constipation blood test explained

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin seyrek (haftada 3'ten az) veya dışkılama sırasında zorlanma, sert dışkı ya da tam boşalamama hissi ile kendini gösteren bir sindirim sorunudur. Kabızlık kan testi, bu sorunun altında yatan bir hastalık olup olmadığını anlamak için yapılan tahlillerdir. Örneğin; tiroid bezinin az çalışması, şeker hastalığı veya bazı mineral dengesizlikleri kabızlığa neden olabilir ve kan testleri bunları ortaya çıkarabilir.

Evet, kabızlık toplumda çok sık görülür. Yetişkinlerin yaklaşık %15-20'si kabızlık sorunu yaşar. Çoğu zaman geçicidir ve yaşam tarzı değişiklikleriyle düzelir.

Kabızlık her yaştan kişiyi etkileyebilir. Ancak yaşlılar, hamileler, doğum yapmış kadınlar, bazı ilaçları kullananlar (örneğin ağrı kesiciler, tansiyon ilaçları) ve hareketsiz bir yaşam sürenlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada 3'ten az dışkılama
• Dışkılama sırasında aşırı zorlanma
• Sert, topak topak dışkı
• Tuvaletten sonra bağırsağın tam boşalmadığı hissi
• Karında şişkinlik ve rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kabızlık karın ağrısı, huysuzluk, kaka tutma davranışı ve bezini kirletme (kaçırma) şeklinde olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha sık görülür; ilaç yan etkileri, az su içme, hareketsizlik ve barsak tembelliği kabızlığa yol açabilir. Ayrıca dışkının bağırsakta sıkışması (fekal impaksiyon) riski daha yüksektir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz lif alımı (az sebze, meyve, kepekli tahıl tüketimi)
• Yetersiz su içmek
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Tuvalet ihtiyacını ertelemek
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antidepresanlar, tansiyon ilaçları)
• Stres ve günlük rutinin değişmesi
• Hamilelik
• Altta yatan hastalıklar: tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi), şeker hastalığı, irritabl bağırsak sendromu (IBS), Parkinson hastalığı

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın olmak (özellikle hamilelik ve doğum sonrası)
• Düşük lifli diyet
• Az su içmek
• Hareketsiz olmak
• Bazı ilaçları uzun süre kullanmak
• Depresyon veya yeme bozukluğu gibi psikolojik durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil (emergency) belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• 3 haftadan uzun süren ve evdeki yöntemlerle geçmeyen kabızlık
• Dışkıda sürekli kan görülmesi
• İstemsiz kilo kaybı
• Şiddetli karın ağrısı, şişkinlik ve kusma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ara sıra olan hafif kabızlık için doktora gitmek gerekmez, ancak evdeki önlemler işe yaramazsa aile hekiminize danışabilirsiniz.
• Kabızlık sizi rahatsız ediyor, günlük yaşamınızı etkiliyorsa ve basit değişikliklerle düzelmiyorsa bir doktora görünün.

Tanı

Doktor önce size şikayetlerinizi sorar, ne sıklıkta tuvalete çıktığınızı, dışkının kıvamını, ne kadar zamandır bu durumda olduğunuzu öğrenir. Ardından fizik muayene yapabilir. Gerekirse kabızlığa neden olabilecek diğer hastalıkları elemek için kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tam kan sayımı, tiroid fonksiyon testleri (TSH, T4), kan şekeri, elektrolitler (sodyum, potasyum, kalsiyum), böbrek fonksiyon testleri (kreatinin, BUN)
• Dışkı testi (gizli kan aranması)
• Gerekirse kolonoskopi veya sigmoidoskopi (bağırsağın bir kısmının kamera ile incelenmesi) – özellikle 50 yaş üstü, ailede kolon kanseri öyküsü olan veya alarm belirtileri bulunan kişilerde
• Karın filmi veya nadiren bilgisayarlı tomografi (BT)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testleri genellikle aç karına yapılır. Doktorunuz koldan bir kan örneği alır, bu işlem birkaç dakika sürer. Sonuçlar birkaç saat veya bir gün içinde çıkar. Testler normal çıkarsa, kabızlığın nedeni büyük olasılıkla yaşam tarzı kaynaklıdır. Anormal bir sonuç çıkarsa doktorunuz size uygun tedaviyi planlar.

