. Erken teşhis tedaviyi kolaylaştırır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Cilt tahrişi ve yaralar (idrarın cilde sürekli temasına bağlı)
• Sosyal izolasyon ve depresyon
• Böbrek hasarı (ileri durumlarda, nadir)

Uzun vadeli görünüm

İdrar kaçırma tedavi edilebilir bir durumdur. İşeme sistogramı gibi tanı yöntemleri sayesinde altta yatan neden çoğu kez bulunur ve uygun tedavi ile belirtiler büyük ölçüde düzelir veya tamamen kaybolur. Erken yardım almak, hayat kalitenizi artırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.