Sedef Hastalığında Röntgen Ne İşe Yarar?

Genel Bakış

Sedef hastalığı (psoriasis), bağışıklık sisteminin cilt hücrelerini normalden çok daha hızlı üretmesi sonucu ciltte kalın, kırmızı ve pullu lekelere yol açan kronik bir hastalıktır. Röntgen ise vücudun içini görüntüleyen bir tanı yöntemidir. Sedef hastalığında röntgen, ciltteki sedef lekelerini göstermez; doktorunuz eklem tutulumu olup olmadığını, özellikle de sedef artriti adı verilen eklem iltihabını değerlendirmek için röntgen isteyebilir.

Sedef hastalığı dünyada her 100 kişiden yaklaşık 2-3'ünde görülür. Sedef hastalığı olan kişilerin bir bölümünde yaşam boyunca eklem iltihabı (sedef artriti) gelişebilir. Bu nedenle eklem yakınmaları olan sedef hastaları için röntgen incelemesi sık kullanılan ve her hastanede bulunabilen bir yöntemdir.

Sedef hastalığı her yaşta, kadın ve erkeklerde görülebilir. En sık 20-30 yaş ile 50-60 yaş aralıklarında başlar. Sedef hastalığı olan ve aynı zamanda eklemlerinde ağrı, şişlik veya sabah tutukluğu yaşayan kişilerde röntgen incelemesi gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte gümüşi beyaz pullarla kaplı, kırmızı ve kalınlaşmış lekeler
• Dirsek, diz, saçlı deri, bel veya tırnaklarda tutulum
• Kaşıntı, yanma veya hassasiyet
• Eklemlerde ağrı, şişlik, sabah tutukluğu ve hareket kısıtlılığı (eklem tutulumu varsa)

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi deri hücrelerine saldırması ve cilt hücrelerinin aşırı hızlı çoğalması
• Genetik yatkınlık; ailede sedef hastalığı öyküsünün bulunması
• Röntgenin hastalığa neden olduğu söylenemez; röntgen yalnızca görüntüleme amaçlıdır

Risk faktörleri

• Ailede sedef hastalığı veya sedef artriti öyküsü
• Boğaz enfeksiyonu gibi geçirilen enfeksiyonlar
• Yoğun stres
• Sigara içmek ve fazla miktarda alkol tüketmek
• Aşırı kilo
• Ciltte oluşan kesik, yanık, güneş yanığı gibi travmalar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklemlerde ani ve şiddetli şişlik, kızarıklık ve ağrı
• Cilt lezyonlarında iltihap, akıntı veya hızla yayılma
• Doktorun verdiği tedaviye rağmen belirtilerin giderek kötüleşmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan, kaybolmayan cilt lekeleri
• Bilinen sedef hastalığıyla birlikte eklem ağrısı, sabah tutukluğu veya tırnaklarda çukurlaşma fark edilmesi
• Daha önce çekilen röntgen sonuçlarının doktorla değerlendirilmesi ve kontrol planlanması

Tanı

Doktor önce cilt, saçlı deri ve tırnaklarınızı dikkatle muayene eder. Sedef hastalığı çoğu zaman bu muayene ile tanınabilir. Eğer eklemlerinizde ağrı, şişlik veya sabah tutukluğu varsa doktorunuz sedef artritini değerlendirmek için röntgen ister. Röntgen, eklemlerde erozyon denen hasarları, kemik çıkıntılarını ve eklem aralığındaki daralmaları gösterebilir.

Yapılabilecek testler

• Dermatolojik muayene: Cilt ve tırnakların büyüteçle incelenmesi
• Röntgen (direkt grafi): Eklemlerdeki kemik ve eklem değişikliklerinin görüntülenmesi
• Ultrason veya manyetik rezonans görüntüleme: Erken dönemde yumuşak doku ve tendon tutulumunun daha ayrıntılı görüntülenmesi
• Kan testleri: Vücuttaki iltihabın düzeyini görmek ve diğer eklem hastalıklarını dışlamak için yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Röntgen çekimi ağrısızdır. Çekim için üzerinizdeki metal eşyaları (takı, anahtar, kemer gibi) çıkarmanız istenir. Hamile veya hamile olma ihtimaliniz varsa mutlaka önceden söyleyin. Çekim sırasında teknisyen size pozisyon verdirecek ve birkaç saniye hareketsiz kalmanızı isteyecektir. Görüntüler radyoloji uzmanı tarafından raporlanır; sonucunuz doktorunuza iletilir.

