Kan kültürü

Genel Bakış

Kan kültürü, kan dolaşımınızda bakteri veya mantar gibi mikropları tespit etmek için yapılan bir testtir. Doktorunuz, enfeksiyon belirtileriniz varsa bu testi isteyebilir.

Kan kültürü, hastanelerde ve acil servislerde sıkça yapılan bir testtir. Özellikle yüksek ateş ve enfeksiyon şüphesi durumlarında kullanılır.

Kan kültürü, her yaştan insana uygulanabilir. Enfeksiyon belirtileri olan kişilerde, bağışıklık sistemi zayıf olanlarda ve cerrahi geçirenlerde daha sık istenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş
• Titreme ve üşüme
• Hızlı nefes alıp verme
• Kalp atışında hızlanma
• Halsizlik ve yorgunluk
• Terleme veya nemli cilt
• Vücutta genel bir rahatsızlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde yüksek ateş (38°C üzeri)
• Huzursuzluk veya aşırı uyku hali
• Kusma veya ishal
• İştahsızlık
• Ciltte solgunluk veya döküntü
• Ağlarken zayıf ses çıkarma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ateş yükselmesi veya tam tersi vücut ısısının düşmesi
• Kafa karışıklığı veya sersemlik hali
• Düşük tansiyon
• Hızlı nefes alma
• Düşmeler veya denge sorunları
• İdrar miktarında azalma

Nedenler

Ana nedenler

• Vücutta bir enfeksiyon kaynağı bulunması (zatürre, idrar yolu enfeksiyonu, cilt yarası vb.)
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
• Kateter veya tüp gibi vücuda yerleştirilen aletlerin enfeksiyona yol açması
• Cerrahi müdahaleler sonrası gelişen enfeksiyonlar

Risk faktörleri

• Kronik hastalıklar (şeker hastalığı, böbrek yetmezliği, karaciğer hastalığı)
• Kemoterapi veya bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanmak
• İleri yaş veya bebeklik dönemi
• Damar yolu veya idrar sondası gibi tıbbi aletlerin kullanımı
• Uzun süre hastanede yatmak
• Yanık veya büyük cilt yaraları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş (38°C'nin üzeri) özellikle 2-3 günden uzun sürerse
• Şiddetli titreme ve üşüme nöbetleri
• Halsizlik, baş dönmesi veya bayılma hissi
• Nefes alıp vermede zorluk
• Kafa karışıklığı veya davranış değişiklikleri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ateş (38°C altı) ve genel halsizlik varsa
• Ciltte kızarıklık, şişlik veya akıntılı bir yara varsa
• İdrar yaparken yanma veya ağrı gibi enfeksiyon belirtileriniz varsa
• Daha önce geçirilmiş bir enfeksiyon sonrası iyileşme süreci normale dönmezse

Tanı

Kan kültürü testi, enfeksiyonun kan dolaşımında olup olmadığını anlamak için yapılır. Doktorunuz, steril bir iğne ile kolunuzdaki bir damardan kan alır ve bu kanı bir laboratuvara gönderir. Laboratuvar, kanı özel besiyerine koyarak mikropların üremesini sağlar. Üreme olursa hangi mikrop olduğu ve hangi ilaçlara duyarlı olduğu belirlenir.

Yapılabilecek testler

• Kan kültürü (birden fazla örnek alınabilir)
• Tam kan sayımı
• CRP (C-reaktif protein) gibi enfeksiyon belirteçleri
• İdrar kültürü (idrar yolu enfeksiyonu şüphesi varsa)
• Akciğer filmi (zatürre şüphesi varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Test için kolunuzdan birkaç dakika içinde kan alınır. Hafif bir batma hissi olabilir. İğne çıkarıldıktan sonra pamukla baskı yapılarak kanama durdurulur. Sonuçlar genellikle 2-3 gün içinde çıkar, ancak bazı mikropların üremesi daha uzun sürebilir. Sonuçları doktorunuz size açıklayacaktır.

