Vertigo ve MR: Randevunuzda Sizi Neler Bekliyor?

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendini ya da çevresini dönüyor hissedilmesidir; bir hastalık değil bir belirtidir. MR ise manyetik alan ve radyo dalgaları kullanarak vücudun içini görüntüleyen bir tarama yöntemidir. Vertigo şikayetiyle yapılan MR genellikle beyin ve iç kulağı değerlendirmek için yapılır.

Evet, vertigo toplumda sık görülür. Yaşam boyu en az bir kez vertigo atağı geçirenlerin oranı yaklaşık yüzde 20-30’dur.

Vertigo her yaşta görülebilir; ancak 50 yaş üstü kişilerde ve kadınlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme veya sallanma hissi
• Denge kaybı ve ayakta duramama
• Bulantı ve kusma
• Terleme
• Baş hareketleriyle artan baş dönmesi
• Bazen işitme kaybı veya kulak çınlaması

Nedenler

Ana nedenler

• İyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV): iç kulaktaki kristallerin yer değiştirmesi
• Vestibüler nörit: iç kulağı beyne bağlayan sinirin iltihaplanması
• Meniere hastalığı: iç kulakta sıvı basıncının artması
• Migren tipi baş dönmesi
• Akustik nöroma: işitme sinirinde nadir görülen bir tümör
• Beyin damar veya yapısal sorunları (nadir)

Risk faktörleri

• 50 yaş ve üzeri olmak
• Kadın olmak
• Daha önce kafa travması geçirmek
• Üst solunum yolu enfeksiyonları
• Migren tanısı olmak
• Bazı ilaçlar (doktorunuzla görüşün)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Vertigo ani işitme kaybı, şiddetli baş ağrısı, konuşma güçlüğü, yüzde uyuşma veya güçsüzlük ile birlikteyse hemen 112’yi arayın
• Vertigo, düşme veya kafa travması sonrası geliştiyse aynı gün doktora başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez vertigo atağı geçiriyorsanız
• Vertigo tekrarlıyorsa ve yaşam kalitenizi düşürüyorsa
• Ailede vertigoya neden olan hastalık öyküsü varsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Baş ve göz hareketlerinizi değerlendiren bazı testler uygulayabilir. Gerekirse MR ile beyin ve iç kulak yapıları ayrıntılı görüntülenir.

Yapılabilecek testler

• Muayene sırasında baş hareketleri testi
• İşitme testi (odyometri)
• Elektronistagmografi (VNG): göz hareketlerinin ölçülmesi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

MR çekimi sırasında metal içermeyen bir elbise giymeniz istenir; takı ve gözlük çıkarılır. Yaklaşık 15-30 dakika boyunca hareket etmeden yatmanız gerekir. Cihaz tık-tık ve vızıltı sesleri çıkarır. Gerekirse doktorunuz size kulaklık veya kulak tıkacı verebilir. İşlem ağrısızdır ve genellikle herhangi bir özel hazırlık gerekmez. İlaç alerjiniz varsa ve böbrek sorununuz varsa, kontrast madde öncesinde doktorunuza bildirmelisiniz.

Tedavi

Vertigo tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Birçok vertigo atağı kendiliğinden veya basit manevralarla düzelir. Tedavi planı; hastalığın tipine, şiddetine ve size özel durumlara göre doktorunuz tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Ani hareketlerden kaçının, yataktan yavaşça kalkın
• Baş dönmesi geldiğinde sabit bir noktaya odaklanın
• Düşme riskine karşı tutunarak yürüyün ve çevrenizi güvenli hale getirin
• Yeterince su için ve tuz alımını dengede tutun
• Stresten uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bulantı ve baş dönmesini azaltan bazı ilaçlar önerebilir; bu ilaçların adını ve dozunu doktorunuz söyleyecektir. Ayrıca bazı iç kulak pozisyonel vertigosu için özel pozisyon manevraları uygulanabilir. Altta yatan neden migren ya da Meniere hastalığı ise tedavi buna göre yeniden düzenlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, örneğin iç kulaktaki yapısal bir sorun veya işitme siniri tümörü nedeniyle cerrahi müdahale gerekebilir. Ancak bu seçenek yalnızca ilaç ve diğer tedaviler işe yaramadığında konuşulur.

Bu durumla yaşamak

Vertigo ataklarınızı tetikleyen durumları tanıyın ve günlük planlarınızı buna göre yapın. Evde yumuşak ışık kullanmak ve karmaşık desenlerden uzak durmak bazı kişilere yardım eder.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Alkol ve kafeini sınırlayın
• Sigarayı bırakmak denge sisteminizi olumlu etkileyebilir
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri deneyin
• Gerekiyorsa dengeyi desteklemek için baston veya yürüteç kullanın

Diyet ve egzersiz

Tuzu azaltmak özellikle Meniere hastalarına yardımcı olabilir. Yürüyüş ve denge egzersizleri genel dengeyi iyileştirebilir; ancak egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vertigo, kişinin kaygı ve korku yaşamasına neden olabilir. Ataklar geldiğinde günlük yaşamın durması insanı zorlayabilir. Bu duyguları kabul etmek ve gerekiyorsa bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir. Eğer kendinizi çok kötü hissederseniz, 112 acil servisi veya en yakın sağlık kuruluşunu arayın.

Önleme

Vertigo her zaman önlenemez, ancak altta yatan hastalığın tedavisi ve tetikleyicilerden kaçınmak atak sıklığını azaltabilir. Özellikle BPPV tanısı aldıysanız, doktorunuzun önerdiği pozisyon manevralarını öğrenmek ve baş hareketlerinizi kontrollü yapmak faydalıdır.

Aşılar

Vertigoya doğrudan etkisi olan bir aşı bulunmamaktadır. Ancak özellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarını önlemek için önerilen aşıları (grip aşısı gibi) düzenli yaptırmanız, vertigoya yol açabilecek enfeksiyon riskini azaltabilir. Aşı takviminiz için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Vertigo için rutin bir tarama testi yoktur. Şikayet ortaya çıktığında doktor muayenesi ve gerekirse ileri görüntüleme yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Denge kaybına bağlı düşme ve kırık riski
• Atakların giderek sıklaşması ve yaşam kalitesinin düşmesi
• Altta yatan nedene bağlı işitme kaybının ilerlemesi
• Kronik baş dönmesine bağlı kaygı ve depresyon

Uzun vadeli görünüm

Vertigo atakları çoğu kişide birkaç dakika ile birkaç saat arasında sürer ve kendiliğinden geçer. Doğru tanı konduğunda ve altta yatan neden tedavi edildiğinde, birçok insan günlük yaşamına döner. Birlikte yaşamayı öğrenmek ve doktorunuzla tedavi planını takip etmek size büyük yardım sağlar.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.