Varisli Damarlar ve Röntgen: Ne Zaman Kullanılır?

Genel Bakış

Varisli damarlar, genellikle bacaklarda görülen, genişlemiş, bükülmüş ve şişmiş toplardamarlardır. Bu damarlar, kanın kalbe doğru akışını sağlayan kapakçıkların zayıflaması sonucu oluşur. Röntgen (X-ışını) genellikle varis tanısında ilk tercih edilen yöntem değildir; ancak derin damarların incelenmesi gerektiğinde veya ultrason yetersiz kaldığında kullanılabilir.

Evet, varisli damarlar çok yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık 3'te 1'inde görülür ve yaş ilerledikçe sıklığı artar.

Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Ayrıca ailede varis öyküsü olanlarda, hamilelerde, aşırı kilolu kişilerde ve uzun süre ayakta kalan meslek gruplarında daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi
• Ayak bileklerinde şişlik
• Bacaklarda ağrı veya kramp, özellikle geceleri
• Varisli damarların etrafında kaşıntı
• Bacaklarda huzursuzluk hissi
• Ciltte renk değişikliği (mor veya kahverengi)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda varis nadirdir. Ancak doğuştan damar anomalileri olabilir. Bacakta belirgin şişlik, ağrı veya ciltte renk değişikliği olursa doktora danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt inceldiği için varisler daha belirgin olabilir.
• Bacak ülserleri (yaraları) daha sık görülebilir.
• Denge sorunları nedeniyle düşme riski artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamarların içindeki kapakçıkların zayıflaması veya hasar görmesi
• Damar duvarlarının elastikiyetini kaybetmesi
• Kanın damarlarda birikerek genişlemesine neden olan durumlar

Risk faktörleri

• Yaş (ileri yaş)
• Kadın cinsiyet
• Ailede varis öyküsü
• Hamilelik
• Aşırı kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta durmak veya oturmak
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' başlığı altında belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Bacakta derin ven trombozu belirtileri (tek taraflı şişlik, ağrı, kızarıklık) varsa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisleriniz rahatsızlık veriyorsa (ağrı, kaşıntı, şişlik) bir doktora görünün.
• Varislerin görünümünden rahatsız oluyorsanız veya tedavi seçeneklerini öğrenmek istiyorsanız randevu alın.
• Bacaklarınızda sürekli şişlik veya cilt değişikliği fark ederseniz kontrol ettirin.

Tanı

Varis tanısı öncelikle doktor muayenesi ve ultrason ile konur. Röntgen (venografi adı verilen bir yöntemle) sadece derin damarların değerlendirilmesi gerektiğinde veya diğer görüntüleme yöntemleri yetersiz kaldığında kullanılır. Röntgen sırasında damar içine kontrast madde (bir boya) enjekte edilerek damarların görüntüsü alınır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (doktorun bacaklarınızı incelemesi)
• Doppler ultrason (ses dalgalarıyla damar akışının değerlendirilmesi)
• Venografi (röntgen ile kontrastlı damar görüntülemesi)

Randevunuzda neler beklenir

Venografi işlemi sırasında, kol veya bacaktaki bir damara ince bir kateter yerleştirilir ve kontrast madde verilir. Bu sırada hafif bir sıcaklık hissi olabilir. İşlem genellikle 30-60 dakika sürer ve sonrasında bir süre dinlenmeniz gerekebilir.

Tedavi

Varis tedavisinin amacı belirtileri azaltmak, komplikasyonları önlemek ve görünümü iyileştirmektir. Tedavi seçeneği varislerin büyüklüğüne, yerine ve şikayetlerinize bağlı olarak değişir.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı günde birkaç kez kalp seviyesinin üzerine kaldırın.
• Düzenli yürüyüş yapın (özellikle uzun süre oturuyorsanız).
• Aşırı kilodan kaçının ve sağlıklı beslenin.
• Uzun süre ayakta kalmaktan veya hareketsiz oturmaktan kaçının.
• Rahatsız edici varislerde doktorunuzun önereceği varis çorabı kullanın.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedaviler arasında skleroterapi (damar içine ilaç enjeksiyonu), lazer tedavisi, radyofrekans ablasyonu (ısıyla damar kapatma) gibi yöntemler bulunur. Hangi tedavinin size uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir. İlaç tedavisi genellikle önerilmez; ağrı için doktorunuza danışmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri derecede büyümüş veya başka tedavilere yanıt vermeyen varislerde cerrahi seçenekler (soyma işlemi, bağlama) düşünülebilir. Bu kararı damar cerrahınızla birlikte vermelisiniz.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken bacaklarınızı dinlendirmek ve düzenli hareket etmek önemlidir. Otururken bacak bacak üstüne atmayın, mümkünse ara sıra kalkıp yürüyün. Uzun yolculuklarda sık sık mola verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 3-4 kez yürüyüş, yüzme veya bisiklete binme gibi aktiviteler yapın.
• Bol su için ve lifli gıdalar tüketin (kabızlık varisleri tetikleyebilir).
• Dar kıyafetlerden kaçının, rahat ayakkabılar giyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme ile ideal kilonuzu koruyun. Tuz alımını azaltmak bacak şişliğini hafifletebilir. Düzenli egzersiz kan dolaşımını artırır ve varis oluşumunu yavaşlatır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü bazı kişilerde özgüven sorunlarına veya endişeye yol açabilir. Bu duygular normaldir. Gerekirse bir psikologdan veya destek gruplarından yardım alabilirsiniz.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek mümkün olmasa da risk faktörlerini azaltarak oluşumunu geciktirebilir veya şiddetini hafifletebilirsiniz. Bunun için sağlıklı kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak ve uzun süre hareketsiz kalmamak önemlidir.

Aşılar

Varisleri önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Ailesinde varis öyküsü olan kişilerin düzenli olarak bacaklarını kontrol ettirmeleri önerilir. Ancak toplum genelinde tarama önerilmez. Belirtileriniz varsa doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik venöz yetmezlik (bacaklarda sürekli şişlik ve cilt değişiklikleri)
• Bacak ülserleri (iyileşmesi zor yaralar)
• Yüzeyel tromboflebit (varisli damarın iltihaplanması ve pıhtı oluşması)
• Derin ven trombozu (nadir ancak ciddi; pıhtının derin damarlara yayılması)

Uzun vadeli görünüm

Varisler genellikle iyi huyludur ve çoğu kişi için ciddi bir sağlık sorunu oluşturmaz. Tedavi ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir, komplikasyon riski azaltılabilir. Düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile varislerle uzun yıllar sorunsuz yaşayabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.