Akciğer Ultrasonu: Nedir ve Nasıl Yapılır?

Genel Bakış

Akciğer ultrasonu, ses dalgaları kullanarak akciğerlerin ve göğüs boşluğunun görüntülenmesini sağlayan, ağrısız ve radyasyon içermeyen bir görüntüleme yöntemidir. Röntgen gibi radyasyon içermediği için hamilelerde ve çocuklarda da güvenle kullanılabilir.

Akciğer ultrasonu, özellikle acil tıp ve yoğun bakım alanında giderek daha yaygın kullanılan bir yöntemdir. COVID-19 pandemisi sırasında da sıkça kullanılmıştır.

Her yaştan insanda kullanılabilir, ancak özellikle hastanede yatan, nefes darlığı çeken, göğüs travması geçiren veya solunum sorunu olan kişilerde tercih edilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Öksürük
• Yüksek ateş
• Göğüste travma (darbe, yaralanma)

Çocuklarda belirtiler

• Hırıltılı solunum
• Hızlı nefes alıp verme
• Beslenme güçlüğü ile birlikte solunum sıkıntısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani başlayan nefes darlığı
• Bilinç bulanıklığı ile birlikte solunum sıkıntısı
• Göğüste sıvı birikimi belirtileri (ayaklarda şişlik gibi)

Nedenler

Ana nedenler

• Enfeksiyonlar (zatürre gibi)
• Akciğer zarında sıvı birikimi (plevral efüzyon)
• Akciğerde hava kaçağı (pnömotoraks)
• Kalp yetmezliğine bağlı akciğer ödemi
• Göğüs travması

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH, astım)
• İleri yaş
• Bağışıklık sistemi zayıflığı
• Kalp hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorlanıyorsanız veya göğsünüze darbe aldıysanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden öksürük ve nefes darlığı
• Doktorunuz akciğerlerinizde bir sorundan şüpheleniyorsa

Tanı

Akciğer ultrasonu, doktorun göğüs duvarınıza bir prob (dönüştürücü) yerleştirerek ses dalgalarıyla iç yapıyı görüntülemesi işlemidir. İşlem sırasında herhangi bir ağrı hissedilmez.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni
• Kan testleri
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Arter kan gazı

Randevunuzda neler beklenir

İşlem sırasında belinize kadar soyunmanız istenebilir. Sırtüstü veya yan yatar pozisyonda olursunuz. Doktor, jelli bir probu göğsünüzün farklı bölgelerinde gezdirir. Soğuk bir jel hissedebilirsiniz, ancak ağrı olmaz. İşlem genellikle 10-15 dakika sürer ve sonuç hemen değerlendirilebilir.

Tedavi

Akciğer ultrasonu bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Ancak bazı durumlarda ultrason eşliğinde işlemler (örneğin plevral aralıktan sıvı boşaltma) yapılabilir.

Evde kişisel bakım

• İşlem sonrası özel bir bakım gerekmez.
• Doktorunuzun önerdiği takip randevularına gidin.
• Herhangi bir rahatsızlık hissederseniz doktorunuza bildirin.

Tıbbi tedaviler

Akciğer ultrasonu sonuçlarına göre doktorunuz uygun tedaviyi planlayacaktır. Örneğin, enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi, sıvı birikimi varsa boşaltma veya ilaç tedavisi gibi yöntemler uygulanabilir. Tedavi tamamen altta yatan nedene bağlıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, örneğin büyük pnömotoraks (akciğer sönmesi) veya kalıcı sıvı birikimlerinde cerrahi müdahale gerekebilir. Doktorunuz bu konuda size bilgi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Akciğer ultrasonu, bir kereye mahsus veya takip amaçlı yapılabilir. Altta yatan bir hastalık varsa, günlük yaşamınızda nefes egzersizleri, düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanıyorsanız bırakın
• Düzenli egzersiz yapın
• Sağlıklı beslenin
• Kronik bir hastalığınız varsa düzenli takip yaptırın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve doktorunuzun onayıyla yapacağınız hafif egzersizler (yürüyüş gibi) akciğer sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Solunum sorunları kaygıya neden olabilir. Ultrason gibi hızlı tanı yöntemleri sayesinde erken teşhis ve tedavi, kaygılarınızı azaltabilir. Gerekirse psikolojik destek alın.

Önleme

Akciğer ultrasonu gerektiren durumlar her zaman önlenemez ancak akciğer sağlığını koruyucu önlemler alınabilir: sigara içmemek, enfeksiyonlara karşı aşı yaptırmak, düzenli kontroller.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları riski azaltabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uyun.

Tarama programları

Özellikle risk grubundaysanız (sigara içmek, kronik hastalık) düzenli doktor kontrolü önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan hastalık teşhis edilmezse ilerleyebilir.
• Solunum yetmezliği, sepsis (kan zehirlenmesi) gibi ciddi sonuçlar olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Akciğer ultrasonu, birçok akciğer sorununun hızlı ve doğru teşhis edilmesine yardımcı olur. Erken teşhis, başarılı tedavi şansını artırır. Çoğu durumda tedaviyle tam iyileşme mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.