diabetes result meanings for patients

Genel Bakış

Şeker hastalığı (diyabet), vücudunuzun kan şekerini (glikoz) düzenleme şeklini etkileyen bir durumdur. Kan şekeri test sonuçları, vücudunuzun şekeri nasıl kullandığı hakkında bilgi verir. Sağlıklı bir kişide açlık kan şekeri 70-100 mg/dL arasındadır. 100-126 mg/dL arası 'prediyabet' (şeker hastalığı öncesi) olarak adlandırılır ve 126 mg/dL ve üzeri ise diyabeti gösterebilir. Ancak kesin tanı için doktorunuz gerekli testleri yapacaktır.

Evet, diyabet Türkiye'de ve dünyada çok yaygındır. Türkiye'de her 10 kişiden yaklaşık 1'inde diyabet vardır.

Diyabet her yaştan insanı etkileyebilir. Tip 1 diyabet genellikle çocukluk veya genç yetişkinlikte başlar. Tip 2 diyabet ise daha çok orta yaş ve üzeri, fazla kilolu veya hareketsiz kişilerde görülür. Ayrıca ailede diyabet öyküsü olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma (özellikle gece)
• Çok susama ve sıvı içme isteği
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Yaraların geç iyileşmesi

Çocuklarda belirtiler

• Yatağını ıslatma (daha önce kuru kalan çocuklarda)
• Aşırı sinirlilik ve huysuzluk
• Kilo alamama veya beklenen kilonun altında olma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme veya görme değişiklikleri
• Sık enfeksiyon kapma (idrar yolu, cilt enfeksiyonları gibi)
• El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma

Nedenler

Ana nedenler

• Tip 1 diyabet: Bağışıklık sistemi, pankreasın insülin üreten hücrelerine saldırır ve insülin üretimi durur.
• Tip 2 diyabet: Vücut insüline yeterince yanıt veremez (insülin direnci) veya yeterli insülin üretemez.
• Gestasyonel diyabet: Gebelik sırasında hormon değişiklikleri nedeniyle kan şekeri yükselebilir.

Risk faktörleri

• Fazla kilolu veya obez olmak (vücut kitle indeksi 30'un üzerinde)
• Ailede diyabet öyküsü (anne, baba, kardeş gibi birinci derece akrabalarda diyabet olması)
• 45 yaş üstü olmak
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sağlıksız beslenme (yüksek şekerli, işlenmiş gıdalar tüketmek)
• Yüksek tansiyon veya yüksek kolesterol

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil veya acil olmayan acil durum belirtilerinden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden doktora gidin.
• Kan şekeriniz sürekli olarak 250 mg/dL'nin üzerinde seyrediyorsa ve kendinizi iyi hissetmiyorsanız.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Her yıl düzenli olarak kan şekeri kontrolü yaptırın, özellikle risk faktörleriniz varsa.
• Diyabet teşhisi aldıysanız, doktorunuzun önerdiği sıklıkta (genellikle 3-6 ayda bir) kontrole gidin.

Tanı

Diyabet tanısı, kan şekeri seviyenizi ölçen basit kan testleri ile konur. Doktorunuz belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve uygun testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri: En az 8 saat aç kaldıktan sonra alınan koldan kan örneği. Normal: 70-100 mg/dL
• HbA1c (glikozillenmiş hemoglobin): Son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösterir. Normal: %5.7'nin altı
• Oral glikoz tolerans testi (OGTT): Önce açlık kan şekeri ölçülür, ardından şekerli bir içecek içirilir ve 1-2 saat sonra tekrar bakılır.
• Rastgele kan şekeri: Herhangi bir zamanda ölçülür; 200 mg/dL üzeri diyabeti düşündürür.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle bir sağlık kuruluşunda yapılır. Açlık gerektiren testler için öncesinde 8-12 saat bir şey yiyip içmemeniz istenir. Kan alma işlemi kısa sürelidir ve hafif bir acı hissedebilirsiniz. Sonuçlar birkaç saat veya bir gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle paylaşır ve gerekirse tedavi planı oluşturur.

