Dolaşım tarama testi hazırlığı

Genel Bakış

Dolaşım taraması, kan akışınızın ne kadar iyi çalıştığını görmek için yapılan bir dizi testtir. Bacaklarınız, kollarınız veya vücudunuzun diğer bölgelerindeki damarların daralıp daralmadığını veya tıkanıp tıkanmadığını anlamaya yardımcı olur. Bu testlere hazırlanmak, doğru sonuçlar almak için önemlidir.

Dolaşım sorunları, özellikle 50 yaş üstü, diyabet veya yüksek tansiyonu olan kişilerde yaygındır. Tarama testleri bu sorunları erken yakalamak için sıkça kullanılır.

Bu testler genellikle damar sertliği (ateroskleroz), periferik arter hastalığı veya kan pıhtılaşması riski olan kişilere önerilir. Ayrıca bacaklarda ağrı, yaralar veya renk değişikliği yaşayan herkese yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda veya kollarda dinlenirken geçmeyen ağrı
• Yürürken veya merdiven çıkarken bacaklarda kramp benzeri ağrı
• Ayaklarda veya ellerde uyuşma, karıncalanma veya soğukluk
• Yaraların veya kesiklerin yavaş iyileşmesi
• Tırnaklarda kalınlaşma veya parmaklarda renk değişimi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda dolaşım sorunları nadirdir, ancak doğuştan kalp hastalığı veya damar anomalileri olan çocuklarda görülebilir. Belirtiler arasında morarma, nefes darlığı veya büyüme geriliği olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde bacaklarda ağrı, yürüme güçlüğü, ayak ülserleri veya bacaklarda incelme (kas kaybı) sık görülür. Ayrıca ayak tırnaklarında kalınlaşma ve bacak kıllarının dökülmesi de dolaşım bozukluğuna işaret edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Ateroskleroz (damar sertliği): Kolesterol ve diğer maddelerin damar duvarında birikerek daralmaya yol açması.
• Kan pıhtıları: Damarlarda oluşan pıhtılar kan akışını engelleyebilir.
• Damar iltihabı (vaskülit): Damar duvarlarının iltihaplanması dolaşımı bozabilir.
• Diyabet: Yüksek kan şekeri zamanla damarlara zarar verir.

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya tütün ürünleri kullanmak
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek kolesterol
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Obezite (aşırı kilo)
• Fiziksel hareketsizlik
• 50 yaş üstü olmak
• Ailede damar hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın.
• Bir bacağınız aniden şişer, ağrır ve ısınırsa acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yürürken veya egzersiz yaparken bacaklarınızda ağrı oluyorsa
• Ayaklarınızda veya bacaklarınızda iyileşmeyen yaralar varsa
• Diyabet, yüksek tansiyon gibi risk faktörleriniz varsa düzenli tarama yaptırın
• Doktorunuz size tarama testi önerdiyse, randevu alın.

Tanı

Dolaşım taraması, periferik arter hastalığı gibi durumları tespit etmek için yapılan bir dizi testtir. En yaygın test Ayak Bileği-Kol İndeksi (ABI) adı verilen bir ölçümdür. Doktorunuz ayrıca Doppler ultrason, manyetik rezonans anjiyografi (MRA) veya bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA) isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Ayak bileği-kol indeksi (ABI): Kan basıncı manşonlarıyla bilek ve koldaki basınç karşılaştırılır.
• Doppler ultrason: Ses dalgalarıyla kan akışı görüntülenir.
• Manyetik rezonans anjiyografi (MRA): Manyetik alan kullanarak damarların detaylı görüntüsü alınır.
• Bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA): Röntgen ve kontrast madde ile damarlar görüntülenir.

Randevunuzda neler beklenir

Testten önce doktorunuz sigara içmemenizi ve kafein almamanızı isteyebilir. Bazı testler için birkaç saat aç kalmanız gerekebilir. Test sırasında genellikle sırtüstü yatarsınız. Kan basıncı manşonu şişirilir ve kan akışı ölçülür. İşlem ağrısızdır, sadece hafif bir basınç hissedebilirsiniz. Sonuçlar genellikle aynı gün içinde çıkar.

Tedavi

Dolaşım sorunları tespit edilirse tedavi, hastalığın nedenine ve şiddetine bağlıdır. Amaç kan akışını iyileştirmek, semptomları azaltmak ve kalp krizi veya felç gibi ciddi olayları önlemektir. Tedavi yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar veya girişimsel işlemleri içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Düzenli yürüyüş yapın (günde 30-45 dakika).
• Kan şekerinizi, tansiyonunuzu ve kolesterolünüzü kontrol altında tutun.
• Sağlıklı bir kiloda kalın.
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yara veya renk değişikliğine dikkat edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan akışını artırmak veya pıhtı oluşumunu önlemek için ilaçlar yazabilir. Tedavide yaygın olarak kan sulandırıcılar, tansiyon ilaçları ve kolesterol düşürücüler kullanılır (ilaç adı belirtilmez). Ayrıca doktorunuz fizik tedavi veya egzersiz programı önerebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer damarlarınız ciddi şekilde daralmış veya tıkanmışsa, doktorunuz anjiyoplasti (balonla damarı genişletme) veya bypass ameliyatı (tıkalı bölgenin etrafından yeni bir yol oluşturma) önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Dolaşım sorunları olan bir kişi, günlük yaşamında bazı önlemler alarak rahat edebilir. Örneğin, ayaklarınızı sıcak tutun, dar ayakkabılardan kaçının ve bacaklarınızı yüksekte tutarak dinlenin. Düzenli kontrollerinizi aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Haftada en az 5 gün 30 dakika yürüyüş yapın.
• Stresten kaçınmak için rahatlama teknikleri uygulayın.
• Ayaklarınıza iyi bakın: Her gün yıkayın, nemlendirin ve tırnaklarınızı düzgün kesin.

Diyet ve egzersiz

Kalp-damar sağlığı için Akdeniz tipi beslenme önerilir: bol sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağı tüketin. Tuz ve doymuş yağları sınırlayın. Yürüyüş, bisiklet ve yüzme gibi düşük etkili egzersizler dolaşımı iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir dolaşım sorunu yaşamak kaygı veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Aileniz ve arkadaşlarınızdan destek isteyin.

Önleme

Dolaşım sorunlarını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Sağlıklı yaşam tarzı, düzenli egzersiz, sigarayı bırakmak ve kronik hastalıkları kontrol altında tutmak en etkili yöntemlerdir.

Tarama programları

Risk faktörleriniz varsa (50 yaş üstü, diyabet, yüksek tansiyon, sigara içme) düzenli dolaşım taraması yaptırmanız önerilir. Tarama sıklığı konusunda doktorunuzla konuşun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik bacak ağrısı ve yürüme zorluğu
• İyileşmeyen ayak ülserleri ve enfeksiyon
• Doku ölümü (gangren) nedeniyle bacak amputasyonu
• Kalp krizi veya felç riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Dolaşım sorunları erken teşhis edildiğinde tedaviye iyi yanıt verir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla çoğu kişi aktif bir yaşam sürdürebilir. Düzenli takip ve öz bakım ile ciddi komplikasyonların riski büyük ölçüde azalır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.