Varisli Damarlar İçin BT (Bilgisayarlı Tomografi) Taraması Hazırlığı

Genel Bakış

Varisli damarlar, bacaklardaki toplardamarların genişlemesi, bükülmesi ve şişmesidir. BT taraması (bilgisayarlı tomografi), bu damarların ayrıntılı görüntülerini almak için kullanılan bir röntgen yöntemidir. Tarama öncesinde bazı hazırlıklar yapmanız gerekebilir.

Varisli damarlar oldukça yaygındır ve her 10 kişiden yaklaşık 3'ünde görülür. BT taraması, özellikle derin ven trombozu gibi ciddi durumları ekarte etmek için istenebilir.

Varisli damarlar genellikle 30 yaş üstü kadınlarda daha sık görülse de erkekleri de etkiler. Uzun süre ayakta duran veya oturan kişiler, aşırı kilolu olanlar ve ailesinde varis öyküsü bulunanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda mor veya mavi renkli, kıvrımlı, şiş damarlar
• Bacaklarda ağırlık, ağrı veya huzursuzluk hissi
• Ayak bileklerinde şişlik
• Uzun süre ayakta durunca artan rahatsızlık
• Ciltte kaşıntı veya renk değişikliği

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda varis nadirdir; ancak doğuştan damar anomalileri olabilir. Belirtiler arasında bacakta şişlik, ağrı veya ciltte renk değişikliği yer alır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda damarlar daha kırılgan olabilir, varisler sık görülür.
• Cilt yaraları (ülser) ve kanama riski artabilir.
• BT taraması öncesinde böbrek fonksiyonları kontrol edilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamar kapakçıklarının zayıflaması veya hasar görmesi
• Damar duvarının esnekliğini kaybetmesi
• Kanın bacaklarda birikmesine yol açan yerçekimi etkisi

Risk faktörleri

• Yaş (ilerleyen yaşla birlikte risk artar)
• Kadın olmak (hamilelik ve hormonal değişiklikler)
• Ailede varis öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta durmak veya oturmak
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik, şiddetli ağrı veya nefes darlığı varsa hemen 112'yi arayın.
• Varisli damardan kanama olursa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisleriniz ağrı yapıyorsa, şişlik artıyorsa veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir doktora görünün.
• Ciltte renk değişikliği, yara veya kaşıntı fark ederseniz randevu alın.

Tanı

Doktorunuz önce fizik muayene yapacak, bacaklarınızdaki damarları inceleyecektir. Genellikle Doppler ultrason ile tanı konulur. Şüpheli durumlarda BT taraması istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Doppler ultrason (damarlardaki kan akışını değerlendirir)
• BT venografi (bilgisayarlı tomografi ile damar görüntüleme)
• Manyetik rezonans venografi (MR ile damar görüntüleme)

Randevunuzda neler beklenir

BT taraması öncesinde doktorunuz size hazırlık talimatları verecektir. Genellikle 4-6 saat aç kalmanız istenebilir. Kontrast madde kullanılacaksa alerji durumunuz sorgulanır. Tarama sırasında bir masaya uzanır, başınızın üzerinde dönen bir cihaz görüntü alır. İşlem ağrısızdır ve yaklaşık 15-30 dakika sürer.

Tedavi

Varis tedavisi, şikayetlerin şiddetine ve damarların durumuna göre değişir. Hafif varislerde yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir, ileri durumlarda tıbbi müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın, özellikle yürüyüş ve yüzme önerilir.
• Uzun süre oturmayın veya ayakta durmayın, arada hareket edin.
• Bacaklarınızı yukarı kaldırarak dinlendirin.
• Bol giysiler giyin, dar kıyafetlerden kaçının.
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı beslenerek kilo verin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz varis çorapları (kompresyon tedavisi) önerebilir. Ayrıca damar içi lazer tedavisi, radyofrekans ablasyonu veya skleroterapi gibi girişimsel yöntemler uygulanabilir. İlaç tedavisi genellikle kan sulandırıcılar ve damar duvarını güçlendirici ajanları içerir, ancak hangi ilacın size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri derecede varislerde veya diğer tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi seçenekler (damar bağlama, soyulma) düşünülebilir. Bu kararı damar cerrahınızla birlikte vermelisiniz.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşamak, bacaklarınıza özen göstermeyi gerektirir. Düzenli aralıklarla bacaklarınızı yukarı kaldırın, rahat ayakkabılar giyin ve bol bol su için.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 3 gün 30 dakika yürüyüş yapın.
• Yüksek topuklu ayakkabılar yerine düz tabanlı, rahat ayakkabılar tercih edin.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün, çünkü sigara damar sağlığını olumsuz etkiler.
• Stresten uzak durmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) tüketmek kabızlığı önler ve damarlara binen basıncı azaltır. Tuzu azaltmak da bacak şişliğini hafifletebilir. Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi düşük etkili egzersizler kan dolaşımını iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varisler bazen görünüm kaygısına yol açabilir. Bu durum özgüveni etkileyebilir. Unutmayın ki varisler yaygındır ve birçok tedavi seçeneği vardır. Kendinizi kötü hissederseniz bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak için sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinebilirsiniz. Düzenli egzersiz, ideal kiloda kalmak ve bacakları sık sık hareket ettirmek önemlidir.

Tarama programları

Ailesinde varis öyküsü olan kişilerin düzenli olarak doktor kontrolüne gitmesi önerilir. Belirti olmasa bile risk grubundaysanız yılda bir kez damar muayenesi yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte renk değişikliği ve sertleşme (lipodermatoskleroz)
• Varisli egzama ve kaşıntı
• Bacak ülserleri (iyileşmeyen yaralar)
• Kanama (varisli damarın yırtılması)
• Yüzeysel damar iltihabı (tromboflebit) ve derin ven trombozu (pıhtı)

Uzun vadeli görünüm

Varisler genellikle ciddi bir sağlık sorunu değildir ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Tedavi edilmezse ilerleyebilir ve yaşam kalitesini düşürebilir. Ancak günümüzde birçok etkili tedavi yöntemi bulunmaktadır. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek ve doktorunuzun önerilerine uyarak varislerle başarılı bir şekilde baş edebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.