COVID recovery specialist tests overview

Genel Bakış

COVID-19 sonrası iyileşme sürecinde yapılan testler, hastalığı atlattıktan sonra vücudunuzun ne kadar iyileştiğini görmek için kullanılan tıbbi kontrollerdir. Bu testler, özellikle hastalığı ağır geçiren veya uzun süren belirtileri olan kişiler için önerilir.

COVID-19 sonrası takip testleri, özellikle hastalığı orta veya ağır geçirenlerde, uzun süren belirtiler yaşayanlarda giderek yaygınlaşmaktadır. Sağlık Bakanlığı da iyileşme sürecinde düzenli kontrolleri önermektedir.

Bu testler genellikle COVID-19'u orta veya ağır geçiren, hastanede yatan, yoğun bakım gören veya hastalık sonrası haftalarca süren yorgunluk, nefes darlığı, öksürük gibi belirtileri olan kişiler için önerilir. Ayrıca kalp, akciğer, böbrek gibi kronik hastalığı olanlar ve ileri yaştaki bireyler daha yakından takip edilmelidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı veya derin nefes alamama
• Normal aktivitelerle bile çabuk yorulma
• Göğüs ağrısı veya sıkışması
• Öksürük, boğaz ağrısı
• Baş ağrısı, kas ağrıları
• Unutkanlık veya odaklanma güçlüğü (beyin bulanıklığı)
• Uyku sorunları
• Koku veya tat kaybının devam etmesi

Çocuklarda belirtiler

• Normalden fazla yorgunluk
• Okulda dikkat dağınıklığı
• Göğüs ağrısı veya kalp çarpıntısı
• Kilo kaybı veya iştahsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Günlük işleri yaparken zorlanma
• Düşme riskinde artış
• Bulanık düşünme veya hafıza sorunları
• Kilo kaybı, kas erimesi

Nedenler

Ana nedenler

• COVID-19'un akciğer, kalp, kan damarları ve diğer organlarda yarattığı doğrudan hasar
• Vücudun bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi (inflamasyon)
• Uzun süre yatakta kalma veya hareket azlığına bağlı kas güçsüzlüğü
• Virüsün bazı organlarda kalıcı iz bırakması (örneğin akciğerde fibrozis)

Risk faktörleri

• İleri yaş (60 yaş üstü)
• Önceden var olan kalp, akciğer, şeker, böbrek gibi kronik hastalıklar
• Obezite (aşırı kilo)
• Sigara kullanımı
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar veya durumlar
• COVID-19'u ağır geçirmek (yoğun bakım, solunum cihazı gerekmesi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa
• Göğüs ağrınız varsa ve dinlenmekle geçmiyorsa
• Kalp atışınız çok hızlı veya düzensizse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• COVID-19 geçirdikten 4-6 hafta sonra, özellikle belirtileriniz varsa
• Hastalığı ağır geçirdiyseniz ve düzenli sağlık kontrolü yaptırmadıysanız
• İşe veya günlük hayata dönmekte zorluk çekiyorsanız

Tanı

Doktorunuz öncelikle genel sağlık durumunuzu, geçirdiğiniz COVID-19'un şiddetini ve halen devam eden belirtilerinizi dinler. Ardından fizik muayene yapar ve gerekli görürse aşağıdaki testlerden bazılarını isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer fonksiyon testleri (nefesinizin ne kadar iyi olduğunu ölçer)
• Göğüs röntgeni veya tomografi (akciğerlerde hasar veya iz kalmış mı)
• Elektrokardiyografi (EKG) ve ekokardiyografi (kalp ultrasonu) – kalbinizin çalışmasını değerlendirir
• Kan testleri (kandaki oksijen, iltihap seviyeleri, böbrek-karaciğer fonksiyonları)
• 6 dakika yürüme testi (egzersiz kapasitenizi ölçer)

Randevunuzda neler beklenir

Testlerin çoğu ağrısız ve basittir. Akciğer testlerinde bir tüpe üflemeniz istenir, görüntüleme için kısa bir süre hareketsiz yatmanız gerekir. Kan testleri için kolunuzdan bir örnek alınır. Tüm testler genellikle birkaç saat içinde tamamlanır ve sonuçları doktorunuzla kapsamlı bir şekilde konuşursunuz.

