Kolesterol Sonuç Anlamları

Genel Bakış

Kolesterol, vücudunuzda doğal olarak bulunan ve birçok işlevi olan yağ benzeri bir maddedir. Kan testinizdeki kolesterol sonuçları, toplam kolesterol, LDL (kötü) kolesterol, HDL (iyi) kolesterol ve trigliserit adı verilen bir başka yağ türünün seviyelerini gösterir. Bu değerler, kalp ve damar sağlığınız hakkında bilgi verir.

Evet, yüksek kolesterol dünya genelinde yaygın bir durumdur. Türkiye'de de her üç yetişkinden birinin kolesterol seviyelerinin yüksek olduğu tahmin edilmektedir.

Yüksek kolesterol her yaştan, her cinsiyetten ve her etnik gruptan insanı etkileyebilir. Ancak 40 yaş üstü erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülür. Ailesinde yüksek kolesterol veya kalp hastalığı öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek kolesterolün kendine özgü belirtileri yoktur. Genellikle hiçbir belirti vermez.
• Ancak çok yüksek seviyelerde, cilt altında veya tendonlarda yağ birikintileri (ksantom) görülebilir.
• Göz çevresinde sarımsı kabarıklıklar (ksantelazma) oluşabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle belirti görülmez. Ancak ailede genetik bir kolesterol hastalığı varsa, ciltte yağ birikintileri oluşabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda da belirti yoktur. Ancak yüksek kolesterol damar sertliğine katkıda bulunduğu için kalp krizi, felç gibi olaylar riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ ve trans yağlar açısından zengin gıdalar)
• Yetersiz fiziksel aktivite
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi

Risk faktörleri

• Ailede yüksek kolesterol veya kalp hastalığı öyküsü
• Obezite veya fazla kilo
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek tansiyon
• Yaş (erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaş üstü)
• Bazı ilaçlar ve hastalıklar (doktorunuz değerlendirecektir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum bölümünde belirtilen kalp krizi veya felç belirtilerinden herhangi birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 20 yaşından itibaren her 4-6 yılda bir kolesterol testi yaptırmanız önerilir.
• Ailede yüksek kolesterol veya kalp hastalığı varsa daha erken ve daha sık test yapılabilir.
• Daha önce yüksek kolesterolünüz olduysa doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrol ettirin.

Tanı

Kolesterol seviyeleri, bir kan testi ile ölçülür. Bu test lipid profili olarak adlandırılır. Sonuçlar total kolesterol, LDL, HDL ve trigliserit düzeylerini gösterir.

Yapılabilecek testler

• Lipid profili (total kolesterol, LDL, HDL, trigliserit)
• Bazı durumlarda ilave testler (lipoprotein(a) gibi) istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Test için koldan bir damardan kan alınır. Genellikle 9-12 saat aç kalmanız istenir. İşlem birkaç dakika sürer ve sonrasında normal aktivitelerinize dönebilirsiniz. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Yüksek kolesterol tedavisinin temeli, sağlıklı bir yaşam tarzıdır. Gerekirse doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir. Tedavi, kalp krizi, felç ve damar hastalığı riskini azaltmayı hedefler.

Evde kişisel bakım

• Doymuş yağ ve trans yağları azaltan, bol lifli bir beslenme düzeni benimseyin.
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet sürme gibi).
• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Alkol tüketiyorsanız sınırlayın.

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmazsa, doktorunuz kolesterol düşürücü ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların bir grubu karaciğerde kolesterol üretimini azaltır, bir diğer grup bağırsakta kolesterol emilimini engeller veya vücuttan safra asidi atılımını artırır. İlaçların adını, dozunu ve kullanım şeklini doktorunuz size açıklayacaktır. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle sadece çok yüksek kolesterolün neden olduğu ciddi damar tıkanıklıkları için gerekebilir. Bu kararı doktorunuz değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kolesterolle yaşamak, çoğunlukla günlük sağlıklı alışkanlıklar sürdürmeyi gerektirir. Kan testi sonuçlarınızı takip etmek, doktor kontrollerini aksatmamak ve önerilen tedaviyi uygulamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak
• Sağlıklı beslenmek (sebze, meyve, tam tahıllar, sağlıklı yağlar)
• Sigara ve aşırı alkolden kaçınmak
• Stresi yönetmek

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni, doymuş yağları (kırmızı et, tam yağlı süt ürünleri, hindistan cevizi yağı gibi) ve trans yağları (işlenmiş gıdalar, kızartmalar) sınırlamayı içerir. Bunun yerine zeytinyağı, avokado, fındık, ceviz, balık gibi sağlıklı yağları tercih edin. Yulaf, mercimek, elma ve havuç gibi çözünebilir lifli gıdalar LDL'yi düşürmeye yardımcı olabilir. Haftada en az 150 dakika egzersiz (yürüyüş, koşu, yüzme) yapmak idealdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek kolesterol teşhisi kaygı yaratabilir. Ancak unutmayın ki bu, yaygın ve yönetilebilir bir durumdur. Değişiklik yaparak ve tedaviye uyarak riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Kendinizi çok endişeli veya bunalmış hissediyorsanız, bir psikolog veya destek grubuyla konuşmak faydalı olabilir.

Önleme

Yüksek kolesterolü tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek riskinizi önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Dengeli beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve aşırı alkolden kaçınma en önemli önlemlerdir.

Tarama programları

20 yaşından itibaren düzenli kolesterol taraması yaptırmanız önerilir. Ailede yüksek kolesterol veya kalp hastalığı varsa daha erken yaşta taramaya başlanabilir. Doktorunuz sizin için en uygun tarama programını belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen yüksek kolesterol, kalp damarlarında plak birikimine yol açarak kalp krizi riskini artırır.
• Beyin damarlarında tıkanıklığa neden olarak felce yol açabilir.
• Bacak damarlarında daralma (periferik arter hastalığı) oluşabilir.
• Yüksek tansiyona ve şeker hastalığının kontrolünü zorlaştırmaya katkıda bulunabilir.

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kolesterol, iyi yönetildiğinde ciddi sonuçları büyük ölçüde önlenebilecek bir durumdur. Sağlıklı yaşam tarzı, düzenli kontroller ve gerekirse doktorunuzun önereceği ilaçlarla kalp damar hastalığı riskiniz önemli ölçüde düşebilir. Unutmayın, erken fark edilip tedavi edilen yüksek kolesterol, normal bir yaşam sürmenize engel değildir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.