diarrhea specialist tests overview

Genel Bakış

İshal, bağırsak hareketlerinin sıklaştığı ve dışkının sulu hale geldiği bir durumdur. Bu yazıda, ishalin nedenini bulmak için doktorlar tarafından kullanılan testleri anlatıyoruz.

Evet, dünya genelinde çok yaygındır. Yetişkinler yılda ortalama bir kez ishal olurken, çocuklar daha sık etkilenebilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar daha fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık ve sulu dışkılama
• Karın krampları veya ağrısı
• Acil tuvalet ihtiyacı
• Bulanık hissetme veya şişkinlik
• Bazen ateş, mide bulantısı veya kusma

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• İştahsızlık
• Kurumuş ağız, gözlerde çökme (susuzluk belirtileri)
• Daha az idrara çıkma veya kuru bez

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli halsizlik
• Ağız kuruluğu, baş dönmesi (dehidratasyon belirtileri)
• Kafa karışıklığı veya sersemlik
• Kan basıncında düşme

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (örneğin, rotavirüs, norovirüs)
• Bakteriler (örneğin, salmonella, E. coli)
• Parazitler (örneğin, Giardia)
• İlaçlar (özellikle antibiyotikler)
• Gıda zehirlenmesi
• Sindirim sistemi rahatsızlıkları (örneğin, irritabl bağırsak sendromu, çölyak hastalığı, inflamatuar bağırsak hastalığı)

Risk faktörleri

• Kirli su veya gıda tüketimi
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar (kanser tedavisi, HIV gibi)
• Seyahat (özellikle gelişmekte olan bölgelere)
• Antibiyotik kullanımı
• Kronik bağırsak hastalıkları (ülseratif kolit, Crohn hastalığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı ishal
• Şiddetli karın ağrısı
• Yüksek ateş
• Dehidratasyon belirtileri (ağız kuruluğu, baş dönmesi, idrar azalması)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshaliniz 3 günden fazla sürüyorsa
• Sık sık ishal oluyorsanız (kronik ishal)
• Kilo kaybı, yorgunluk gibi ek belirtiler varsa
• Seyahat sonrası başlayan ishal

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Daha sonra ishalin nedenine göre bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı testi: Dışkı örneği alınarak enfeksiyon, parazit veya kan varlığı incelenir.
• Kan testi: Enfeksiyon belirtileri, elektrolit dengesizliği veya bağırsak iltihabı araştırılır.
• Sorbitol nefes testi: Laktoz intoleransı gibi emilim sorunlarını saptamak için kullanılır.
• Kolonoskopi: Kronik ishalde bağırsak içini görüntülemek için yapılır.
• Röntgen veya bilgisayarlı tomografi (BT) ile bağırsak yapısı değerlendirilebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. Dışkı testi için evde örnek almanız istenebilir veya hastanede verilir. Kan testi kol basit bir iğnedir. Kolonoskopi gibi işlemler öncesinde bağırsağınızı temizlemeniz gerekebilir.

Tedavi

Tedavi, ishalin nedenine bağlıdır. Çoğu ishal (özellikle virüs kaynaklı) kendiliğinden geçer. Amaç sıvı ve elektrolit dengesini korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin: su, ayran, çorba gibi açık sıvılar için.
• Ağızdan sıvı takviyesi (oral rehidratasyon sıvısı) eczaneden alınabilir.
• Muz, pirinç, elma püresi, tost gibi hafif ve lifsiz gıdalar tüketin.
• Yağlı, baharatlı ve sütlü yiyeceklerden kaçının.
• Ellerinizi sık sık yıkayarak hijyeninize dikkat edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz durumunuza göre antibiyotikler veya parazit ilaçları önerebilir. Ancak çoğu viral ishalde antibiyotik kullanılmaz. Bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçlar bazen kullanılabilir, ancak bunu doktorunuza danışmadan kullanmayın. Kronik ishalde altta yatan hastalığa yönelik tedavi (örneğin, çölyak için glutensiz beslenme) gerekir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, bağırsak tıkanıklığı veya ciddi iltihap gibi komplikasyonlarda cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

İshal atakları sırasında evde dinlenin ve tuvalete rahat ulaşabileceğiniz bir ortam sağlayın. Kaygıyı azaltmak için kendinize zaman tanıyın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık yıkayın.
• Seyahatlerde şişelenmiş su ve iyi pişmiş gıdalar tüketin.
• Stresi yönetmek için rahatlama teknikleri uygulayın.
• Yeterli uyku alın ve dinlenin.

Diyet ve egzersiz

İshal döneminde hafif beslenin; iyileştikten sonra yavaş yavaş normal diyetinize dönün. Bol sıvı alımına devam edin. Hafif yürüyüşler yapabilirsiniz, ancak şiddetli ishalde dinlenmek önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ishal, sosyal yaşamı etkileyebilir ve kaygı ya da depresyona yol açabilir. Bu konuda bir uzmandan (psikolog, psikiyatrist) yardım istemekten çekinmeyin. Gerekirse 112 Psikolojik Destek hattına da başvurabilirsiniz.

Önleme

Tamamen önlenemese de hijyen kurallarına uymak, aşıları yaptırmak ve güvenli gıda/su tüketmek riski azaltır.

Aşılar

Rotavirüs aşısı bebeklerde şiddetli ishali önler. Kolera aşısı seyahat öncesi önerilebilir. Aşı takvimi için Sağlık Bakanlığı'nın önerilerine uyun.

Tarama programları

Kronik ishali olan bazı hastalarda kolon kanseri taraması önerilebilir. Doktorunuz gerekli görürse size bilgi verecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Susuz kalma (dehidratasyon) – özellikle bebekler ve yaşlılar için tehlikeli
• Elektrolit dengesizliği (potasyum, sodyum gibi minerallerin kaybı)
• Böbrek yetmezliği
• Kronikleşen ishalde beslenme yetersizlikleri (kilo kaybı, vitamin eksikliği)

Uzun vadeli görünüm

İshal genellikle birkaç günde kendiliğinden geçer. Uygun bakım ve tedaviyle komplikasyon riski çok düşüktür. Kronik ishalde bile altta yatan neden tedavi edildiğinde sağlıklı bir yaşam sürdürülebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.