PMS (Adet Öncesi Sendromu) Ultrasonu: Nedir, Neden Yapılır?

Genel Bakış

PMS ultrasonu, adet öncesi sendrom (PMS) yaşayan kişilerde şikayetlerin arkasında yatan başka bir sorun olup olmadığını anlamak için yapılan pelvik (alt karın) ultrasonudur. Bu test, ses dalgaları kullanarak rahim, yumurtalıklar ve çevresindeki yapıları görüntüler. PMS’in kendisini teşhis etmez; ancak PMS’e benzer belirtiler oluşturabilen kist, miyom gibi durumları dışlamaya yardımcı olur.

Pelvik ultrason, jinekolojik değerlendirmede sık kullanılan bir tetkiktir. Ancak doktorlar, her adet öncesi şikayeti olan kişiye ultrason önermez. Yalnızca muayenede veya belirtilerde bir anormallik varsa istenir.

Çoğunlukla adet gören kadınlara yapılır. Vajinal yol kullanılacaksa cinsel ilişki yaşamış olmak gerekebilir, ancak karın üzerinden yapılan yöntem kızlarda da güvenle uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet öncesi ve sonrası karın veya kasık ağrısı
• Adet düzensizliği, ara kanama veya aşırı adet kanaması
• Şişkinlik hissi veya karın bölgesinde dolgunluk
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Ağrılı adet dönemleri

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsündeki hormonal değişiklikler
• Yumurtalık kistleri (fonksiyonel kistler dahil)
• Rahim miyomları
• Endometriozis (çikolata kisti)
• Pelvik inflamatuar hastalık (enfeksiyon)

Risk faktörleri

• Doğurganlık çağında olmak
• Ailede endometriozis veya yumurtalık kisti öyküsü bulunması
• Aşırı kilolu olmak
• Sigara içmek
• Daha önce pelvik enfeksiyon geçirmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı veya yüksek ateş varsa
• Hamilelik şüphesi ve kanama/leke tarzında akıntı varsa
• Ultrason sonrasında dayanılmaz ağrı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet öncesi gerginlik belirtileriniz her ay tekrarlıyor ve iş veya sosyal yaşamınızı etkiliyorsa
• Adet döngünüzde belirgin düzensizlik, ara kanama veya ağrılı adet yaşıyorsanız
• Kendinizde şişkinlik veya karında büyüme hissediyorsanız

Tanı

Ultrason, doktorunuzun jinekolojik muayene bulguları ve belirtilerinize dayanarak istediği bir görüntüleme testidir. PMS’in kendisi klinik bir tanıdır ve doktorunuz belirtilerinizi, adet takviminizi ve tıbbi geçmişinizi dinleyerek değerlendirir. Ultrason ise yalnızca bu belirtilere yol açabilecek yapısal bir sorun olup olmadığını anlamak için kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene
• Transabdominal (karın üzerinden) ultrason
• Transvajinal (vajinal yoldan) ultrason
• Gerekirse kan ve idrar testleri

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason polikliniğine gittiğinizde size önlük verilebilir. Karın üzerinden yapılacak işlemde sırt üstü yatmanız istenir. Soğuk bir jel karın bölgenize sürülür ve bir prob (dönüştürücü) hafifçe gezdirilir. Vajinal yoldan yapılacak işlemde, ince bir prob vajinaya yerleştirilir; bu sırada hafif basınç hissedebilirsiniz. İşlem genellikle 15-30 dakika sürer. Bazı durumlarda idrar kesenizin dolu olması gerekebilir.

Tedavi

Ultrason, PMS’i doğrudan tedavi etmez. Ancak sonuçlar, doktorunuzun doğru tedaviyi planlamasına yardımcı olur. PMS belirtilerini yönetmek ve altında yatan sorunu tedavi etmek için yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri veya bazı durumlarda cerrahi önerilebilir. Tedavi kişiye özeldir; arkadaşınızın kullandığı ilaç sizin için uygun olmayabilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın; haftada en az 3-4 gün yürüyüş iyi gelir.
• Uyku düzeninize dikkat edin; günde 7-8 saat uyumaya çalışın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizi, meditasyon veya gevşeme teknikleri deneyin.
• Tuzlu ve işlenmiş gıdaları azaltarak ödemi kontrol altına alın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinizin şiddetine göre hormonal doğum kontrol yöntemleri, ağrı kesiciler veya ruh hali destekleyici ilaç gruplarını önerebilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağına yalnızca doktorunuz karar vermelidir. İlaçların adları ve dozları kişiye göre değişir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ultrason ile yumurtalık kisti, endometriozis kisti veya miyom gibi bir sorun saptanırsa ve bu sorun ağrı, kanama veya kısırlığa neden oluyorsa, doktorunuz cerrahi seçenekleri (örneğin laparoskopi) değerlendirebilir. Ancak çoğu durumda cerrahi ilk seçenek değildir.

Bu durumla yaşamak

PMS’li olmak hayatınızı zorlaştırabilir. Adet takvimi tutarak belirtilerinizi takip edin. Ultrason sonrasında doktorunuzun önerdiği tarihte kontrol randevusu almayı unutmayın. Şikayetleriniz değişirse (örneğin ağrı artarsa) doktorunuza haber verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada birkaç kez hafif tempolu yürüyüş yapın
• Sigara ve alkolden kaçının
• Bol su için
• Günlük rutininizde dinlenme ve eğlenceye zaman ayırın

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze, tam tahıllar ve kalsiyum içeren besinlere ağırlık verin. Küçük ve sık öğünler kan şekerini dengede tutar. Kafein, şeker ve tuz tüketimini sınırlandırmak şişkinliği ve gerginliği azaltabilir. Düzenli egzersiz hem beden hem ruh sağlığına iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS, duygusal dalgalanmalara, hüzün ve gerginliğe neden olabilir. Bu belirtileri gizlemeyin; doktorunuzla konuşun. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatrist desteği almayı ihmal etmeyin. Kendinize karşı nazik olun; bu dönemin geçici olduğunu hatırlayın.

Önleme

PMS’i tamamen önlemek şu an için mümkün değildir. Ancak sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve stres yönetimi belirtilerin şiddetini azaltabilir. Ultrason ise koruyucu bir tarama değil, doktorun gerekli gördüğü durumlarda tanıya yardımcı bir tetkiktir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• PMS’in kendisi ciddi bir hastalık değildir, ancak yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir.
• Altta yatan ve ultrason ile saptanabilen bir kist veya miyom tedavi edilmezse büyüyebilir ve ağrıya neden olabilir.
• İyi huylu olduğu düşünülen kistlerin bir kısmı, nadiren de olsa ağrı veya yırtılma gibi acil durumlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kadın, yaşam tarzı değişiklikleri ve doktorunun önerdiği tedaviyle PMS belirtilerini başarılı şekilde yönetebilir. Ultrason sonucu normal çıkanlar için endişe edilecek bir durum yoktur. Anormal bir bulgu saptanırsa bile çoğu tedavi edilebilir ve tedavi sonrasında yaşam kalitesi büyük ölçüde artar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.