Vertigo ve Röntgen: Ne Bilmelisiniz?

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğü hissidir. Bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir. Röntgen ise vücudun içini gösteren bir görüntüleme yöntemidir; ancak vertigonun doğrudan teşhisinde genellikle kullanılmaz.

Vertigo oldukça yaygın bir belirtidir; toplumda her 10 kişiden 1'i hayatının bir döneminde vertigo yaşar. Röntgen ise vertigo tanısında nadiren kullanılır.

Vertigo her yaşta görülebilir, ancak 65 yaş üstü bireylerde daha sık görülür. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme hissi (kendi etrafınızda veya çevrenin dönmesi)
• Denge kaybı ve ayakta durma zorluğu
• Bulantı ve kusma
• Baş hareketleriyle artan sersemlik
• Göz hareketlerinde istemsiz sıçramalar (nistagmus)
• Kulak çınlaması veya işitme azlığı (bazı tiplerde)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar 'başım dönüyor' yerine 'her yer kayıyor' veya 'kafam hareket ediyor' diyebilir
• Oyun sırasında aniden durup tutunma ihtiyacı
• Okulda dikkat dağınıklığı veya huzursuzluk
• Yürürken sendeleme veya dengesizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Denge kaybı nedeniyle düşme riski artar
• Yürüme ve günlük aktivitelerde güçlük
• Baş dönmesine bağlı halsizlik ve düşme korkusu
• Bayılma hissi veya sersemlik

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulaktaki denge taşlarının yerinden oynaması (iyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo - BPPV)
• Vestibüler nörit: iç kulağın denge sinirinin iltihaplanması (genellikle virüs kaynaklı)
• Meniere hastalığı: iç kulakta sıvı birikmesi
• Migren kaynaklı vertigo (vestibüler migren)
• Kafa travması veya boyun yaralanması
• Beyin sapı veya beyincikle ilgili sorunlar (nadir)
• Bazı ilaçlar veya alkol kullanımı

Risk faktörleri

• 65 yaş üstü olmak
• Daha önce vertigo veya migren öyküsü
• Kafa veya boyun travması geçirmiş olmak
• Stres ve uykusuzluk
• Tuz tüketimi yüksek olan diyet (Meniere için risk)
• Viral enfeksiyonlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Vertigo ilk kez oluyorsa ve şiddetliyse
• Şiddetli baş ağrısı, konuşma güçlüğü, yüz ve kol-bacak uyuşması eşlik ediyorsa 112'yi arayın
• Yüksek ateş ve boyun sertliği varsa
• Göğüs ağrısı veya çarpıntı varsa
• Ani işitme kaybı yaşarsanız aynı gün doktora başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Nöbetler halinde gelen ve birkaç dakika süren vertigo
• Baş dönmesi iş veya okul hayatını etkiliyorsa
• Aylardır süren hafif denge problemleri
• Normal yaşamı etkileyen vertigo atakları

Tanı

Vertigo tanısı öncelikle ayrıntılı öykü ve fizik muayene ile konur. Doktorunuz baş hareketlerinizi test edebilir, göz hareketlerinizi izleyebilir ve denge testleri yapabilir. Röntgen genellikle vertigonun doğrudan tanısı için kullanılmaz; ancak boyun omurları veya kafa travması şüphesinde istenebilir. Doktorunuz gerekirse MR (manyetik rezonans) veya BT (bilgisayarlı tomografi) gibi görüntüleme yöntemlerine başvurabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve öykü alma
• Dix-Hallpike manevrası: pozisyonel vertigoyu saptamak için baş hareketleri testi
• Videonistagmografi (VNG): göz hareketlerinin kaydedilmesi
• İşitme testi (odyometri)
• MR veya BT: beyin ve iç kulak yapılarını görüntülemek için (nadir durumlarda)
• Kan testleri: enfeksiyon veya metabolik nedenleri dışlamak için

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında başınızı farklı pozisyonlara getirmeniz istenebilir; bu bazı kişilerde kısa süreli baş dönmesini tetikleyebilir, ancak doktorunuzun tanı koymasına yardımcı olur. Görüntüleme istendiğinde işlem ağrısızdır ve genellikle 15-30 dakika sürer. Röntgen ile vücudunuz az miktarda radyasyona maruz kalır; doktorunuz gerekliliğini değerlendirir.