Tedavi

Diyabet tedavisinin amacı kan şekerini normal seviyelere yakın tutmak ve komplikasyonları önlemektir. Tedavi kişiye özeldir; doktorunuz sizin için en uygun planı belirleyecektir.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerinizi düzenli olarak evde ölçün ve kaydedin.
• Sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinin (bol sebze, tam tahıl, yağsız protein).
• Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi).
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri veya hobiler edinin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kan şekerinizi düzenlemek için ağızdan alınan haplar veya insülin iğneleri reçete edebilir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız ve doktorunuzun önerdiği dozda almanız çok önemlidir. Ayrıca tansiyon ve kolesterol ilaçları da gerekebilir. Kesinlikle başkalarının ilaçlarını kullanmayın ve doz değişikliği yapmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diyabetin kendisi genellikle cerrahi tedavi gerektirmez. Ancak diyabete bağlı komplikasyonlar (örneğin ayak yaraları, kalp damar tıkanıklığı) bazen ameliyat gerektirebilir. Bu gibi durumlarda ameliyat öncesi kan şekeri kontrolü çok önemlidir.

Bu durumla yaşamak

Diyabetle yaşamak, günlük rutininizde bazı değişiklikler yapmayı gerektirir. Kan şekerinizi düzenli ölçmek, ilaçlarınızı almak ve sağlıklı beslenmek artık alışkanlık haline gelir. Zamanla bu alışkanlıklar doğal bir parçanız olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve uyku düzeninize dikkat edin.
• Günlük fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin (örneğin öğle arasında kısa bir yürüyüş).
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yara veya tahriş olup olmadığını inceleyin.
• Düzenli diş fırçalama diş eti sorunlarını önler.
• Göz muayenelerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Diyabet dostu bir beslenme düzeni, kan şekerinizi kontrol altında tutmanın anahtarıdır. Lifli yiyecekler (tam buğday, baklagiller, sebzeler) tüketmek, şekerli içeceklerden kaçınmak, porsiyon kontrolü yapmak önemlidir. Egzersiz, insülinin daha etkili çalışmasını sağlar. Yemeklerden sonra 10-15 dakikalık yürüyüş bile kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diyabet gibi kronik bir hastalıkla yaşamak bazen stres, kaygı veya üzüntüye neden olabilir. Bu duygular normaldir. Kendinize karşı nazik olun ve bu duyguları paylaşmaktan çekinmeyin. Bir psikolog veya diyabet hemşiresinden destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Tip 2 diyabet büyük ölçüde önlenebilir. Sağlıklı kilonuzu koruyarak, düzenli egzersiz yaparak ve dengeli beslenerek riskinizi azaltabilirsiniz. Tip 1 diyabet şu an için önlenememektedir ancak araştırmalar devam etmektedir.

Aşılar

Diyabetli kişiler enfeksiyonlara daha yatkın olduğundan grip ve zatürre aşılarını yaptırmaları önerilir. Aşılama takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Risk faktörleriniz varsa, 45 yaşından itibaren her yıl kan şekeri testi yaptırmanız önerilir. Ailede diyabet öyküsü varsa daha erken yaşta taramaya başlanabilir. Gestasyonel diyabet geçiren kadınların doğumdan sonra da düzenli kontrol yaptırması gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp hastalığı ve felç riski artar.
• Böbrek hasarı (nefropati) ve böbrek yetmezliği.
• Göz sinirlerinde hasar (retinopati) ve görme kaybı.
• Sinir hasarı (nöropati) nedeniyle el ve ayaklarda uyuşma, ağrı.
• Ayak yaraları ve enfeksiyonları, ileri vakalarda amputasyon (kesilme) gerekebilir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber: Diyabetinizi etkili bir şekilde yönetirseniz bu komplikasyonların çoğu önlenebilir veya geciktirilebilir. Kan şekerinizi, tansiyonunuzu ve kolesterolünüzü kontrol altında tutarak, sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz. Düzenli kontroller ve sağlıklı alışkanlıklar sayesinde diyabetle uzun ve mutlu bir hayat mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.