Parkinson Hastalığı ve MR: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Parkinson hastalığı, beynin hareketi kontrol eden bölgesindeki sinir hücrelerinin hasar görmesiyle ortaya çıkan, yavaş ilerleyen bir hastalıktır. MR (manyetik rezonans görüntüleme), bu hastalığı doğrudan göstermez; doktorun diğer olası nedenleri dışlamasına yardımcı olan bir görüntüleme yöntemidir.

Parkinson hastalığı, yaşlılarda en sık görülen hareket bozukluklarından biridir ve dünyada milyonlarca kişiyi etkiler.

Parkinson genellikle 60 yaş üzerindeki kişilerde görülür; ancak 40 yaşından gençlerde de ortaya çıkabilir. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İstirahat halindeyken el, kol veya bacakta titreme
• Hareketlerin yavaşlaması ve günlük işlerin uzun sürmesi
• Kaslarda sertlik, eklemlerde ağrı ve tutukluk
• Denge sorunları ve düşme eğilimi
• Yüz ifadesinin azalması, donuk bir görünüm
• Koku alma duyusunda azalma
• Uyku bozuklukları, depresyon ve kabızlık

Çocuklarda belirtiler

• Parkinson hastalığı çocuklarda çok nadirdir. Benzer belirtiler görülürse bu genellikle tıbbi bir araştırma gerektirir; çocuğunuzda hareketlerde yavaşlama, titreme veya denge kaybı fark ederseniz mutlaka bir çocuk nöroloji uzmanına başvurmalısınız.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda titreme daha belirgin olabilir, denge kaybı ve düşme riski artar. Ayrıca yutma güçlüğü ve idrar kaçırma gibi sorunlar da eşlik edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Parkinson hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Beyinde dopamin adlı kimyasal maddeyi üreten hücrelerin zamanla kaybı ana sorun olarak kabul edilir.
• Genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• İleri yaş (60 yaş üzeri)
• Ailede Parkinson hastalığı öyküsü olması
• Erkek cinsiyet
• Bazı pestisit ve kimyasal maddelere uzun süre maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Titreme veya hareket yavaşlığı günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa
• Sık düşme oluyorsa veya dengede durmakta zorlanıyorsanız
• Yutma güçlüğü, boğulma hissi veya tekrarlayan akciğer enfeksiyonu varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• El veya bacakta titreme fark ederseniz
• Hareketlerinizin yavaşladığını ve kaslarınızın sertleştiğini hissederseniz
• Uyku bozukluğu, koku alamama veya depresyon gibi belirtileriniz varsa

Tanı

Parkinson hastalığı öncelikle nöroloji uzmanı tarafından yapılan ayrıntılı muayene ve hastanın tıbbi öyküsüne dayanarak değerlendirilir. MR, Parkinson'u doğrudan göstermek için değil; beyin tümörü, inme veya diğer hastalıkları dışlamak için istenir.

Yapılabilecek testler

• Nörolojik muayene: hareket hızı, kas sertliği, denge ve refleksler değerlendirilir.
• MR (manyetik rezonans görüntüleme): Beynin detaylı görüntüsünü alır ve diğer hastalıkları ekarte eder.
• Gerekirse doktorunuz ileri görüntüleme yöntemleri veya kan testleri isteyebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz MR isterse, MR cihazı büyük bir mıknatıs ve radyo dalgaları kullanarak vücudunuzun içinden görüntü elde eder. İşlem sırasında bir sedyeye uzanır ve kendi etrafında dönen tünel şeklindeki cihaza yavaşça hareket ettirilirsiniz. Çekim sırasında hareketsiz yatmanız istenir; işlem 20-60 dakika sürebilir. Cihaz güçlü sesler çıkarabilir, bu sesleri engellemek için kulaklık veya kulak tıkacı verilir. Randevu öncesinde metal eşya, takı veya madeni para gibi nesneleri çıkarmanız gerekir. Bazı durumlarda damar yolundan kontrast madde verilerek daha detaylı görüntüleme yapılabilir.

Tedavi

Parkinson hastalığının tam bir tedavisi olmamakla birlikte, belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmak için birçok etkili yöntem bulunmaktadır. Tedavi planı her kişiye özel olarak hazırlanır.

Evde kişisel bakım

• Fizyoterapi ve denge egzersizleri yapmak
• Konuşma güçlüğü için konuşma terapisi almak
• Ev içi düzenlemelerle düşme riskini azaltmak
• Doktor randevularını aksatmamak ve ilaç takvimini düzenli tutmak

Tıbbi tedaviler

Parkinson tedavisinde hastalığın belirtilerini azaltmaya yönelik ilaçlar ve beyindeki kimyasal değişiklikleri dengelemeye yardımcı olan tedaviler kullanılır. İlaçlarınızın isimleri ve dozları mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir. İlaçları düzenli kullanmak ve doktorunuzun önerdiği şekilde takip etmek çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavilerinin yeterli etki göstermediği ileri evrelerde, beyin pili (derin beyin stimülasyonu) olarak adlandırılan cerrahi bir yöntem değerlendirilebilir. Bu seçenek nöroloji ve beyin cerrahisi uzmanlarından oluşan ekip tarafından hastanın durumuna göre kararlaştırılır.

Bu durumla yaşamak

Parkinson ile yaşamda basit günlük rutinler önemlidir. Planlı bir gün, düzenli ilaç kullanımı ve yardımcı araçlar bağımsızlığınızı uzun süre korumanıza yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sosyal etkinliklere katılmak ve hobilerle meşgul olmak
• Yeterli ve kaliteli uykuya özen göstermek
• Stresten uzak durmak ve gevşeme teknikleri öğrenmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) ve bol su tüketmek kabızlığı önler. Yürüyüş, denge ve esneklik egzersizleri kas gücünü ve hareketliliği korumaya yardımcı olur. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Parkinson hastalığı depresyon, kaygı ve motivasyon kaybına yol açabilir. Bu durum hastalığın bir parçasıdır ve çekinmeden psikolojik destek almak önemlidir.

Önleme

Parkinson hastalığının kesin bir önleme yöntemi bilinmemektedir. Ancak düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve kimyasal maddelerden korunmak bazı çalışmalarda riski azaltabilir.

Aşılar

Parkinson hastalığını önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Parkinson için toplum genelinde rutin tarama önerilmez. Yukarıdaki belirtilerden herhangi birini fark ederseniz doktorunuza başvurmanız en doğrusudur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve buna bağlı kırık riski artar
• Yutma güçlüğü nedeniyle beslenme yetersizliği ve akciğer enfeksiyonu gelişebilir
• Depresyon, bunama ve günlük işlerde bağımlılık durumu ortaya çıkabilir

Uzun vadeli görünüm

Parkinson hastalığı her bireyde farklı ilerler. Tedavi ve destekle birçok kişi yıllarca bağımsız ve kaliteli bir yaşam sürdürebilir. Umutlu olmak, tedaviye ve günlük yaşama aktif katılmak hastalıkla başa çıkmayı kolaylaştırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.