Tedavi

Kabızlığın tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olur. Eğer kan testlerinde bir hastalık bulunursa (örneğin tiroid yetmezliği), o hastalığın tedavisi kabızlığı da düzeltebilir. İlaç tedavisi (laksatifler) sadece doktor tavsiyesi ile kullanılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 2 litre (8-10 bardak) su için.
• Lifli gıdalar tüketin: sebze, meyve, kuru baklagiller (mercimek, nohut, fasulye), kepekli ekmek, yulaf.
• Düzenli egzersiz yapın: haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi aktiviteler.
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin; her gün aynı saatte tuvalete gitmek için kendinizi zorlamayın.
• Kabızlığa iyi gelen bazı bitki çayları (örneğin sinameki, ancak dikkatli kullanılmalıdır) hakkında eczacınıza danışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse dışkıyı yumuşatan, bağırsak hareketlerini artıran veya bağırsak içindeki sıvıyı artıran ilaçlar (laksatifler) önerebilir. Bu ilaçları asla kendi başınıza ve uzun süre kullanmayın; bağırsaklarınız tembelleşebilir. Ayrıca rektal fitiller veya lavman gibi yöntemler de kısa süreli kullanılabilir. Hiçbir ilaç adı veya markası belirtilmiyor, lütfen doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi çok nadiren gerekir. Yalnızca tıkanıklık, bağırsak delinmesi gibi ciddi durumlarda veya altta yatan bir yapısal sorun (örneğin darlık) varsa düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Kabızlıkla yaşamak rahatsız edici olabilir, ancak doğru alışkanlıklarla bu sorunun üstesinden gelmek mümkündür. Her gün aynı saatte yemek yemek, bol sıvı almak ve tuvalet ihtiyacını ertelememek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli bir tuvalet alışkanlığı geliştirin (örneğin her sabah kahvaltıdan sonra tuvalete gitmeye çalışın).
• Stresi yönetin; yoga, meditasyon veya derin nefes egzersizleri yardımcı olabilir.
• Yeterli uyuyun; uykusuzluk barsak hareketlerini yavaşlatabilir.

Diyet ve egzersiz

Diyetinize bol miktarda lif ekleyin: havuç, kabak, elma, armut, yulaf ezmesi, kepekli makarna gibi. Günde en az 2 litre su için. Egzersiz olarak haftada 5 gün 30 dakika tempolu yürüyüş yapmak bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kabızlık, özellikle uzun sürdüğünde kaygı ve rahatsızlık yaratabilir. Ancak çoğu durumda basit önlemlerle düzelir. Sorun sizi çok yoruyorsa veya hayat kalitenizi düşürüyorsa, bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, çoğu kabızlık önlenebilir. Bunun için yeterli su içmek, lifli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve tuvalet ihtiyacını ertelememek en etkili yöntemlerdir. Ayrıca bazı ilaçların kabızlık yapabileceğini bilmek ve doktora danışarak önlem almak da önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur): zorlanma nedeniyle makat çevresindeki damarların şişmesi.
• Anal fissür: makatta çatlak, ağrılı dışkılamaya yol açar.
• Fekal impaksiyon: dışkının bağırsakta sıkışması, ağrılı tıkanıklık.
• Bağırsak tıkanıklığı: nadir görülür ama acil müdahale gerektirir.
• Divertikülit: bağırsak duvarındaki küçük ceplerin iltihaplanması.

Uzun vadeli görünüm

Kabızlık çoğu insan için geçici bir sorundur ve uygun önlemlerle kolayca düzelir. Kan testleri ile altta yatan neden bulunursa, tedavi edildiğinde kabızlık da geçer. Uzun süreli kabızlık tedavi edilmezse hemoroid gibi rahatsız edici durumlar ortaya çıkabilir, ancak bunlar da genellikle tedavi edilebilir. Korkulacak bir durum olmadığını unutmayın; doktorunuz size en uygun yolu gösterecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.