diarrhea urine test explained

Genel Bakış

İshal sırasında veya sonrasında yapılan bu basit idrar testi, vücudun su ve tuz dengesini değerlendirmeye, dehidratasyon (susuzluk) riskini görmeye ve idrar yolu enfeksiyonu gibi ek sorunları tespit etmeye yardımcı olur. İdrar tahlili olarak da bilinir.

Evet, özellikle çocuklarda, yaşlılarda ve kronik hastalığı olan kişilerde ishal nedeniyle sıvı kaybını değerlendirmek için sık kullanılan bir testtir.

İshal şikayeti olan herkese yapılabilir. Bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik böbrek hastalığı gibi rahatsızlıkları olanlar daha sık test edilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık sık sulu dışkılama (günde 3’ten fazla)
• Karın ağrısı veya krampları
• Mide bulantısı ve kusma
• Hafif ateş (38°C’ye kadar)

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk, aşırı ağlama
• Gözlerde çöküklük
• Ağız ve dil kuruluğu
• Normalden az idrar yapma (6 saatten fazla bez ıslatmama)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Baş dönmesi, baygınlık hissi
• Ağız kuruluğu ve ciltte esneklik kaybı
• Düşük tansiyon (otururken veya kalkarken baş dönmesi)
• Kafa karışıklığı veya uyku hali

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (rotavirüs, norovirüs gibi) – en sık neden
• Bakteriler (Salmonella, E. coli gibi)
• Parazitler (Giardia gibi)
• Besin zehirlenmesi
• Antibiyotik kullanımına bağlı ishal

Risk faktörleri

• Hijyen eksikliği (elleri yıkamamak, kontamine su/yiyecek)
• Seyahat (özellikle gelişmekte olan ülkeler)
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması (kemoterapi, HIV vb.)
• Toplu yaşam alanları (kreş, huzurevi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• Bebeklerde, küçük çocuklarda ve yaşlılarda dehidratasyon belirtileri varsa vakit kaybetmeden başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshal 2 gün içinde geçmezse veya hafif dehidratasyon bulguları varsa aile hekiminize veya bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Test sonuçlarını değerlendirmek için doktorunuzla randevu alın.

Tanı

Doktorunuz, temiz bir kaba idrar örneği vermenizi isteyecektir. Genellikle ilk idrarınızın orta kısmı alınır (temiz orta akım). Özel bir hazırlık gerekmez.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (fiziksel, kimyasal ve mikroskobik inceleme)
• İdrar özgül ağırlığı (sıvı yoğunluğunu ölçer)
• Keton, pH, protein, glukoz, nitrit, lökosit esteraz testleri
• Şüphe varsa idrar kültürü (enfeksiyon varlığını kesinleştirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Test sırasında ağrı veya rahatsızlık olmaz. Sonuçlar genellikle aynı gün çıkar. Doktorunuz sonuçları diğer bulgularla birlikte yorumlayacaktır.

Tedavi

Tedavi, ishalin nedenine ve şiddetine bağlıdır. En önemli adım, kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin (tuz, potasyum gibi) yerine konmasıdır.

Evde kişisel bakım

• Bol miktarda su, ayran, açık çay veya evde hazırlanmış tuzlu-şekerli sıvılar (1 litre suya 6 çay kaşığı şeker, 1 çay kaşığı tuz) için.
• Yağlı, baharatlı ve aşırı şekerli yiyeceklerden kaçının; muz, pirinç lapası, kuru ekmek gibi hafif gıdalar tüketin.
• Sık sık, az az yiyin; dinlenmeye özen gösterin.
• Probiyotik içeren yoğurt veya kefir gibi besinler tüketebilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağızdan veya damardan rehidratasyon (sıvı ve tuz takviyesi) önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon düşünülüyorsa antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Probiyotik takviyeleri de önerilebilir. İshal kesici ilaçlar doktor tavsiyesi olmadan kullanılmamalıdır.

Bu durumla yaşamak

İshal süresince bol sıvı alın, hafif beslenin ve dinlenin. Her tuvalet sonrası elleri sabunla yıkayın. Ateşinizi takip edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kişisel hijyene dikkat edin, özellikle yemek hazırlamadan önce ve sonra ellerinizi yıkayın.
• Kontamine olabilecek su ve yiyeceklerden kaçının (çiğ sebze/meyve, açıkta satılan yiyecekler).
• Seyahat öncesi güvenli su ve yiyecek alışkanlıklarını öğrenin.

Diyet ve egzersiz

İshal geçene kadar ağır egzersiz yapmayın, enerjinizi koruyun. İyileştikten sonra normal beslenmeye yavaşça dönün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İshal rahatsız edici ve yorucu olabilir. Çoğu vaka kısa sürelidir, ancak sürekli endişe duyuyorsanız doktorunuzla konuşun.

Önleme

Evet, birçok ishal türü önlenebilir. Ellerinizi sık sık yıkamak, güvenli su ve yiyecek tüketmek, çocukları rotavirüs aşısı ile aşılatmak en etkili yollardır.

Aşılar

Rotavirüs aşısı, Sağlık Bakanlığı’nın çocukluk dönemi aşı takviminde yer almaktadır. Bebeklere 2. ve 4. aylarda ağızdan damla şeklinde uygulanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidratasyon (şiddetli susuzluk) – en sık görülen ciddi komplikasyon
• Elektrolit dengesizliği (potasyum, sodyum düşüklüğü)
• Böbrek fonksiyonlarının bozulması
• Kronik ishal durumunda beslenme yetersizliği

Uzun vadeli görünüm

Çoğu ishal birkaç gün içinde iyileşir. Bu test sayesinde doktorunuz doğru tedaviyi planlayarak ciddi komplikasyonları önleyebilir. Düzenli takip ve uygun bakım ile tam iyileşme sağlanır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.