MR (MRI) Sırasında Panik: Ne Beklemelisiniz?

Genel Bakış

MR (manyetik rezonans) görüntüleme, vücudun içini ayrıntılı olarak gösteren bir görüntüleme yöntemidir. Röntgen gibi ışın kullanmaz; güçlü bir manyetik alan ve radyo dalgaları ile görüntü oluşturur. Cihaz, içine girilen bir tünel şeklindedir ve çekim sırasında dar bir alanda hareketsiz kalmak gerekir. Bu nedenle bazı kişilerde panik ve kaygı hissi oluşabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Araştırmalar, MR çektiren her 5 kişiden yaklaşık 1’inin bu sırada kaygı veya panik hissettiğini göstermektedir. Radyoloji ekipleri bu duruma alışkındır ve size yardımcı olabilir.

Kapalı yerlere karşı korkusu (klostrofobi) olan kişileri, daha önce MR’a girmemiş kişileri, kaygı bozukluğu olanları ve çekimin uzun sürdüğü durumlarda herkesi etkileyebilir. Çocuklar ve yaşlılar da bu sırada huzursuzluk yaşayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kalp atışının hızlanması
• Terleme
• Nefesin hızlanması veya daralması
• Kapana kısılmış hissetme
• Baş dönmesi
• Titreme veya ürperme
• Ağlama isteği veya çaresizlik hissi
• Çekimi durdurma isteği

Çocuklarda belirtiler

• Ağlama ve bağırma
• Yattığı yerden kalkmak isteme
• Etrafı itme veya dayanma
• Konuşmayı reddetme
• Ebeveyne sıkıca sarılma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yoğun endişe veya huzursuzluk
• Kalp atışında belirgin artış
• Nefes almada zorlanma hissi
• Tansiyonun yükselmesi
• Kafa karışıklığı veya yönelim bozukluğu

Nedenler

Ana nedenler

• Dar ve kapalı alanda kalma korkusu (klostrofobi)
• MR cihazının çıkardığı yüksek ve alışılmadık sesler
• Sonuçlarla ilgili endişe duymak
• Kontrollerin kaybedileceği düşüncesi
• Yabancı ve bilinmeyen bir ortamda bulunmak
• Uzun süre hareketsiz yatmak zorunda kalmak

Risk faktörleri

• Daha önce yaşanmış kötü bir MR deneyimi
• Belirgin bir kaygı bozukluğu veya panik bozukluk tanısı
• Küçük çocuklar veya bilinci etkileyen sağlık sorunları olan yaşlılar
• MR süresinin uzun olması
• Gürültülü cihazlara karşı hassasiyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• MR sırasında veya sonrasında şiddetli panik belirtileri yaşıyorsanız
• MR çekimini yarıda bırakmanız gerektiyse ve bu durum tekrar doktora gitmenizi engelliyorsa
• Bilinen bir kalp rahatsızlığınız varsa ve MR sırasında göğüs ağrısı veya nefes darlığı oluşursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• MR randevunuzdan önce kaygınız olduğunu doktorunuza veya radyoloji ekibine söyleyin
• Kapalı yerlere karşı korkunuz varsa, bunu mutlaka paylaşın; sizin için uygun bir plan yapılabilir
• Daha önce MR çekiminde panik yaşadıysanız, bir sonraki çekim öncesi doktorunuzla konuşun

Tanı

MR, bir tanı yöntemidir; hastalığı belirlemek için kullanılır. Panik hissi, MR sırasında oluşan bir durum olduğu için ayrı bir tanısı yoktur. Ancak MR öncesinde radyoloji ekibi, güvenliğinizi sağlamak için size neler yapılacağını anlatır ve kaygınızı anlamaya çalışır.

Yapılabilecek testler

• MR görüntüleme (manyetik rezonans görüntüleme)
• Bazı durumlarda kontrast madde (boyar madde) enjeksiyonu
• MR öncesi güvenlik formu ve metal kontrolü

Randevunuzda neler beklenir

MR randevunuzda önce güvenlik kontrolünden geçersiniz. Üzerinizdeki metal eşyalar (takı, gözlük, saat, kemer, çıkarılabilir protezler) çıkarılır. Size kulak tıkacı veya kulaklık verilir. Bir sedyeye uzanır ve cihazın içine itilirsiniz. Çekim sırasında nefesinizi tutmanız veya hareketsiz durmanız istenebilir. Teknisyenin sesini duyar ve istediğiniz an onunla konuşabilirsiniz. Çekim bittiğinde sedye dışarı çıkarılır ve günlük hayatınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

MR sırasında panik yaşayan kişilere öncelikle psikolojik ve fiziksel destek sağlanır. Radyoloji ekibi sakinleştirici teknikler uygular. Gerekirse doktor, kaygıyı azaltmaya yönelik kısa süreli ilaç desteği önerebilir, ancak bu ilaçlar yalnızca doktor tarafından reçete edilir.