Tedavi

Vertigonun tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Bazı vertigo türleri kendiliğinden iyileşirken, bazıları ilaç tedavisi, fizik tedavi manevraları veya yaşam tarzı değişiklikleri gerektirebilir. Tedavinin amacı semptomları azaltmak ve dengeyi yeniden sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Ani baş dönmesi sırasında sakin kalın ve güvenli bir yere oturun veya uzanın
• Başınızı hızlı hareket ettirmekten kaçının
• Kalkarken veya yataktan doğrulturken yavaş hareket edin
• Parlak ışıklardan ve aşırı kalabalık ortamlardan uzak durun
• Yeterince su için; susuzluk vertigoyu tetikleyebilir
• Kafein, alkol ve tuz tüketimini azaltın (doktorunuz önerirse)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz vertigonun türüne göre bazı ilaçlar önerebilir; bu ilaçlar baş dönmesini azaltmaya veya eşlik eden bulantıyı kontrol etmeye yöneliktir. Ancak bu ilaçları doktor önerisi olmadan kullanmayın. Ayrıca, iyi huylu pozisyonel vertigoda kanalit repozisyon manevraları (örneğin Epley manevrası) adı verilen fizik tedavi hareketleri, iç kulaktaki denge kristallerini yerine oturtmak için kullanılabilir. Bu manevralar doktor veya fizyoterapist tarafından uygulanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, ilaç tedavisi ve manevralara yanıt vermeyen ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen vertigo vakalarında cerrahi seçenekler düşünülebilir. Ameliyat kararı, kulak burun boğaz veya beyin ve sinir cerrahisi uzmanları tarafından verilir. Cerrahi genellikle son çare olarak değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo ile yaşamak zorlu olabilir ancak bazı önlemlerle günlük aktiviteleriniz sürdürülebilir. Düşme riskini azaltmak için evdeki yolları temiz tutun, kaygan zeminlere dikkat edin ve gece uyandığınızda önce birkaç dakika oturun. Merdivenlerden inerken veya çıkarken trabzanlardan destek alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku düzeninize dikkat edin; yorgunluk vertigoyu tetikleyebilir
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Alkol ve sigaradan uzak durun
• Ani baş hareketlerinden kaçının; başınızı döndürürken tüm vücudunuzla dönün
• Doktorunuza danışmadan kullandığınız ilaçları bırakmayın

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme denge sağlığını destekler. Tuzu azaltmak, özellikle Meniere hastalığında olumlu etki yapabilir. Kafein ve alkol alımını sınırlamak da faydalı olabilir. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler denge sisteminin yeniden ayarlanmasına yardımcı olabilir; ancak vertigo atağı sırasında egzersiz yapmaktan kaçının. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vertigo, özellikle sık tekrarlıyorsa kaygı, depresyon ve sosyal izolasyona yol açabilir. Baş dönmesi korkusuyla dışarı çıkmak istemeyebilirsiniz. Bu duygularınızı tanımak ve destek aramak önemlidir. Bir psikolog veya psikiyatrist, başa çıkma becerilerinizi geliştirmenize yardımcı olabilir. Unutmayın, zihinsel sağlığınız fiziksel sağlığınız kadar değerlidir.

Önleme

Her vertigo tipi önlenemez; ancak altta yatan nedene bağlı olarak bazı önlemler alınabilir. Örneğin, pozisyonel vertigoda ani baş hareketlerinden kaçınmak ve yatarken yüksek yastık kullanmak tetikleyicileri azaltabilir. Meniere hastalığında tuzu azaltmak, migrenle ilişkili vertigoda ise tetikleyicilerden kaçınmak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sık düşme ve yaralanma riski
• Anksiyete ve depresyon gelişimi
• Günlük aktivitelerde bağımlılık ve yaşam kalitesinde düşüş
• Nadiren altta yatan ciddi bir hastalığın gözden kaçması

Uzun vadeli görünüm

Vertigo vakalarının büyük çoğunluğu uygun tedaviyle kontrol altına alınır veya iyileşir. Çoğu kişi normal yaşamına dönebilir. Önemli olan doğru tanı ve erken tedavidir. Tedavinize sadık kalırsanız ve doktorunuzun önerilerine uyarsanız, vertigo hayatınızı yönetilebilir bir sorun olmaktan çıkarır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.