constipation result meanings for patients

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin seyrek olması veya dışkılamanın zor ve ağrılı olmasıdır. Genellikle haftada üçten az kaka yapmak, kakanın sert ve kuru olması veya tam boşalamama hissi şeklinde kendini gösterir.

Evet, kabızlık oldukça yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık %15-20'sini etkiler. Kadınlarda ve 65 yaş üstü kişilerde daha sık görülür.

Kabızlık her yaştan insanı etkileyebilir, ancak çocuklarda, hamilelerde, yaşlılarda ve hareketsiz yaşam sürenlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada üçten az kaka yapmak
• Sert, kuru veya topak topak kaka
• Kaka yaparken aşırı zorlanma
• Bağırsakların tam boşalmadığı hissi
• Karın ağrısı, şişkinlik veya kramp
• Uzun süre tuvalette kalma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda haftada iki veya daha az kaka yapmak
• Kaka yaparken ağlama, bacakları çekme
• Kaka kaçırma (sert kakanın ardından sıvı sızması)
• İştah azalması, karın şişkinliği
• Tuvalet eğitimi sırasında direnç

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kabızlık yaşlılarda daha sık ve daha şiddetli olabilir.
• Dışkı tıkanması (fekaloma) riski artar.
• İlaç kullanımına bağlı kabızlık yaygındır.

Nedenler

Ana nedenler

• Lifli gıdalardan fakir beslenme
• Yetersiz sıvı alımı
• Hareketsiz yaşam veya uzun süre oturma
• Tuvalet ihtiyacını erteleme alışkanlığı
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antidepresanlar, demir takviyeleri gibi)
• Hormonal değişiklikler (gebelik, diyabet, tiroid hastalıkları)
• Bağırsak tembelliği (yavaş çalışması)

Risk faktörleri

• Yaş (65 yaş üstü)
• Kadın olmak (özellikle hamilelik ve doğum sonrası)
• Düşük lifli diyet ve az su içme
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bazı kronik hastalıklar (diyabet, Parkinson, multipl skleroz)
• Düzenli olarak bazı ilaçları kullanmak (doktorunuza danışın)
• Stres ve depresyon

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan görülmesi (kırmızı veya siyah)
• Ani başlayan şiddetli karın ağrısı ve şişkinlik
• Kabızlıkla birlikte kusma
• İki haftadan uzun süren ve ciddi rahatsızlık veren durum

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftada üçten az kaka yapmak veya iki haftadan uzun süren kabızlık
• Kaka yaparken aşırı zorlanma veya ağrı
• Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen düzelmeyen kabızlık
• Kabızlığın günlük yaşamınızı etkilemesi

Tanı

Doktor, genellikle belirtilerinizi dinleyerek ve fizik muayene yaparak kabızlığın nedenini araştırır. Gerekirse bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Karın muayenesi ve rektal muayene (parmakla kontrol)
• Kan testleri: Tiroid fonksiyonları, şeker, kalsiyum gibi değerler
• Dışkı testi: Gizli kan veya enfeksiyon varlığı
• Kolonoskopi: Kalın bağırsağın iç yüzeyinin kameralı bir tüple incelenmesi
• Bağırsak geçiş zamanı testi: Bağırsakların ne kadar hızlı çalıştığını ölçmek
• Röntgen veya baryumlu grafi: Bağırsak yapısının görüntülenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz öncelikle size beslenme alışkanlıklarınız, kullandığınız ilaçlar ve bağırsak alışkanlıklarınız hakkında sorular soracaktır. Fizik muayene genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Bazı testler (örneğin kolonoskopi) özel hazırlık gerektirir. Doktorunuz size testlerle ilgili ayrıntılı bilgi verecektir.

Tedavi

Kabızlık tedavisinde ilk adım genellikle yaşam tarzı değişiklikleridir. İlaç tedavisi gerekiyorsa doktorunuz size uygun seçenekleri anlatacaktır. Tedavi kişiye göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 8-10 bardak su veya sıvı tüketin
• Lifli gıdaları artırın: tam tahıllar, sebzeler, meyveler, baklagiller
• Düzenli egzersiz yapın: yürüyüş, bisiklet, yüzme
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin
• Her gün aynı saatte tuvalete oturma alışkanlığı edinin
• Probiyotik içeren besinler (yoğurt, kefir) tüketin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli gördüğünde kısa süreli olarak bazı ilaçlar önerebilir. Bunlar arasında dışkıyı yumuşatan ajanlar, bağırsak hareketlerini uyaran ilaçlar veya rektal fitiller bulunur. Bu ilaçları doktor tavsiyesi olmadan kullanmayın. Ayrıca biyogeribildirim (bağırsak kaslarını çalıştırma terapisi) gibi yöntemler de kullanılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kabızlık çok nadiren cerrahi gerektirir. Ancak bağırsak tıkanıklığı, darlık veya ciddi anatomik sorunlar varsa ameliyat düşünülebilir. Bu durum mutlaka bir uzman hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Kabızlıkla yaşamak zor olabilir, ancak basit alışkanlıklarla kontrol altına alınabilir. Tuvalet alışkanlıklarınızı düzenli olarak not etmek, neyin tetiklediğini anlamanıza yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her sabah bir bardak ılık su içmek
• Yemeklerden sonra kısa bir yürüyüş yapmak
• Tuvalette rahat bir pozisyonda oturmak (ayak altına küçük bir tabure koymak)
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon denemek
• Düzenli uyku düzeni oluşturmak

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdaları yavaş yavaş artırın. Aşırı lif ani şişkinlik yapabilir. Günde en az 30 dakika orta tempolu egzersiz (yürüyüş gibi) bağırsak hareketlerini destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süreli kabızlık can sıkıcı, utanç verici ve stresli olabilir. Bu durum ruh halinizi ve özgüveninizi etkileyebilir. Kendinizi suçlamayın ve bir sağlık uzmanıyla açıkça konuşun.

Önleme

Çoğu durumda kabızlık, sağlıklı beslenme ve düzenli yaşam tarzıyla önlenebilir. Yeterli su içmek, lifli besinler tüketmek ve hareket etmek en önemli önlemlerdir.

Aşılar

Kabızlık için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Rutin tarama testi önerilmez. Ancak 50 yaşından sonra kolon kanseri taraması (gaitada gizli kan testi veya kolonoskopi) önerilir. Kabızlık tarama kapsamında ayrıca değerlendirilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur) oluşumu
• Anal fissür (makatta çatlak)
• Rektal sarkma (bağırsağın bir kısmının dışarı çıkması)
• Dışkı tıkanması (fekaloma) ve buna bağlı karın ağrısı
• Bağırsak tıkanıklığı (acil durum)

Uzun vadeli görünüm

Kabızlık çoğu zaman basit önlemlerle düzelir ve uzun vadede ciddi bir sağlık sorununa yol açmaz. Tedavi edilmezse rahatsızlık verebilir, ancak genellikle yaşamı tehdit edici değildir. Düzenli takip ve doktor önerileriyle kabızlık büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.