Tedavi

Test sonuçlarına göre tedavi planınız belirlenir. Amaç, vücudunuzun iyileşmesini desteklemek, kalan belirtileri hafifletmek ve yaşam kalitenizi artırmaktır. Tedavi, birçok uzmanın bir arada çalıştığı bir yaklaşım olabilir.

Evde kişisel bakım

• Dinlenmeye ve uykuya özen gösterin, günde 7-8 saat uyuyun.
• Aktivitenizi kademeli olarak artırın, hemen eski tempoya dönmeyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresten korunmak için nefes egzersizleri, meditasyon yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, test sonuçlarına göre akciğer fizik tedavisi, kalp rehabilitasyonu, solunum egzersizleri veya ilaç tedavisi gibi yöntemler önerebilir. İlaçlar, iltihabı azaltmaya, kan pıhtılaşmasını önlemeye veya belirtileri hafifletmeye yönelik olabilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde uygulanır; asla başkalarının kullandığı ilaçları kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

COVID-19 sonrası iyileşme testleri genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak çok nadir durumlarda, akciğer veya kalpte ciddi hasar saptanırsa cerrahi değerlendirme yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde vücudunuzu dinleyin ve kendinizi zorlamayın. Günlük planınıza yavaş yavaş yürüyüş, ev işleri gibi hafif aktiviteler ekleyin. Belirtilerinizi takip etmek için bir günlük tutabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve dengeli beslenin, bol su için.
• Düzenli uyku rutini oluşturun.
• Güneş ışığından faydalanın ve temiz hava alın.
• Aşırı yorulmaktan kaçının, dinlenme periyotları koyun.

Diyet ve egzersiz

Hafif egzersizler, örneğin kısa yürüyüşler veya germe hareketleri yapabilirsiniz. Yüksek proteinli, sebze-meyve ağırlıklı bir beslenme iyileşmeyi destekler. Yağlı ve işlenmiş gıdalardan uzak durun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

COVID-19 sonrası kaygı, depresyon, travma sonrası stres belirtileri görülebilir. Bu normaldir. Duygularınızı aileniz veya bir danışmanla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım alın.

Önleme

COVID-19 sonrası iyileşme testlerine duyulan ihtiyacı tamamen önlemek mümkün olmasa da, hastalığı hafif geçirmek ve aşı olmak riski azaltır. Ayrıca COVID-19 sırasında erken tıbbi yardım almak da iyileşmeyi kolaylaştırabilir.

Aşılar

COVID-19 aşıları, hastalığı ağır geçirme ve uzun süren belirtiler yaşama riskini önemli ölçüde azaltır. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymanız önerilir.

Tarama programları

COVID-19 geçiren herkes için rutin bir tarama testi önerilmemektedir. Ancak belirtileriniz devam ediyorsa veya hastalığı ağır geçirdiyseniz, doktorunuz uygun testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer fonksiyonlarında kalıcı azalma
• Kalp kası iltihabı (miyokardit) veya ritim bozuklukları
• Kan pıhtıları ve buna bağlı akciğer veya inme riski
• Kronik yorgunluk ve güçsüzlük
• Psikolojik sorunlar (depresyon, anksiyete)

Uzun vadeli görünüm

COVID-19 sonrası iyileşme kişiden kişine değişir. Çoğu insan birkaç hafta içinde belirgin iyileşme gösterir ve normale döner. Testler, olası sorunları erken yakalayarak tedaviye yardımcı olur. Doğru takip ve bakımla birçok insan eski sağlığına kavuşur. Umutsuz olmaya gerek yok; vücudunuz iyileşme gücüne sahiptir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.