Erkek Kısırlığında Ultrasonografi: Ağrısız Bir Tanı Yöntemi

Genel Bakış

Erkek kısırlığında uygulanan ultrasonografi, ses dalgaları kullanarak testislerin ve üreme yollarının görüntülenmesini sağlar. Bu yöntem, kısırlığın olası nedenlerini araştırmak için yapılan ağrısız ve radyasyon içermeyen bir incelemedir.

Ultrasonografi, erkek kısırlığının değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılan standart bir görüntüleme yöntemidir. Pek çok erkek bu incelemeyi en az bir kez yaptırır.

Genellikle bir yıl boyunca düzenli, korunmasız cinsel ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması durumunda başvuran erkekleri etkiler. Ayrıca testis ağrısı, şişlik veya sperm sayısında düşüklük yaşayan erkeklerde de yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bir yıl boyunca çocuk sahibi olamama
• Sperm sayısının normalden düşük olması
• Testislerde veya torba bölgesinde ağrı, şişlik, kitle hissi
• Testislerin küçük veya sert olması
• Cinsel istek veya işlev sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Varikosel: Torbadaki toplardamarların genişlemesi, sperm üretimini olumsuz etkileyebilir.
• Sperm kanallarında tıkanma veya daralma
• Testislerin yapısal bozuklukları
• İnmemiş testis ya da testislerin normal yerinde olmaması
• Enfeksiyonlar, örneğin kabakulak sonrası testis iltihabı
• Hormonal bozukluklar (ultrason ile bezler görüntülenir)

Risk faktörleri

• Yaşın ilerlemesi
• Sigara ve alkol kullanımı
• Aşırı sıcak ortamlar (sauna, sık sıcak banyo gibi)
• Bazı ilaçlar ve kimyasal maddeler
• Geçirilmiş enfeksiyonlar veya ameliyatlar
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi birinde
• Yeni fark edilen testis kitlesi veya sertliği

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bir yıllık denemeye rağmen gebelik oluşmuyorsa
• Sperm analizinde anormallik saptandıysa
• Doktorunuz kısırlık araştırmasına başlamak istiyorsa

Tanı

Erkek kısırlığında ultrasonografi, ürolog veya radyolog tarafından yapılan bir görüntüleme işlemidir. Jöle sürülen prob, torba bölgesinde gezdirilerek testisler ve çevre yapılar değerlendirilir. Doppler ile kan akımı ölçülür. İşlem yaklaşık 15-20 dakika sürer.

Yapılabilecek testler

• Skrotal ultrason (torba ve testislerin görüntülenmesi)
• Doppler ultrason (kan akımının değerlendirilmesi)
• Transrektal ultrason (prostat ve meni kanallarının incelenmesi, gerektiğinde)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında alt bedeniniz açık olur. Sırtüstü yatarken bacaklarınız arasına bir havlu konur. Jöle soğuk gelebilir ancak acı vermez. İşlem bitince günlük yaşamınıza dönebilirsiniz. Sonuçlar doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Tedavi

Ultrasonografi tek başına bir tedavi değildir; kısırlığın nedenini bulmaya yardımcı olan bir tanı aracıdır. Tedavi, tespit edilen soruna göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve alkolü bırakmak veya azaltmak
• Bol sıvı içmek ve düzenli uyumak
• Sık sıcak banyo ve saunadan kaçınmak
• Stres yönetimi için yürüyüş, meditasyon gibi rahatlatıcı aktiviteler yapmak

Tıbbi tedaviler

Tespit edilen nedene göre doktorunuz hormonal ilaçlar, varikosel ameliyatı, tıkanıklığın giderilmesi veya yardımcı üreme teknikleri (örneğin tüp bebek) gibi seçenekler önerebilir. Hangi tedavi uygunsa doktorunuz bunun hangi ilaç ve doz olduğunu size söyleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sperm kanalındaki tıkanıklık, varikosel veya testis tümörü gibi durumlarda cerrahi gerekebilir. Ameliyat kararı, yapılan tüm tetkiklerden sonra ürolog tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Kısırlık araştırması süreci zaman alabilir. Bu süreçte çift olarak birbirinize destek olun. Doktor randevularını düzenli takip edin ve yapılacak işlemler hakkında soru sormaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kiloyu korumak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Toksik kimyasallardan ve aşırı stresten uzak durmak
• Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme, sebze-meyve ağırlıklı beslenme ve düzenli egzersiz sperm kalitesini olumlu etkileyebilir. Günlük yürüyüşler yeterli olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kısırlık çiftlerde kaygı, üzüntü ve özgüven düşüklüğüne yol açabilir. Bu duygular normaldir. Ancak bu süreçte yalnız hissetmeyin. Ailenizden, arkadaşlarınızdan veya bir uzmandan destek isteyin. Eğer kendinize zarar verme düşüncelerinden uzaklaşamıyorsanız derhal 112'yi arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Önleme

Erkek kısırlığının bazı nedenleri önlenemez ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları, doğru tedavi ve erken muayene riski azaltabilir.

Aşılar

Kabakulak gibi bazı enfeksiyonlar kısırlığa yol açabilir. Kabakulak aşısı (MMR) bu enfeksiyondan korur. Aşılama takvimi için aile hekiminizle görüşün.

Tarama programları

Erkek kısırlığı için rutin tarama önerilmez. Ancak ailede kısırlık öyküsü veya testis sorunu varsa doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan neden bulup tedavi edilmezse çocuk sahibi olamama sürebilir.
• Varikosel veya tümör gibi sağlık sorunları ilerleyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Kısırlık tedavisinde başarı şansı yüksektir. Ultrason gibi görüntüleme yöntemleri sayesinde neden netleştirilip uygun tedavi planlanabilir. Birçok erkek tıbbi destekle baba olma şansına sahiptir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.