constipation screening test preparation

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin seyrek olması veya dışkılamanın zor ve ağrılı olması durumudur. Kabızlık tarama testi hazırlığı, kabızlığa neden olan altta yatan sorunları (örneğin bağırsak tıkanıklığı, kanser gibi) belirlemek için yapılan testlere (kolonoskopi gibi) hazırlanma sürecidir. Bu hazırlık, testin doğru sonuç vermesi için bağırsakların tamamen temizlenmesini içerir.

Kabızlık, toplumda çok sık görülen bir durumdur. Her 5 yetişkinden yaklaşık 1'i kabızlık çekmektedir.

Kabızlık herkesi etkileyebilir, ancak kadınlarda, yaşlılarda, hamilelerde ve düşük lifli beslenen kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada 3'ten az dışkılama
• Dışkıyı yaparken aşırı zorlanma
• Sert, kuru veya topak topak dışkı
• Bağırsakların tam boşalmadığı hissi
• Karında şişkinlik ve rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda haftada 2'den az dışkılama
• Dışkılama sırasında ağlama veya bacakları sıkıştırma
• Sert dışkı nedeniyle tuvalet eğitiminde gerileme
• Karın ağrısı ve iştahsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Uzun süreli kabızlık, bağırsak hareketlerinin yavaşlaması
• Dışkı kaçırma (sıvı dışkının sert dışkının etrafından sızması)
• Karın ağrısı ve şişkinlik
• İlaç kullanımına bağlı kabızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz lifli gıda tüketimi (meyve, sebze, tam tahıl azlığı)
• Yeterince su içmemek
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antidepresanlar, tansiyon ilaçları gibi)
• Bağırsak tembelliği (yavaş bağırsak hareketleri)

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Kadın olmak (özellikle hamilelik veya doğum sonrası)
• Düşük lifli beslenme alışkanlığı
• Yetersiz sıvı alımı
• Hareketsiz yaşam veya yatağa bağımlı olma
• Bazı hastalıklar (diyabet, tiroid sorunları, irritabl bağırsak sendromu)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan görülmesi
• Şiddetli karın ağrısı veya şişlik
• Kilo kaybı veya iştahsızlık
• Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabızlık 3 haftadan uzun sürüyorsa
• Dışkılama alışkanlığınızda belirgin bir değişiklik fark ettiyseniz
• Basit önlemlerle (lif, su, egzersiz) geçmiyorsa
• Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü varsa (40 yaşından itibaren düzenli tarama)

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Kabızlığın nedenini bulmak için çeşitli testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Rektal muayene (anüs ve makattan elle inceleme)
• Kan testleri (tiroid, vitamin seviyeleri gibi)
• Dışkı testi (gizli kan veya iltihap için)
• Kolonoskopi (bağırsağın bir kamera ile incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesi hazırlık olarak, bağırsaklarınızı tamamen boşaltmanız gerekebilir. Bu genellikle özel bir diyet (sıvı gıdalar) ve müshil içeren hazırlık sıvıları ile yapılır. Doktorunuz size detaylı talimatlar verecektir. Hazırlık sırasında hafif karın ağrısı veya rahatsızlık yaşayabilirsiniz, bu normaldir. Talimatlara uymak testin başarılı olması için çok önemlidir.

Tedavi

Kabızlık tedavisi öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ile başlar. Eğer bu yeterli olmazsa, doktorunuz ilaç veya diğer tedavi seçeneklerini değerlendirebilir. Tedavinin amacı, düzenli ve rahat dışkılama sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 8-10 bardak su veya sıvı tüketin.
• Lifli gıdaları (kepekli tahıllar, meyveler, sebzeler, baklagiller) artırın.
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 3-4 kez 30 dakika yürüyüş).
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin.
• Lif takviyeleri (psyllium gibi) kullanmayı düşünebilirsiniz, ancak önce doktorunuza danışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, yaşam tarzı değişikliklerine rağmen devam eden kabızlık için bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar bağırsak hareketlerini artıran, dışkıyı yumuşatan veya bağırsak duvarını uyaran türlerdendir. Kesinlikle doktor tavsiyesi olmadan ilaç kullanmayın. Tedaviye yanıt alınamazsa, kolonoskopi gibi ileri testler gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kabızlık nadiren cerrahi gerektirir. Ancak bağırsak tıkanıklığı, fıtık veya tümör gibi anatomik bir sorun varsa cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Kabızlıkla başa çıkmak için günlük alışkanlıklarınızı düzenlemek önemlidir. Düzenli yemek saatleri, yeterli sıvı alımı ve tuvalet için zaman ayırmak kabızlığı azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte tuvalete gitmeye çalışın (örneğin kahvaltıdan sonra).
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri (derin nefes, meditasyon) deneyin.
• Uzun süre oturmaktan kaçının, her saat başı kalkıp yürüyün.
• Tuvalette fazla zaman geçirmeyin ve ıkınmaktan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Liften zengin beslenin: elma, armut, yulaf, brokoli, portakal gibi. Şekerli ve işlenmiş gıdalardan, aşırı kafeinden kaçının. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (yürüyüş, yüzme, bisiklet) yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süreli kabızlık can sıkıcı ve endişe verici olabilir. Bu durum depresyon veya kaygıyı tetikleyebilir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir yakınınızla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Kabızlık çoğu zaman önlenebilir. Bol su içmek, lifli beslenmek ve aktif kalmak en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Kabızlığı önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri ve özellikle ailede bağırsak kanseri öyküsü varsa belirli yaştan itibaren (genellikle 45-50 yaş) kolonoskopi taraması önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın tarama programlarına katılabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur) oluşumu
• Anal fissür (makat çatlağı)
• Dışkı sıkışması (bağırsakta tıkanma)
• Rektal prolapsus (bağırsağın anüsten dışarı sarkması)
• Bağırsak duvarında zayıflama ve divertikül hastalığı

Uzun vadeli görünüm

Kabızlık genellikle tedavi edilebilir ve alınan önlemlerle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Altta yatan ciddi bir neden yoksa, uygun tedavi ile birkaç hafta içinde düzelme beklenir. Erken tanı ve tedavi, komplikasyon riskini azaltır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.