Arter tarama testi hazırlığı

Genel Bakış

Arter tarama testi, atardamarlarınızın (kanı kalpten vücudunuza taşıyan damarlar) daralma veya tıkanma olup olmadığını kontrol eden bir incelemedir. Bu test, kalp krizi veya felç gibi ciddi sorunları önceden görmeye yardımcı olur.

Atardamar tarama testleri, özellikle 40 yaş üstü kişilerde ve kalp-damar hastalığı riski yüksek olan bireylerde sıkça önerilir.

Test, özellikle yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, sigara içme gibi risk faktörleri olan kişilerde yapılır. Ayrıca ailede kalp hastalığı öyküsü varsa da önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Not: Atardamar tarama testi bir belirti durumu değil, bir inceleme yöntemidir. Testin kendisi belirtiye neden olmaz. Test öncesi herhangi bir şikayetiniz olmayabilir.
• Teste giren kişiler genellikle herhangi bir rahatsızlık hissetmez.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda atardamar taraması nadiren yapılır. Ancak obezite, şeker hastalığı gibi durumlarda veya ailede erken kalp hastalığı öyküsü varsa doktor önerebilir. Çocuklar için özel hazırlık gerekmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda atardamar taraması daha sık önerilir. Hazırlık genellikle basittir; ancak kullanılan ilaçlar hakkında doktora bilgi vermek önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Atardamar tarama testinin kendisi bir neden değil, bir incelemedir. Test, damar hastalığının erken belirtilerini bulmak için yapılır.
• Damar hastalığının nedenleri arasında yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, sigara, hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenme sayılabilir.

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü olmak
• Ailede kalp hastalığı veya felç öyküsü
• Sigara içmek
• Obezite
• Fiziksel aktivite azlığı
• Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Test öncesi veya sonrası göğüs ağrısı, nefes darlığı, şiddetli baş dönmesi yaşarsanız hemen doktora başvurun.
• Teste girmeden önce eğer kalp krizi geçirdiyseniz veya ciddi bir sağlık sorununuz varsa, durumu doktorunuza mutlaka bildirin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaş üstündeyseniz ve risk faktörleriniz varsa, atardamar taraması için bir sağlık kuruluşuna başvurabilirsiniz.
• Doktorunuzun önerdiği takvimde düzenli olarak tarama yaptırmanız önemlidir.

Tanı

Atardamar tarama testi, damarların daralma veya tıkanma olup olmadığını görmek için yapılır. En sık karotis arter (boyundaki atardamar) ve periferik arter (bacaklardaki atardamar) taraması yapılır. Test genellikle ultrason cihazıyla yapılır.

Yapılabilecek testler

• Karotis ultrasonu (boyun atardamarlarının ultrasonla incelenmesi)
• Ayak bileği-kol basınç indeksi (bacak atardamarlarının kan basıncı ölçümü)
• Koroner arter kalsiyum taraması (BT ile kalp damarlarındaki kalsiyum birikiminin ölçümü)
• Abdominal aort ultrasonu (karın bölgesindeki ana atardamarın incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle bir hastanede veya görüntüleme merkezinde yapılır. Test öncesi genellikle aç olmanız gerekmez, ancak yapılacak test türüne göre doktorunuz farklı talimatlar verebilir. Örneğin, karotis ultrasonu için rahat kıyafetler giymeniz ve boynunuzdaki takıları çıkarmanız istenebilir. Test sırasında bir teknisyen, jel sürdüğü bir probu cildinizde gezdirir. İşlem ağrısızdır ve genellikle 30-45 dakika sürer.

Tedavi

Atardamar tarama testinin kendisi tedavi değil, bir tanı aracıdır. Test sonucuna göre doktorunuz, damar sağlığınızı korumak için önerilerde bulunabilir. Tedavi, risk faktörlerini azaltmaya yöneliktir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme: Bol sebze, meyve, tam tahıl; az işlenmiş gıda, tuz ve şeker tüketimi.
• Düzenli egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş gibi aktiviteler.
• Sigara ve alkolden uzak durmak.
• Kilo kontrolü sağlamak.
• Stresi yönetmek: Meditasyon, nefes egzersizleri gibi yöntemler.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, test sonuçlarına göre kan basıncınızı, kolesterolünüzü veya kan şekerinizi kontrol altında tutmak için ilaç tedavisi önerebilir. Ayrıca kan sulandırıcı veya damar genişletici ilaçlar da kullanılabilir. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanmanız önemlidir. Kendi başınıza ilaç almayın veya kesmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren ileri düzey damar tıkanıklıklarında cerrahi girişim (anjiyoplasti, stent, bypass gibi) gerekebilir. Bu durumda doktorunuz sizi bir kalp-damar cerrahına yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Atardamar tarama testi yaptırdıktan sonra günlük yaşamınızda bir değişiklik olmaz. Ancak test sonucuna göre sağlıklı alışkanlıklar edinmeniz gerekebilir. Amaç, damar sağlığınızı korumak ve olası hastalıkları önlemektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak doktor kontrolüne gitmek.
• Kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol seviyelerini takip etmek.
• Önerilen ilaçları düzenli kullanmak.
• Egzersiz ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarını sürdürmek.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni benimseyin: Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, sebze, meyve, kurubaklagil). Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının. Haftada en az 5 gün, 30 dakika orta tempolu egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme).

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Test sonucunuz sizi endişelendirebilir. Ancak erken teşhis sayesinde önlem almak mümkündür. Kaygılarınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Sağlıklı yaşam adımları atmak, kontrolü elinize almanızı sağlar ve moralinizi yükseltebilir.

Önleme

Damar hastalıklarının bir kısmı önlenebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski büyük ölçüde azaltır. Atardamar tarama testi, riskin erken fark edilmesini sağlayarak önleme çalışmalarına yardımcı olur.

Aşılar

Atardamar hastalıklarına karşı doğrudan bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre aşıları, kalp hastaları için önerilir. Doktorunuza danışarak gerekli aşıları yaptırabilirsiniz.

Tarama programları

Düzenli atardamar taraması, özellikle 40 yaş üstü ve risk faktörü taşıyan kişiler için önerilir. Tarama sıklığı doktorunuz tarafından belirlenir. Erken teşhis hayat kurtarır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Atardamar tarama testi yaptırmamak, damar hastalıklarının ilerlemesine ve fark edilmeden kalmasına neden olabilir.
• Tedavi edilmeyen damar darlıkları kalp krizi, felç, bacaklarda ağrı ve yara (periferik arter hastalığı) gibi sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Neyse ki, atardamar taraması sayesinde bu sorunlar erken dönemde tespit edilebilir. Erken teşhis ile uygun yaşam tarzı değişiklikleri ve tedaviler sayesinde ciddi komplikasyonların önüne geçilebilir. Damar sağlığınızı korumak sizin elinizde; düzenli kontroller ve sağlıklı alışkanlıklarla iyi bir sonuç alabilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kalp Vakfı · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.