dizziness specialist tests overview

Genel Bakış

Baş dönmesi, kişinin kendisinin veya çevresinin hareket ettiği hissine kapılmasıdır. Bu bir hastalık değil, bir semptomdur (belirti). Baş dönmesi, denge sorunları, bayılma hissi veya sersemlik olarak da tanımlanabilir.

Baş dönmesi oldukça yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık %20-30'u hayatlarının bir döneminde baş dönmesi yaşar.

Baş dönmesi her yaşta görülebilir, ancak 65 yaş üstü kişilerde daha sık rastlanır. Kadınlarda erkeklerden biraz daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme veya sallanma hissi
• Denge kaybı veya düşme korkusu
• Bayılacakmış gibi hissetme
• Başta sersemlik veya boşluk hissi
• Bulanık görme
• Mide bulantısı veya kusma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda baş dönmesi sıklıkla kulak enfeksiyonlarına bağlıdır.
• Huzursuzluk, ağlama veya denge sorunları şeklinde kendini gösterebilir.
• Çocuk baş dönmesi yaşadığında yürümekte zorlanabilir veya sık sık düşebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda baş dönmesi daha sık görülür ve düşme riskini artırır.
• Genellikle tansiyon sorunları, iç kulak hastalıkları veya ilaç yan etkilerinden kaynaklanır.
• Yaşlılarda baş dönmesi bazen kalp veya damar sorunlarının habercisi olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulak sorunları (örneğin, iyi huylu pozisyonel vertigo, Meniere hastalığı, vestibüler nörit)
• Düşük tansiyon veya yüksek tansiyon
• Kalp ritim bozuklukları
• Anemi (kansızlık)
• Stres, anksiyete veya panik atak
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Migren
• Beyin veya sinir sistemi hastalıkları (çok daha nadir)

Risk faktörleri

• 65 yaş ve üzeri olmak
• Kulak enfeksiyonlarına yatkınlık
• Migren öyküsü
• Stresli yaşam tarzı
• Bazı kronik hastalıklar (diyabet, kalp hastalığı)
• Ani baş hareketleri veya başın pozisyon değiştirmesi (BPPV için)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Baş dönmesi düşme veya yaralanmaya neden olduysa
• Baş dönmesiyle birlikte göğüs ağrısı, çarpıntı veya nefes darlığı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş dönmesi sık sık tekrarlıyorsa ve günlük hayatı etkiliyorsa
• Açıklanamayan baş dönmesi bir haftadan uzun sürüyorsa
• Baş dönmesine işitme kaybı veya kulak çınlaması eşlik ediyorsa

Tanı

Baş dönmesinin nedenini bulmak için doktorunuz detaylı bir öykü alır ve fizik muayene yapar. Ardından duruma göre çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Denge, yürüyüş, göz hareketleri ve baş pozisyonu değerlendirilir.
• İşitme testi (odyometri): İç kulak fonksiyonlarını kontrol eder.
• Videonistagmografi (VNG): Göz hareketlerini kaydederek iç kulak ve denge sinirlerini değerlendirir.
• Kalorik test: Kulağa sıcak ve soğuk su verilerek denge sisteminin tepkisi ölçülür.
• Denge testi (postürografi): Dengeyi sağlayan sistemlerin bütününü değerlendirir.
• Başın döndürülmesi testi (Dix-Hallpike): İyi huylu pozisyonel vertigo tanısında kullanılır.
• Kan testleri: Anemi, enfeksiyon veya metabolik sorunları ekarte etmek için.
• Görüntüleme yöntemleri (MR, BT): Beyin veya iç kulak yapılarındaki sorunları görmek için.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. VNG testi sırasında baş dönmesi hissedebilirsiniz. Doktorunuz hangi testlerin yapılacağını size açıklayacaktır. Test sonuçlarına göre uygun tedavi planı belirlenir.

Tedavi

Baş dönmesi tedavisi, altta yatan nedene yöneliktir. Çoğu baş dönmesi evde uygulanabilecek yöntemlerle veya ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilir. Nadiren cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Ani baş hareketlerinden kaçının.
• Yataktan kalkarken yavaşça doğrulun.
• Baş dönmesi hissettiğinizde oturun veya uzanın, gözlerinizi kapatın.
• Bol su için ve tuzlu yiyeceklerden kaçının (doktorunuz aksini önermedikçe).
• Kafein, alkol ve sigarayı sınırlayın veya bırakın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz baş dönmesinin nedenine göre ilaç tedavisi önerebilir. Örneğin, vestibüler baskılayıcı ilaçlar, antikolinerjikler veya antiemetikler (bulantı gidericiler) kullanılabilir. Meniere hastalığı gibi durumlarda tuz kısıtlaması veya idrar söktürücü ilaçlar verilebilir. Bu ilaçların isimleri ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmeli, kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, çok nadir durumlarda, örneğin tümör, yapısal iç kulak sorunları veya ilaçla kontrol edilemeyen Meniere hastalığı gibi durumlarda düşünülebilir. Bu karar mutlaka bir uzman hekim tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Baş dönmesiyle yaşamak zor olabilir, ancak çoğu insan uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle günlük aktivitelerine devam edebilir. Düşmeyi önlemek için evde güvenlik önlemleri almak (halıları sabitlemek, banyoda tutamak kullanmak) faydalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku alışkanlığı edinin.
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri uygulayın.
• Baş dönmesi ataklarını tetikleyen durumlardan (ani dönüşler, yükseklik) kaçının.
• Düzenli olarak göz ve kulak kontrollerinizi yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek denge sistemini destekler. Tuz, şeker ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler dengeyi güçlendirebilir. Ancak baş dönmesi şiddetliyken egzersiz yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli baş dönmesi yaşamak kaygı, depresyon ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, başa çıkma becerilerinizi geliştirebilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Her baş dönmesi önlenemez, ancak bazı türleri için alınabilecek önlemler vardır. Örneğin, baş dönmesine neden olan ilaçlardan kaçınmak, tansiyonu kontrol altında tutmak, ani baş hareketlerinden sakınmak gibi.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri, baş dönmesine yol açabilecek altta yatan hastalıkların (örneğin, yüksek tansiyon, diyabet) erken teşhisine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve buna bağlı kırıklar, özellikle yaşlılarda ciddi yaralanmalar
• Günlük aktivitelerde kısıtlanma, iş ve sosyal yaşamda zorluk
• Anksiyete, depresyon gibi ruhsal sorunlar
• Altta yatan ciddi bir hastalığın (örneğin, felç) geç fark edilmesi

Uzun vadeli görünüm

Çoğu baş dönmesi vakası tedaviyle düzelir veya kontrol altına alınır. Altta yatan neden belirlendiğinde, uygun tedavi ile belirtiler büyük ölçüde azalır. Nadir durumlarda bile, destek ve tedavi ile yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir. Umudunuzu koruyun ve doktorunuzla iş birliği yapın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.