allergy blood test explained

Genel Bakış

Alerji kan testi, vücudunuzun alerjenlere (polen, toz, besin gibi maddelere) karşı ürettiği özel proteinlerin (IgE antikorları) kanınızdaki seviyesini ölçen bir laboratuvar testidir. Bu test, hangi maddelere alerjiniz olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Evet, alerji kan testi dünya genelinde yaygın olarak kullanılan bir tanı yöntemidir. Özellikle alerjik rinit, astım, besin alerjileri ve egzama gibi durumların değerlendirilmesinde sıklıkla başvurulur.

Bu test, alerji belirtileri yaşayan herkese uygulanabilir. Bebeklerden yaşlılara kadar her yaş grubunda güvenle kullanılır. Özellikle alerjik şüphesi olan ancak deri testi yapılamayan kişiler için idealdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun akıntısı, hapşırma, burun tıkanıklığı
• Gözlerde kaşıntı, sulanma, kızarıklık
• Deride kızarıklık, kaşıntı, kurdeşen (ürtiker)
• Nefes darlığı, hırıltılı solunum, öksürük
• Mide bulantısı, kusma, ishal (özellikle besin alerjilerinde)

Çocuklarda belirtiler

• Tekrarlayan burun akıntısı ve hapşırma
• Uyku sorunları, huzursuzluk
• Deride egzama benzeri döküntüler
• Besin alerjisine bağlı karın ağrısı, kusma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Mevsimsel veya yıl boyu süren burun akıntısı
• Gözlerde kaşıntı ve sulanma
• Alerjik astıma bağlı nefes darlığı

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (çimen, ağaç, yabani ot polenleri)
• Ev tozu akarları
• Küf mantarları
• Hayvan tüyleri ve kepeği (kedi, köpek, at gibi)
• Bazı besinler (süt, yumurta, fındık, deniz ürünleri vb.)
• Arı sokması gibi böcek zehirleri
• İlaçlar (penisilin gibi antibiyotikler, aspirin vb.)

Risk faktörleri

• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü
• Çocukluk döneminde egzama (atopik dermatit) geçirmek
• Astım hastalığına sahip olmak
• Sık sık antibiyotik kullanmak
• Hava kirliliğine maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciddi alerjik reaksiyon belirtileri (nefes darlığı, şişlik, bayılma) yaşarsanız hemen 112'yi arayın.
• Alerjik şok (anafilaksi) şüphesinde acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alerji belirtileriniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir aile hekimine veya alerji uzmanına danışın.
• Belirtileriniz mevsimsel ve hafifse, yine de doktorunuza danışarak test olup olmayacağınıza karar verebilirsiniz.
• Alerji kan testi yaptırmak isterseniz, doktorunuza başvurun.

Tanı

Alerji tanısı, doktorunuzun tıbbi öykünüzü dinlemesi ve fizik muayene yapmasının ardından, gerekli görülürse alerji kan testi veya deri testleri ile konur. Alerji kan testinde, belirli alerjenlere karşı vücudun ürettiği IgE antikorlarının düzeyi ölçülür.

Yapılabilecek testler

• Spesifik IgE antikor testi (her bir alerjen için ayrı ayrı bakılır)
• Total IgE testi (genel alerji eğilimini gösterir, ancak tek başına tanı koydurmaz)
• Deri testi (alerjenlerin cilt altına uygulanmasıyla yapılır, kan testi alternatifidir)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için kolunuzdan bir tüp kan alınır. Özel bir hazırlık gerekmez, ancak bazı ilaçlar (örneğin antihistaminikler) test sonucunu etkileyebilir, bu nedenle doktorunuz test öncesinde ilaçlarınızı kesmenizi isteyebilir. Kan alınırken hafif bir batma hissi olabilir, işlem birkaç dakika sürer. Sonuçlar genellikle 2-5 gün içinde çıkar.

Tedavi

Alerji kan testi sonucunda alerjiniz olduğu tespit edilirse, tedavi alerjenlerden kaçınma, ilaç tedavisi ve bazı durumlarda alerji aşıları (immünoterapi) ile yapılır. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Evde kişisel bakım

• Alerjinize neden olan maddelerden (polen, toz, hayvan tüyü, bazı besinler) mümkün olduğunca uzak durun.
• Polen mevsiminde kapı ve pencereleri kapalı tutun, dışarıdan eve geldiğinizde kıyafetlerinizi değiştirin ve duş alın.
• Evde HEPA filtreli hava temizleyici kullanın.
• Besin alerjiniz varsa, yiyecek etiketlerini dikkatlice okuyun ve alerjen içeren besinlerden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, alerji belirtilerinizi kontrol altına almak için antihistaminik ilaçlar (alerji hapları, burun spreyleri, göz damlaları) veya burun kortikosteroid spreyleri önerebilir. Alerjiniz şiddetli ise alerji aşıları (immünoterapi) ile vücudunuzu alerjene karşı duyarsızlaştırma tedavisi uygulanabilir. Bu tedaviler mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Bu durumla yaşamak

Alerjiniz varsa, alerjenlerden kaçınmak yaşam kalitenizi artırmak için önemlidir. Alerjenlerden tamamen kaçınmak her zaman mümkün olmasa da, günlük alışkanlıklarınızda küçük değişiklikler yaparak belirtilerinizi azaltabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak evinizi temizleyin, tozları nemli bezle alın.
• Yatak çarşaflarını sıcak suda (60°C) yıkayın.
• Polen mevsiminde dışarıda spor yapmaktan kaçının.
• Hayvan alerjiniz varsa evcil hayvan beslememeyi düşünün.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek genel sağlığınızı destekler. Besin alerjiniz varsa alerjik besinleri tüketmeyin. Egzersiz yapmak akciğer sağlığınızı iyileştirebilir, ancak polen yoğunluğunun yüksek olduğu saatlerde (sabah erken saatler) egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Alerjiler, özellikle kronik ve şiddetliyse, uyku kalitesini, konsantrasyonu ve genel ruh halini olumsuz etkileyebilir. Sürekli burun tıkanıklığı, kaşıntı veya nefes darlığı gibi belirtiler kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu belirtilerle başa çıkmakta zorlanıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek alın.

Önleme

Alerjiler tamamen önlenemez ancak belirtileri kontrol altına almak mümkündür. Alerjenlerden kaçınmak, ilaçları düzenli kullanmak ve doktor önerilerine uymak alerji ataklarını azaltır.

Tarama programları

Alerji kan testi tarama amaçlı değil, tanıyı doğrulamak için kullanılır. Ailede alerji öyküsü olan kişiler belirti göstermese bile doktor değerlendirmesi gerekmeden test yaptırmamalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik sinüzit veya burun polipleri
• Astımın kötüleşmesi
• Anafilaksi (hayatı tehdit eden alerjik reaksiyon)
• Cilt enfeksiyonları (sürekli kaşımaya bağlı)
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk

Uzun vadeli görünüm

Alerjiler uygun tedavi ve önlemlerle genellikle iyi yönetilebilir. Çoğu kişi, alerjenlerden kaçınarak ve doktorun önerdiği tedavilere uyarak normal bir yaşam sürdürür. Alerji belirtileri zamanla değişebilir, bu nedenle düzenli doktor kontrolü önemlidir. Unutmayın, alerjiler ciddiye alınması gereken ancak umut verici bir yönetim planı olan durumlardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.