Ben Değişiklikleri: Röntgen ve Teşhis Rehberi

Genel Bakış

Ben (nevüs), ciltte renkli bir nokta veya kabartıdır. Benlerdeki değişiklikler çoğu zaman zararsızdır, ancak bazen cilt kanseri belirtisi olabilir. Röntgen, cilt kanserinin vücudun başka bölgelerine yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için kullanılan bir görüntüleme testidir.

Benler oldukça yaygındır; herkesin vücudunda ortalama 10-40 arası ben bulunabilir. Ben değişiklikleri sık görülür, ancak bunların büyük çoğunluğu kanser değildir.

Her yaştan insanda görülebilir. Açık tenli, çok sayıda beni olan ve ailesinde cilt kanseri öyküsü bulunan kişilerde ben değişiklikleri daha dikkatle izlenmelidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Benin yarısının diğer yarısına benzememesi (asimetri)
• Kenarların düzensiz, çentikli veya bulanık olması
• Rengin birden fazla ton içermesi (siyah, kahverengi, kırmızı, beyaz veya mavi)
• Çapının 6 mm'den büyük olması (silgi ucu kadar)
• Zamanla büyüme, kaşınma, kanama veya kabuklanma

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmak
• Genetik faktörler ve aile öyküsü
• Cilt tipi ve ben sayısı
• Bazı benler doğuştan gelir, bazıları ise yaşam boyunca ortaya çıkar

Risk faktörleri

• Açık ten, sarışın veya kızıl saç, çilli cilt
• Çocuklukta güneş yanığı geçirmek
• Vücutta çok sayıda ben bulunması
• Ailede cilt kanseri veya melanom öyküsü
• Solaryum gibi yapay UV ışınlarına maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Beninizde hızlı bir büyüme, kanama veya renk değişikliği fark ederseniz aynı gün doktora başvurun.
• Beniniz kaşınıyor, yanıyor veya ağrıyorsa ve bu durum geçmiyorsa
• İyileşmeyen bir yara veya tekrarlayan kabuklanma varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda en az bir kez dermatolojik cilt kontrolü yaptırmanız önerilir.
• Ailenizde cilt kanseri öyküsü varsa, doktorunuz daha sık kontrol önerebilir.

Tanı

Doktor, önce benleri gözle ve dermatoskop adı verilen büyüteçli bir aletle inceler. Gerekirse, bir örnek (biyopsi) alınarak patoloji laboratuvarında incelenir. Melanom tanısı konduysa, hastalığın yayılıp yayılmadığını anlamak için röntgen gibi görüntüleme testleri yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Dermatoskopik muayene: Benlerin büyütülerek incelenmesi
• Biyopsi: Şüpheli benin bir kısmının veya tamamının çıkarılıp mikroskopta incelenmesi
• Göğüs röntgeni: Melanomun akciğerlere yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için
• Ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR): Gerekirse hastalığın yayılımını daha ayrıntılı değerlendirmek için

Randevunuzda neler beklenir

Cilt muayenesi genellikle birkaç dakika sürer ve ağrısızdır. Biyopsi lokal anestezi ile yapılır, küçük bir cerrahi işlemdir ve sonuçlar genellikle birkaç hafta içinde çıkar. Görüntüleme testleri ise ayrı bir randevu gerektirir ve sonuçlar doktorunuz tarafından sizinle paylaşılır.

Tedavi

Tedavi, benin iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğuna bağlıdır. Çoğu ben için hiçbir tedavi gerekmez. Kötü huylu melanom ise genellikle cerrahi ile çıkarılır; ileri evrelerde ek tedaviler uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Güneşten korunmak: Geniş spektrumlu güneş kremi kullanmak, gölgede kalmak, koruyucu kıyafet giymek
• Benlerinizi düzenli olarak ayna ile kontrol etmek ve değişiklikleri not etmek
• Benlerinizin üzerini bant veya yapıştırıcıyla kapatmamak, benlerinizi oymamak veya koparmamak

Tıbbi tedaviler

Melanom tedavisinde öncelikli yöntem, kanserli bölgenin sağlam çevre dokuyla birlikte cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Hastalık lenf bezlerine veya diğer organlara yayılmışsa, immünoterapi, hedefli tedavi, radyoterapi veya kemoterapi gibi tedavi seçenekleri gündeme gelebilir. Tedavi planı, kanserin evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Şüpheli veya kanserli benler, genellikle lokal anestezi altında cerrahi olarak tamamen çıkarılır. Bu işlem sırasında, benin etrafındaki küçük bir miktar sağlıklı doku da alınarak kanserin tamamen temizlendiğinden emin olunur.

Bu durumla yaşamak

Benlerinizi düzenli olarak takip etmek, değişiklikleri fotoğraflamak ve dermatoloğunuzun belirlediği sıklıkta kontrollere gitmek günlük yaşamın bir parçası olmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneş ışınlarının en yoğun olduğu 10.00-16.00 saatlerinde gölgede kalmak
• Geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanmak
• Solaryum ve yapay UV ışınlarından kaçınmak
• Cilt tipinize uygun, en az SPF 30 korumalı güneş kremi sürmek ve 2 saatte bir yenilemek

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve yeterli su içmek genel sağlığınızı destekler, bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Ne yediğiniz veya egzersiz yapıp yapmadığınız benlerin oluşumunu doğrudan önlemez, ancak genel iyilik hâlinize katkıda bulunur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ben değişikliği veya cilt kanseri tanısı kaygı ve stres yaratabilir. Bu endişeleri aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla paylaşmak rahatlatıcı olabilir. Unutmayın, erken teşhis ve tedavi ile iyileşme şansı çok yüksektir.

Önleme

Benlerin büyük bir kısmı genetik olduğundan tamamen önlenemez. Ancak güneşe maruziyeti azaltmak ve güneş yanıklarından kaçınmak, cilt kanseri riskini belirgin şekilde düşürebilir.

Aşılar

Bu hastalığa karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır. Ancak Sağlık Bakanlığı, güneşin zararlı etkilerinden korunma konusunda toplumu bilgilendirmektedir.

Tarama programları

Riskli kişiler için düzenli dermatolojik cilt muayenesi erken teşhis açısından önemlidir. Kendi kendinize yapacağınız aylık ben kontrolü de bir tarama yöntemi olarak önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Melanom, tedavi edilmezse derin dokulara ve lenf bezlerine yayılabilir.
• Kanser hücreleri akciğer, karaciğer, kemik veya beyin gibi organlara ulaşabilir.
• İleri evre melanomda iyileşme şansı azalır, bu nedenle erken teşhis hayati önem taşır.

Uzun vadeli görünüm

Ben değişikliklerinin çoğu zararsızdır. Melanom erken evrede yakalandığında tedavi başarı oranı çok yüksektir. Düzenli kontroller ve güneşten korunma ile risk büyük ölçüde azaltılabilir. Umutlu olmak için her zaman neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.