PMS ve Röntgen: Ne Anlama Gelir?

Genel Bakış

Adet öncesi sendromu (PMS), regl döneminin başlamasından birkaç gün ya da bir hafta önce ortaya çıkan ve regl başladıktan sonra geçen fiziksel ve duygusal belirtilerin bütünüdür. Röntgen ise vücudun iç yapısını görüntülemek için kullanılan bir tanı yöntemidir. Burada en önemli bilgi şudur: PMS tanısını koymak için röntgen kullanılmaz. Röntgen genellikle kemik kırıkları, akciğer hastalıkları gibi durumların değerlendirilmesinde kullanılır.

Evet, PMS oldukça yaygındır. Üreme çağındaki kadınların ve adet gören kişilerin büyük bir kısmı adet dönemi öncesinde bazı belirtiler yaşar. Ancak belirtilerin şiddetli olduğu ve günlük yaşamı engellediği oran daha düşüktür.

Adet gören kişileri etkiler. En sık 20’li ve 40’lı yaşlardaki kadınlarda görülmekle birlikte, ergenlikten menopoza kadar her yaşta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüslerde gerginlik ve hassasiyet
• Karında şişkinlik, gaz ve su tutma
• Baş ağrısı ve yorgunluk
• Sinirlilik, hüzün ve duygusal dalgalanmalar
• Uyku sorunları
• Aşırı tatlı tuzlu yiyeceklere istek
• Ciltte akne veya yağlanma

Çocuklarda belirtiler

• Gençlerde aynı belirtiler görülebilir.
• Okula devam ve derslere odaklanma zorlaşabilir.
• Sosyal yaşamda içe kapanma ya da arkadaşlarla anlaşmazlıklar yaşanabilir.
• Bazı gençlerde belirtiler ağır duygusal değişimlere yol açabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoza yaklaşan dönemde hormonlar daha düzensiz dalgalandığından PMS belirtileri değişebilir.
• Adet öncesi ağrı ve duygusal hassasiyet daha uzun sürebilir veya farklı bir patern gösterebilir.
• Bazı kişilerde sıcak basması, gece terlemesi ve uykusuzluk gibi perimenopoz bulgularıyla karışabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsündeki hormonal değişikliklere karşı vücudun aşırı duyarlı olması
• Beyindeki serotonin adlı kimyasalın seviyesinin dalgalanması
• Genetik olarak bazı kişilerin PMS'e daha yatkın olması
• Stres, yorgunluk ve yaşam tarzı alışkanlıklarının bu belirtileri tetiklemesi

Risk faktörleri

• Yüksek düzeyde stres
• Düzensiz uyku ve yetersiz dinlenme
• Fazla kafein, tuz veya alkol tüketimi
• Yetersiz fiziksel aktivite
• Ailede PMS öyküsü veya depresyon öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Adet dönemiyle ilgili olmayan veya normalin çok üzerinde şiddetli ağrılarınız varsa
• Kanamanız saatler içinde ped doğuracak kadar yoğun ve kontrol edilemiyorsa
• Başka bir sağlık sorununu düşündüren ateş, titreme veya kötü kokulu akıntı varsa
• Kendinize ya da başkalarına zarar vermeyi düşünüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Her ay düzenli olarak PMS belirtileri yaşıyorsanız ve bu belirtiler iş, okul veya ilişkilerinizi etkiliyorsa
• Duygusal belirtilerinizde annenizde veya kız kardeşinizde de görülen bir şiddet varsa
• Adet düzensizliği veya beklenmedik belirtiler varsa

Tanı

PMS tanısı öncelikle belirti günlüğü tutularak konur. Doktorunuza en az bir ay boyunca adet döngünüzü ve belirtilerinizi not etmeniz önerilebilir. Ayrıca fizik muayene yapılır ve başka hastalıkları dışlamak için kan testleri veya ultrason istenebilir. Röntgen, PMS tanısında kullanılmaz.