Tedavi

Kan kültürü sonucuna göre tedavi, enfeksiyonu oluşturan mikrobun türüne ve duyarlılığına bağlı olarak düzenlenir. Amaç, mikropları yok ederek enfeksiyonun yayılmasını önlemektir. Tedavi genellikle antibiyotiklerle yapılır, ancak hangi antibiyotiğin kullanılacağı test sonucuna göre belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli olarak kullanın
• Bol sıvı tüketin (su, çorba gibi)
• Dinlenmeye özen gösterin, aşırı yorucu aktivitelerden kaçının
• Ateşinizi düzenli aralıklarla ölçün ve not alın
• Enfeksiyonun yayılmasını önlemek için ellerinizi sık sık yıkayın

Tıbbi tedaviler

Tedavi, genellikle antibiyotik adı verilen ilaçlarla yapılır. Bu ilaçlar ağızdan veya damar yoluyla verilebilir. Enfeksiyonun şiddetine göre tedavi evde veya hastanede sürdürülebilir. Doktorunuz, size uygun ilacı ve dozunu belirleyecektir. Antibiyotik tedavisini doktorunuzun önerdiği süre boyunca kesintisiz kullanmanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, enfeksiyon kaynağının cerrahi olarak temizlenmesi gerekebilir. Örneğin, apse oluşmuşsa drenaj yapılması veya enfekte olmuş bir kateterin çıkarılması gerekebilir. Bu kararı doktorunuz durumunuza göre verecektir.

Bu durumla yaşamak

Kan kültürü testi sonrası hayatınıza devam edebilirsiniz. Test sonucu pozitif çıkarsa, enfeksiyon tedavisi sırasında dinlenmeye özen göstermeli ve doktorunuzun önerilerine uymalısınız. İyileşme sürecinde vücudunuzu zorlamamalı ve yeterli uyku almalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli el yıkama alışkanlığı kazanın
• Vücudunuzda herhangi bir yara veya enfeksiyon belirtisini ihmal etmeyin
• Kronik hastalıklarınız varsa düzenli doktor kontrolüne gidin
• Aşırı yorgunluktan kaçının ve dinlenmeye zaman ayırın

Diyet ve egzersiz

Tedavi sırasında bağışıklık sisteminizi desteklemek için dengeli beslenmeye özen gösterin. Bol sebze, meyve ve protein tüketin. Hafif egzersizler (yürüyüş gibi) enfeksiyon sonrası güç toplamanıza yardımcı olabilir. Ancak yorulduğunuzda dinlenmeyi ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Enfeksiyon süreci endişe ve strese neden olabilir. Test sonucu beklerken kaygılanmanız normaldir. Duygularınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşmak size iyi gelebilir. Kendinize karşı nazik olun ve iyileşmek için gereken zamanı tanıyın.

Önleme

Kan dolaşımı enfeksiyonlarını tamamen önlemek mümkün olmasa da, riskinizi azaltmak için alabileceğiniz önlemler vardır. En sık görülen enfeksiyon kaynaklarını kontrol altına almak, bağışıklık sisteminizi güçlü tutmak ve hijyen kurallarına uymak önemlidir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlara karşı aşılar mevcuttur. Örneğin zatürre ve grip aşısı, bu hastalıkların kan dolaşımına yayılma riskini azaltabilir. Sağlık Bakanlığı aşı takvimine uygun aşılarınızı yaptırmanız önerilir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri ve aile hekiminizin önerileri enfeksiyon riskini azaltmanıza yardımcı olabilir. Herhangi bir belirti olmadan kan kültürü rutin bir tarama testi değildir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun tüm vücuda yayılması (sepsis)
• Organ yetmezlikleri (böbrek, akciğer, karaciğer)
• Kan basıncının tehlikeli seviyelere düşmesi (septik şok)
• Uzun süreli hastanede kalış ihtiyacı
• Hayati risk

Uzun vadeli görünüm

Kan kültürü testi sayesinde erken teşhis ve uygun tedavi ile kan dolaşımı enfeksiyonları genellikle başarıyla tedavi edilir. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa iyileşme o kadar hızlı olur. Çoğu insan tamamen iyileşir ve günlük yaşamına döner. Doktorunuzun önerilerine uymak ve kontrolleri aksatmamak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.