Eklem Ultrasonu (Eklem Ultrasonografisi)

Genel Bakış

Eklem ultrasonu, eklemlerin ve çevresindeki yumuşak dokuların (tendon, bağ, kas ve sıvı) ses dalgalarıyla görüntülenmesidir. Röntgen gibi ışın içermez, ağrısızdır ve hareketli görüntü sağlar. Omuz, dirsek, el bileği, kalça, diz ve ayak bileği gibi bölgelerde yaygın olarak kullanılır.

Eklem ultrasonu, günümüzde kas ve eklem hastalıklarının değerlendirilmesinde sıkça kullanılan bir görüntüleme yöntemidir.

Her yaş grubundan insana uygulanabilir. Özellikle spor yaralanması olanlar, romatizmal şikayetler yaşayanlar, yaşlılarda kireçlenme şüphesi olanlar ve bebeklerde kalça taraması için başvurulan bir yöntemdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemde ağrı
• Eklemde şişlik veya sıvı birikimi
• Hareket kısıtlılığı
• Takılma, kilitlenme hissi
• Eklemde kızarıklık ve sıcaklık artışı

Çocuklarda belirtiler

• Bebekte bacak boyunda farklılık veya kalça açılmasında güçlük şüphesi
• Çocukta topallama veya eklem ağrısı
• Eklemde sebepsiz şişlik veya sabah tutukluğu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Eklem ağrısı ve sabah tutukluğu
• Yürümekle artan ağrı
• Eklemde şişlik ve hareket güçlüğü
• Denge kaybı veya düşme korkusu nedeniyle kısıtlanan günlük hareketler

Nedenler

Ana nedenler

• Travma sonrası bağ, tendon veya menisküs yaralanmaları
• Tekrarlayan hareketlere bağlı aşırı kullanım yaralanmaları
• İltihaplı eklem romatizması
• Eklemde kireçlenme (osteoartrit)
• Eklem içi sıvı birikimi veya bursit (yastıkçık iltihabı)
• Eklem enfeksiyonu şüphesi

Risk faktörleri

• Spor yaralanmaları veya zorlayıcı fiziksel aktiviteler
• Yaşla birlikte eklem aşınması
• Fazla kilo ve obezite
• Romatizmal hastalık öyküsü
• Tekrarlayan iş hareketleri

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş, şiddetli şişlik ve kızarıklıkla birlikte eklem ağrısı
• Eklem yaralanması sonrası ciddi fonksiyon kaybı
• Günlük aktiviteleri engelleyen dayanılmaz ağrı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrısı veya şişlik 1-2 haftadan uzun sürüyorsa
• Sabah tutukluğu 30 dakikadan uzun sürüyorsa
• Hareketle artan, istirahatle azalan ağrı varsa
• Tekrarlayan eklem takılması veya kilitlenme varsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ekleminizi muayene eder ve hareket açıklığınızı ölçer. Gerek görürse eklem ultrasonu ister. Ultrason sırasında doktor, eklemi farklı açılardan değerlendirir ve birlikte ekleminizi hareket ettirmenizi isteyebilir. Sonuçlar; muayene ve gerekiyorsa diğer görüntüleme yöntemleriyle birlikte yorumlanır.

Yapılabilecek testler

• Detaylı fizik muayene
• Eklem ultrasonu (renkli ve hareketli inceleme)
• Gerekirse röntgen veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Gerekirse kan tetkikleri ve eklem sıvısı incelemesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene masasına uzanır veya oturursunuz; ekleminize jel sürülür ve prob adı verilen çubukla gezdirilir. Hafif bir basınç hissedebilirsiniz, ancak ağrı beklenmez. İşlem genellikle 15-30 dakika sürer ve sonrasında günlük yaşantınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

Eklem ultrasonu tanı koymaya yardımcı bir araçtır; tedavi değildir. Ultrason sonucuna göre doktorunuz size özel bir tedavi planı oluşturur. Tedavi; dinlenme, fizik tedavi, ilaçlar, enjeksiyonlar veya nadir durumlarda cerrahiyi içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği süre boyunca eklemi dinlendirin
• Şişlik varsa eklemi yüksekte tutun ve soğuk uygulayın
• Zorlayıcı hareketlerden kaçının, eklemi aşırı yüklemeyin
• Fizyoterapistinizin verdiği egzersizleri düzenli yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrı ve iltihabı azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir; ayrıca fizik tedavi programı veya ultrason eşliğinde eklem içi enjeksiyonlar uygulanabilir. İlaçların adı ve dozu mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yırtık bir tendon veya kalıcı yapısal hasar saptanırsa ve diğer tedavilere rağmen şikayetler düzelmezse, doktorunuz cerrahi seçeneği gündeme getirebilir. Ancak çoğu eklem sorunu cerrahi gerektirmeden tedavi edilebilir.

Bu durumla yaşamak

Ultrason sonrası özel bir kısıtlama yoktur. Eklem şikayetleri yaşıyorsanız, gün içinde uzun süre aynı pozisyonda kalmamaya çalışın; aktiviteleri kısa aralıklara bölün. Dinlenme ve hareket dengesi, eklem sağlığınız için önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak yüzme veya bisiklet gibi eklemlere az yük bindiren egzersizler yapın
• Egzersiz öncesi ısınma ve sonrası soğuma hareketlerini atlamayın
• Çalışma ortamınızı eklemlerinizi zorlamayacak şekilde düzenleyin
• İdeal kilonuzu koruyun

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, kemik ve eklem sağlığını destekler. Kalsiyum, D vitamini ve yeterli protein içeren bir beslenme düzeni ile düzenli, yumuşak egzersizler eklemler için faydalıdır. Yeni bir egzersize başlamadan önce doktorunuza danışmanız önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Özellikle kronik eklem ağrısı, günlük yaşamı kısıtlayabilir ve üzüntü, kaygı ya da uyku sorunlarına yol açabilir. Bu duygularla baş etmek için doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Eklem ultrasonunun kendisini önlemek gerekmez; asıl amaç eklem hastalıklarını erken fark etmektir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, yaralanmalardan korunma ve ilk belirtilerde hekime erken başvuru, eklem sorunlarının önlenmesinde önemli adımlardır.

Tarama programları

Türkiye'de bebeklerde doğuştan kalça çıkığı taraması, Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği programlar doğrultusunda yapılmaktadır. Bebeğinizin kalça ultrasonu ihtiyacı için çocuk doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ultrason ile değerlendirilmeyen yırtık veya iltihap gözden kaçabilir
• Tedavi gecikirse ağrı uzayabilir ve kronik eklem hasarı gelişebilir
• Hareket kısıtlılığı kalıcı hale gelebilir

Uzun vadeli görünüm

Eklem ultrasonu, doğru tanının konulmasına ve uygun tedavinin hızla başlamasına yardımcı olur. Erken tanı ile birçok eklem sorunu cerrahiye gerek kalmadan kontrol altına alınabilir; gerekirse cerrahi de başarılı sonuçlar sağlar.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.