Yapılabilecek testler

• Belirti günlüğü (adet tarihleri ve belirtilerin kaydedilmesi)
• Fizik muayene
• Kan testleri (tam kan sayımı, tiroid hormonları, demir düzeyi gibi)
• Ultrason (pelvik bölge değerlendirilirken kullanılabilir)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muhtemelen birkaç hafta boyunca belirtilerinizi takip etmenizi isteyecek. Görüşme sırasında röntgen ihtiyacı yoksa, böyle bir tetkik istemez. Şayet bir nedenle röntgen önerilirse, hangi amacı taşıdığını doktorunuza sorabilirsiniz.

Tedavi

PMS tedavisi kişiye özeldir. Amaç belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavide genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, psikolojik destek ve bazen ilaç tedavisi bir arada kullanılır. İlaç önerileri doktor tarafından yapılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi)
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Her gün düzenli ve yeterli uyumaya çalışın
• Tuz, kafein, alkol ve işlenmiş şekeri azaltın
• Küçük ve sık öğünler tüketin
• Karın bölgesine sıcak su torbası koymak ağrıyı hafifletebilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuza danışarak bazı ağrı kesiciler, hormonal düzenleyiciler (örneğin doğum kontrol yöntemleri) veya ruhsal belirtileri azaltmaya yönelik ilaçlar önerilebilir. Bu ilaçların adını, dozunu ve kullanım süresini yalnızca doktorunuz belirlemelidir. Reçetesiz ilaç kullanmadan mutlaka eczacınıza veya hekiminize danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS için cerrahi bir tedavi önerilmemektedir. Eğer belirtiler başka bir jinekolojik hastalıktan kaynaklanıyorsa, o hastalığa özgü cerrahi kararı doktorunuzla birlikte değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Adet döngünüzü takvime işareteleyin ve belirtilerin ne zaman başlayacağını önceden bilmek günlük yaşamınızı planlamanıza yardımcı olur. Belirtilerin yoğun olduğu günlerde iş yükünüzü azaltmaya çalışın. Ailenize ve arkadaşlarınıza PMS'in gerçek bir durum olduğunu ve desteğe ihtiyacınız olduğunu anlatın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30-45 dakika orta düzeyde egzersiz yapın
• Uyku düzeninizi sabitleyin ve yatak saatine sadık kalın
• Akşamları kafeinli içeceklerden kaçının
• Gevşeme tekniklerini öğrenin ve düzenli uygulayın
• Sosyal destek gruplarından faydalanın

Diyet ve egzersiz

Beslenmenize bol sebze, meyve, tam tahıl, kalbi ve magnezyumca zengin besinler (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemiş) ekleyin. İşlenmiş gıdaları, aşırı tuz ve şeker tüketimini azaltın. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmayı hedefleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS duygusal dalgalanmalara, sinirlilik ve hüzün hali yaratabilir. Bu durum 'kafada' değildir; hormonların beyin kimyasıyla etkileşimi sonucu ortaya çıkabilir. Bu belirtiler günlük hayatı etkileyecek düzeydeyse mutlaka bir ruh sağlığı uzmanından destek alın. Acil bir kriz anında 112'yi aramaktan çekinmeyin.

Önleme

PMS tamamen önlenemeyebilir. Ancak düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, stres yönetimi ve uyku düzenine dikkat etmek, belirtilerin şiddetini önemli ölçüde azaltabilir ve bazı döngülerde belirti oluşmasını engelleyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Belirtiler zamanla artabilir ve günlük işleri aksatabilir
• İş veya okul performansı düşebilir
• Partner, aile ve arkadaş ilişkilerinde gerginlikler yaşanabilir
• Depresyon ve anksiyete gibi duygusal sorunlar derinleşebilir
• Altta yatan başka bir tıbbi durum (tiroid hastalığı, polikistik over sendromu vb.) fark edilmeyebilir

Uzun vadeli görünüm

PMS yönetilebilir bir durumdur. Doğru tanı, yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerekli görülen tıbbi destekle belirtiler belirgin şekilde azalabilir. Çoğu kişi düzenli takiple normal ve kaliteli bir yaşam sürdürebilir. Unutmayın, yardım istemek her zaman bir güçtür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.