Parkinson Belirtileri ve Röntgen: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Parkinson hastalığı, beynin hareketi kontrol eden bölgesindeki hücrelerin hasar görmesiyle ortaya çıkan, zamanla ilerleyen bir sinir sistemi hastalığıdır. Önemli bir nokta şudur: Röntgen, Parkinson hastalığını gösteremez. Parkinson tanısı, doktor muayenesi ve hastanın öyküsüne dayanır.

Parkinson, dünya genelinde milyonlarca insanı etkiler ve Alzheimer hastalığından sonra en yaygın görülen hareket bozukluğuna yol açan beyin hastalığıdır.

Çoğunlukla 60 yaş üzerindeki kişilerde görülür, ancak daha genç yaşlarda da nadiren ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ellerde, parmaklarda veya çenede dinlenme hâlindeyken ortaya çıkan titreme
• Hareketlerde yavaşlama (bradikinezi)
• Kaslarda sertlik ve gerginlik
• Denge ve koordinasyon sorunları, sık düşme
• Konuşmanın yumuşaması veya boğuklaşması
• Yazının küçülmesi
• Yüz ifadesinde azalma (maske yüzü)

Nedenler

Ana nedenler

• Parkinson hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Beynin substantia nigra adlı bölgesinde dopamin üreten hücrelerin kaybı temel sorundur.
• Genetik faktörler bazı ailelerde riski artırabilir.
• Çevresel toksinler ve bazı kimyasallara uzun süre maruz kalmak rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede Parkinson hastalığı öyküsü
• Erkek cinsiyet
• Tarım ilaçları, ağır metaller ve bazı endüstriyel kimyasallara uzun süreli maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Parkinson belirtileri günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa, sık sık düşüyor veya kendinize bakmakta zorlanıyorsanız.
• Yutma güçlüğü veya tekrarlayan akciğer enfeksiyonu belirtileri yaşıyorsanız.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• El titremesi, hareketlerde yavaşlama veya kaslarda sertlik gibi belirtilerden birini fark ettiğinizde doktorunuza başvurun.

Tanı

Parkinson tanısını koymak için röntgen veya kan testi yoktur. Tanı, nöroloji uzmanının yaptığı kapsamlı muayene ve belirtilerin değerlendirilmesiyle konur. Benzer belirtilere yol açan diğer hastalıkları dışlamak için bazı testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Nörolojik muayene: refleksler, kas gücü, denge, hareket hızı ve koordinasyon değerlendirilir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) – beyindeki diğer sorunları ekarte etmek için kullanılabilir.
• DAT taraması – bazı durumlarda dopamin hücrelerinin aktivitesini göstermeye yardımcı olabilir; ancak her hastada gerekli değildir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size belirtilerinizi, ne zaman başladığını, hangi ilaçları kullandığınızı ve günlük hayatınıza etkilerini sorar. Kesin tanı bazen zaman alabilir; bu süreçte araştırma amaçlı ek testler planlanabilir.

Tedavi

Parkinson hastalığının tam bir tedavisi olmamakla birlikte, belirtileri kontrol etmeye ve yaşam kalitesini artırmaya yardımcı birçok tedavi yöntemi vardır. Tedavi kişiye özgü planlanır ve nörolog tarafından yönetilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş, denge ve esneme hareketleri faydalıdır.
• Uyku düzeninize özen gösterin.
• Stresle başa çıkmak için gevşeme teknikleri öğrenin.
• Evde düşmeye karşı önlemler alın: banyo tutacakları, kaymaz paspaslar, yeterli aydınlatma.

Tıbbi tedaviler

Tedavide, beyindeki dopamin eksikliğini gidermeye veya dopamin benzeri etkiler oluşturmaya yardımcı ilaçlar kullanılır. İlaç seçimi ve dozu hastaya göre belirlenir. Ayrıca fizik tedavi, konuşma terapisi ve iş-uğraşı terapisi de tedavinin önemli parçalarıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlar yeterince etkili olmadığında veya yan etkiler yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilediğinde, derin beyin stimülasyonu (beyin pili) adı verilen cerrahi yöntem bazı hastalar için önerilebilir. Bu karar detaylı değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük rutininizi planlamak, yorulduğunuzda dinlenmek ve işleri küçük bölümlere ayırmak günlük yaşamı kolaylaştırabilir. Kıyafet düğmeleri, ayakkabı giyme gibi konularda yardımcı araçlar kullanılabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Aktif kalın; hobiler edinin ve sosyal etkinliklere katılın.
• Aile ve arkadaşlarla vakit geçirin.
• Gerektiğinde destek istemekten çekinmeyin.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar ve bol su tüketin; kabızlığı azaltır. Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz hedefleyin. Bir fizyoterapist size özel egzersiz programı oluşturabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Parkinson hastalarında depresyon, kaygı ve uyku sorunları sık görülür. Bu duygular normaldir; psikolog veya psikiyatristten destek almak yaşam kalitesini önemli ölçüde iyileştirebilir.

Önleme

Günümüzde Parkinson hastalığını kesin olarak önleyen bir yöntem bilinmemektedir. Ancak düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek, toksinlerden kaçınmak ve kafa travmalarından korunmak riski azaltabilir.

Aşılar

Parkinson hastalığına karşı koruyan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Semptomları ortaya çıkmadan önce tanı koymak için rutin bir tarama testi yoktur. Belirtiler görüldüğünde erken doktora başvurmak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşmelere bağlı kırık ve yaralanmalar
• Yutma güçlüğü nedeniyle yetersiz beslenme ve akciğer enfeksiyonu (zatürre) riski
• Günlük yaşam aktivitelerinde başkalarına bağımlılık
• Depresyon, anksiyete ve ileri evrede bunama gibi nöropsikiyatrik sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Parkinson ile yaşamak zorlayıcı olabilir; ancak erken tanı ve uygun tedaviyle birçok kişi yıllarca aktif, bağımsız ve iyi bir yaşam kalitesine sahip olabilir. Tedavi seçenekleri ve destek hizmetleri sürekli gelişmektedir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Parkinson's Foundation ↗
• European Parkinson's Disease Association ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.