Evde kişisel bakım

• MR öncesi derin nefes egzersizleri yapın
• Gözlerinizi kapatın ve kendinizi rahat bir yerde hayal edin
• MR cihazının seslerini ritmik bir müzik gibi düşünün
• Teknisyenden çekime kısa bir ara vermesini isteyebileceğinizi hatırlayın
• Yanınızda bir yakınınızın olmasına izin verilip verilmediğini sorun
• Kaygınızı ekibe 'panik yapacağım' diye baştan söyleyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kaygınızı kontrol etmek için MR’dan önce kullanmak üzere sakinleştirici bir ilaç önerebilir. Bu ilaçların mutlaka doktor gözetiminde ve tarif edildiği şekilde kullanılması gerekir. Ayrıca, bazı merkezlerde açık MR (daha az daralmış) cihazları bulunur; uygun durumlarda bunlar tercih edilebilir. İlaç veya cihaz seçenekleri hakkında doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

MR bir görüntüleme işlemidir ve cerrahi bir müdahale içermez. Bu nedenle cerrahi bir seçenek yoktur.

Bu durumla yaşamak

MR sırasında panik yaşadıysanız, bu deneyimin gelecekteki MR çekimlerinizi etkilemesine izin vermeyin. Bir sonraki randevuda bu durumu doktorunuza ve radyoloji ekibine anlatın; sizin için daha uygun bir plan hazırlayabilirler. Kaygı, konuşulduğunda ve doğru tekniklerle üstesinden gelinebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak, genel kaygı düzeyini azaltabilir
• Derin nefes alma, meditasyon veya gevşeme egzersizleri öğrenmek
• Kafeinli içecekleri MR öncesinde azaltmak
• MR öncesi yeterince uyumak
• Kaygı tetikleyicilerinizi tanımak ve başa çıkma yolları geliştirmek

Diyet ve egzersiz

MR öncesi normal bir yemek yiyebilirsiniz, ancak aşırı kafein kaygıyı artırabileceğinden kahve, çay ve enerji içeceklerini sınırlayın. Hafif egzersiz ve yürüyüş genel stresi azaltmaya yardımcı olabilir. Doktorunuz özel bir diyet önerdiyse ona uymanız önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

MR sırasında yaşanan panik, tekrarlayan bir korku geliştirmenize neden olabilir. Bu nedenle duygularınızı bir uzmanla paylaşmak faydalı olabilir. Kaygı ne kadar zorlayıcı olsa da, tedavi ve destekle üstesinden gelinebilir. Bu durumun sizin suçunuz olmadığını unutmayın.

Önleme

MR sırasında panik tamamen önlenemese de, hazırlıkla risk azaltılabilir. Kaygınızı önceden radyoloji ekibiyle paylaşmak, açık MR seçeneklerini doktorunuzla konuşmak, gevşeme teknikleri öğrenmek ve çekim sırasında dikkatinizi dağıtmak panik olasılığını düşürebilir.

Aşılar

Bu durumla ilişkili bir aşı yoktur.

Tarama programları

Bu durum için özel bir tarama önerilmemektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gerekli MR çekiminin yapılmaması nedeniyle tanı gecikebilir
• Tedavi planının oluşturulamaması veya ertelenmesi hastalığın ilerlemesine yol açabilir
• İlerleyen kaygı nedeniyle gelecekteki tıbbi tetkiklerden kaçınma davranışı gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, MR sırasında panik yaşayan çoğu insan, doğru destek ve hazırlıkla bu işlemi başarıyla tamamlayabilir. Radyoloji ekipleri bu konuda deneyimlidir ve size yardımcı olacak pek çok yöntem mevcuttur. Kaygınızı saklamadan, ihtiyaçlarınızı ifade ederek ve profesyonel destek alarak bu deneyimi yönetebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.