Tedavi

Tedavinin amacı cilt belirtilerini hafifletmek, kaşıntı ve ağrıyı azaltmak, eklem hasarını önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Röntgen ve diğer görüntüleme yöntemleri, eklem tutulumunun takip edilmesi ve tedaviye yanıtın değerlendirilmesi için kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi günde en az bir kez kokusuz bir nemlendiriciyle besleyin.
• Çok sıcak su ile uzun süre banyo yapmaktan kaçının; ılık suyla kısa süreli duş alın.
• Lekeleri kaşımayın, koparmayın; bu yeni lezyonların oluşumunu tetikleyebilir.
• Stresi azaltmak için yürüyüş, nefes egzersizi veya sevdiğiniz bir uğraşı deneyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Sedef hastalığının tedavisinde doktorunuz; cilde sürülen kortikosteroid kremler, D vitamini türevi kremler, nemlendiriciler, ışık tedavisi (fototerapi), ağızdan kullanılan sistemik ilaçlar veya biyolojik ajanlar önerebilir. Sedef artriti olan hastalarda ise eklem iltihabını baskılamaya yönelik farklı ilaç grupları kullanılabilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağına yalnızca hekiminiz karar vermelidir. İlaçların adlarını ve dozlarını doktorunuza sorabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri eklem hasarında, ortopedi uzmanı eklem protezi ameliyatı gibi cerrahi seçenekleri değerlendirebilir. Günümüzde uygun ve erken tedavi sayesinde cerrahiye gereksinim duyan hasta sayısı oldukça azalmıştır.

Bu durumla yaşamak

Düzenli doktor kontrolü sedef hastalığıyla yaşamanın en önemli parçasıdır. Röntgen ve diğer görüntüleme yöntemleri sayesinde eklem sorunları erken fark edilir. Kendi belirtilerinizi not almanız, doktorla paylaşacağınız bilgilerin netleşmesine yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi orta düzeyde egzersiz yapın.
• Vücut ağırlığınızı sağlıklı aralıkta tutun; fazla kilo eklemlere binen yükü artırır.
• Cildinizi sürtünme, kesik ve güneş yanığından koruyun.
• Bol pamuklu giysiler tercih edin; sentetik ve dar kıyafetler cildi tahriş edebilir.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağından zengin, işlenmiş gıdaların az olduğu bir beslenme düzeni genel sağlığınızı destekler. Eklem ağrınız varsa yüzme ve sabit bisiklet gibi eklemlere yük bindirmeyen egzersizler en rahat seçeneklerdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sedef hastalığının görünür olması utanma, kaygı ve özgüven kaybına yol açabilir. Röntgen sürecinde yaşanan belirsizlik de endişe yaratabilir. Bu duyguları ailenizle ve doktorunuzla konuşmak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, hastalıkla baş etmeyi belirgin şekilde kolaylaştırır.

Önleme

Sedef hastalığının ortaya çıkması tamamen önlenemez; çünkü genetik yatkınlık önemli bir rol oynar. Ancak düzenli cilt bakımı, stres yönetimi, sağlıklı beslenme ve tetikleyicilerden uzak durmak alevlenmeleri azaltabilir. Röntgen, hastalığı önlemez; yalnızca eklem tutulumunun değerlendirilmesine yardımcı olur.

Aşılar

Sedef hastalığına özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bağışıklık sistemini etkileyen bir tedavi kullanıyorsanız, grip, zatürre veya diğer koruyucu aşıların zamanı ve uygunluğu konusunda mutlaka doktorunuza danışın.

Tarama programları

Ülkemizde sedef hastalığı için toplum genelinde bir tarama programı uygulanmamaktadır. Ancak sedef hastalığınız varsa, eklem yakınmalarınızı her kontrolde mutlaka dile getirmeniz erken tanı ve tedavi açısından çok önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen sedef artriti eklemlerde kalıcı hasar, şekil bozukluğu ve hareket kısıtlılığına yol açabilir.
• Yaygın ve şiddetli cilt lezyonları kaşıntı, ağrı ve uyku bozukluklarıyla yaşam kalitesini düşürebilir.
• Sedef hastalığıyla birlikte depresyon, kalp damar hastalıkları, yüksek tansiyon ve diyabet riski artabilir; bu yüzden düzenli takip önemlidir.

Uzun vadeli görünüm

Şu anda sedef hastalığını tamamen ortadan kaldıran bir tedavi olmasa da, mevcut tedaviler belirtilerin büyük bölümünü kontrol altına alabilir. Erken teşhis, özellikle eklem tutulumunda kalıcı hasarı önlemede büyük fark yaratır. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla pek çok kişi aktif ve üretken bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Federation of Psoriasis Associations (IFPA) ↗
• National Psoriasis Foundation ↗

Yerel kuruluşlar

• Doktorunuz veya yerel dermatoloji kliniği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.