OCD (Osteochondritis Dissekan) Belirtileri ve Röntgenle Tanısı

Genel Bakış

Osteochondritis dissecans (kısaca OCD), eklem içindeki kemiğin küçük bir parçasının ve üzerini kaplayan kıkırdağın, kanlanmasının bozulması sonucu gevşeyerek yerinden oynamasıdır. En sık diz, ayak bileği ve dirsekte görülür. Röntgen (X-ray) bu durumu değerlendirmek için başvurulan ilk görüntüleme yöntemidir.

OCD, ortopedik muayenelerde nadir sayılmayacak bir durumdur; toplumda her 10.000 kişiden yaklaşık 15-30 kadarında görüldüğü tahmin edilmektedir.

Ergenlik dönemindeki sporcuları, özellikle sıçrama ve dönme hareketleri yapan gençleri daha sık etkiler. Yetişkinlerde de görülebilir, ancak daha nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemde ağrı
• Şişlik
• Hareket kısıtlılığı
• Eklemde takılma veya kilitlenme hissi
• Spor veya efor sırasında artan ağrı
• Eklem üzerinde hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ağrı bazen silik olabilir, bu nedenle sadece topallama görülebilir.
• Eklem kilitlenmesi veya takılma hissi çocuğun hareketini engelleyebilir.
• Belirtiler genellikle aktiviteyle artar, dinlenince azalır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde OCD genellikle uzun süredir var olan bir lezyonun eklem kireçlenmesine dönüşmesiyle belirti verir.
• Ağrı daha sürekli ve dinlenmekle tam geçmeyen bir özellik gösterebilir.
• Eklemde sabah tutukluğu ve hareket kısıtlılığı ön planda olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Tekrarlayan mikrotravmalar (küçük ama sürekli zorlanmalar)
• Ekleme yetersiz kan akışı
• Genetik yatkınlık
• Hormonal faktörler
• Spor yaralanmaları

Risk faktörleri

• Ergenlik yaşı
• Yoğun spor aktivitesi (özellikle atlama, koşu, jimnastik)
• Ailede OCD öyküsü
• Bazı endokrin (hormonal) bozukluklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklemde ani kilitlenme veya ileri seviyede hareket kaybı
• Eklemde büyüyen şişlik ve şiddetli ağrı
• Eklem üzerine yük bindirememe

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrısı birkaç haftadır devam ediyorsa
• Spor sonrası tekrarlayan ağrı ve şişlik yaşanıyorsa
• Dinlenmeye rağmen geçmeyen eklem rahatsızlığı varsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve eklemi fiziksel olarak muayene eder. Ardından direkt röntgen (X-ray) grafileri ister. Röntgende lezyon net görülmezse veya şüphe varsa manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile detaylı inceleme yapılır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Direkt röntgen (X-ray)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT)
• Gerekirse eklem ultrasonu

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede eklem hareketleri, hassasiyet noktaları ve kilitlenme belirtileri değerlendirilir. Röntgen sırasında eklemin farklı pozisyonlarda görüntülenmesi istenebilir. Tanı konulduktan sonra doktorunuz lezyonun evresine ve yaşınıza göre bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Tedavi, lezyonun evresi, hastanın yaşı ve belirtilere bağlıdır. Amaç, eklem yüzeyinin bütünlüğünü korumak ve ilerleyen eklem kireçlenmesini önlemektir. Çocuklarda ve ergenlerde çoğu lezyon cerrahi dışı yöntemlerle iyileşir.

Evde kişisel bakım

• Ağrıya yol açan yüklenme aktivitelerine geçici ara vermek
• Hekimin önerdiği süreyle eklemi istirahat ettirmek
• Atel veya koltuk değneği kullanımı
• Soğuk uygulama ile şişliği azaltmak
• Fizik tedavi egzersizlerini aksatmamak
• İdeal kiloyu korumak

Tıbbi tedaviler

Cerrahi dışı tedavi istirahat, eklemi koruyucu cihazlar, fizik tedavi ve rehabilitasyonu içerir. Hekimin uygun göreceği ağrı kesiciler kısa süreli kullanılabilir. Kalsiyum ve D vitamini yönünden zengin beslenmeye dikkat edilir. İleri evrelerde cerrahi seçenekler (mikrokırık, otolog kondrosit implantasyonu, kemik grefti gibi) değerlendirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer lezyon yerinden ayrılmışsa, eklem kilitlenmesi yapıyorsa veya cerrahi dışı tedaviyle iyileşme sağlanamıyorsa cerrahi gerekebilir. Hangi cerrahi yöntemin uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda eklem ağrısını tetikleyen hareketlerden kaçınmak, düzenli fizik tedavi egzersizleri yapmak ve doktor kontrolüne gitmek önemlidir. Spora dönüş ancak doktorunuzun onayıyla ve kademeli olmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stresten kaçınma
• Sigara kullanmamak
• Yüzme ve bisiklet gibi eklem dostu aktiviteler yapmak
• Yüksek etkili sporlara ara vermek
• Egzersiz öncesi ısınma ve sonrası soğuma yapmak

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenme kemik sağlığını destekler. Sıçrama, koşu ve ani yön değiştirme içeren sporlar yerine yüzme ve bisiklet gibi düşük etkili egzersizler tercih edilebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik eklem ağrısı ve hareket kısıtlılığı özellikle gençlerde moral bozukluğuna, okul veya sosyal yaşamda zorlanmaya yol açabilir. Bu duygusal zorlukları doktorunuzla ve ihtiyaç halinde bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmak önemlidir.

Önleme

OCD'yi tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak spor yaralanmalarından kaçınmak, uygun ısınma ve soğuma yapmak, aşırı zorlayıcı hareketlerden kaçınmak ve eklem ağrısını erken dönemde ciddiye almak riski azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklem yüzeyinde parça ayrılması ve eklem içinde serbest cisim oluşumu
• Erken yaşta eklem kireçlenmesi (osteoartrit)
• Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Spor aktivitelerinden kalıcı olarak uzak kalma ihtiyacı

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile birçok hastada belirtiler tamamen düzelir. Lezyon küçükse ve eklem yüzeyi sağlamsa sonuç genellikle çok iyidir. Düzenli takip ve rehabilitasyon ile günlük yaşama ve spora dönmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.