eczema screening test preparation

Genel Bakış

Egzama (atopik dermatit), ciltte kızarıklık, kaşıntı ve kuruluk yapan yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Egzama tarama testi, bu rahatsızlığa neden olan alerjenleri (alerji yapan maddeleri) bulmaya yardımcı olmak için yapılan bir testtir. Teste hazırlık, doğru sonuç almak için bazı ilaçları kullanmayı bırakmayı içerir.

Egzama oldukça yaygındır. Dünyada her 5 çocuktan 1'ini ve her 10 yetişkinden 1'ini etkiler. Türkiye'de de sık görülen bir cilt sorunudur.

Egzama her yaştan, her cinsiyetten ve her etnik gruptan insanı etkileyebilir. En sık bebeklerde ve küçük çocuklarda görülse de yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kızarıklık ve şişlik
• Şiddetli kaşıntı (özellikle geceleri)
• Kuru, pullu veya çatlamış cilt
• Kaşıntıya bağlı olarak ciltte kabuklanma ve sıvı sızması

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde genellikle yanaklarda, kafa derisinde ve kol-bacak dış yüzeylerinde başlar
• Çocuklarda dirsek ve diz içi gibi kıvrım bölgelerinde görülür
• Kaşıntı çocuğun uykusunu ve günlük aktivitelerini etkileyebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde egzama daha çok el, göz kapakları ve vücudun kıvrım bölgelerinde görülür
• Cilt daha kalın ve pullu olabilir
• Kuruluk ve kaşıntı ön plandadır

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin birleşimi rol oynar.
• Bağışıklık sisteminin zararsız maddelere aşırı tepki vermesi (alerjik yatkınlık)
• Cilt bariyerinin zayıf olması, nem kaybı ve tahriş edicilere karşı korumasız kalma

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü
• Kuru iklimlerde yaşamak
• Sık el yıkama veya kimyasallara maruz kalma
• Stres, bazı yiyecekler (özellikle süt, yumurta, fıstık gibi) ve polenler gibi tetikleyiciler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte ani yaygın döküntü ve nefes almada zorluk varsa (112'yi arayın)
• Egzama bölgesinde iltihap belirtileri (kızarıklık, sıcaklık, şişlik, irin) varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntı ve kızarıklık birkaç gün içinde geçmiyorsa
• Egzama uyku ve günlük yaşamı etkilemeye başladığında
• Daha önce egzama tanısı almadıysanız ve benzer belirtileriniz varsa

Tanı

Egzama tanısı genellikle doktorun cildi muayene etmesi ve sağlık geçmişinizi dinlemesiyle konulur. Kesin tanı için özel bir test yoktur ancak alerjik tetikleyicileri bulmak amacıyla alerji testleri (cilt prick testi veya kan testi) yapılabilir. 'Egzama tarama testi' olarak da adlandırılan bu testler, hangi maddelere alerjiniz olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Yapılabilecek testler

• Cilt prick testi: Kol veya sırta küçük miktarlarda alerjen damlatılıp cilt hafifçe çizilir, 15-20 dakika sonra reaksiyon okunur.
• Yama testi (patch test): Alerjenler sırt derisine yapıştırılan bantlarla 48 saat süreyle uygulanır, sonuçlar birkaç gün içinde değerlendirilir.
• Kan testi (spesifik IgE): Alerjene karşı vücuttaki antikor düzeyini ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Teste hazırlık: Doktorunuzdan testten önce hangi ilaçları bırakmanız gerektiğini öğrenin. Özellikle antihistaminikler (alerji ilaçları) test sonuçlarını etkileyebileceği için genellikle 3-7 gün önceden kesilmesi istenir. Cilt kremleri ve nemlendiriciler test yapılan bölgeye sürülmemelidir. Test sırasında hafif bir batma hissi olabilir. Cilt prick testi sonuçları hemen, yama testi sonuçları ise birkaç gün sonra değerlendirilir.

Tedavi

Egzamanın kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri kontrol altına almak ve tetikleyicilerden kaçınmak mümkündür. Tedavi kişiye özeldir ve cilt bakımı, ilaçlar ve yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Cildi düzenli olarak nemlendirin (kokusuz, yumuşatıcı kremler tercih edin)
• Ilık ve kısa süreli duş alın, duştan sonra cildi hafifçe kurulayıp nemlendirin
• Yumuşak pamuklu giysiler tercih edin, yün ve sentetik kumaşlardan kaçının
• Kaşıntıyı azaltmak için tırnakları kısa tutun ve kaşımak yerine soğuk kompres uygulayın
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz egzamanın şiddetine göre kortikosteroid kremler (iltihap ve kaşıntıyı azaltmak için), kalsinörin inhibitörleri gibi reçeteli merhemler veya ağızdan alınan ilaçlar önerebilir. Şiddetli ve yaygın egzamalarda fototerapi (ışık tedavisi) veya bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar kullanılabilir. Tedavi planınızı doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi bir yöntem kullanılmaz.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşamak, cilt bakımına özen göstermek ve tetikleyicilerden uzak durmayı gerektirir. Günlük rutininize nemlendirme ve kaşıntıyı önleme alışkanlıkları eklemek önemlidir. Mevsim geçişlerinde ve stresli dönemlerde belirtiler artabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cildi tahriş etmeyen sabun ve deterjanlar kullanın
• Evde nemlendirici (nem makinesi) kullanarak havanın çok kuru olmasını engelleyin
• Aşırı sıcak ve terlemekten kaçının, hafif giysiler giyin
• Yünlü ve sert kumaşlar yerine pamuklu giysileri tercih edin

Diyet ve egzersiz

Egzama için özel bir diyet yoktur ancak bazı yiyeceklerin belirtileri tetiklediğini fark ederseniz bunlardan kaçınabilirsiniz. Düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır ancak terin cildi tahriş etmemesi için duş almak ve nemlendirmek önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Egzamanın görünür belirtileri ve kaşıntısı utanç, kaygı ve depresyona yol açabilir. Özellikle çocuklarda okulda zorbalık yaşanabilir. Duygusal destek almak ve gerektiğinde bir psikologla görüşmek faydalı olabilir. Unutmayın, egzama sizin suçunuz değildir.

Önleme

Egzamanın tamamen önlenmesi mümkün değildir ancak belirtilerin ortaya çıkmasını azaltmak için alınabilecek önlemler vardır. Bebeklerde emzirme, anne sütü alamıyorsa hipoalerjenik mama kullanımı, cilt bakımına erken yaşta başlamak koruyucu olabilir.

Tarama programları

Egzama için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak ailede alerjik hastalık öyküsü olan bebeklerde erken dönemde alerji testleri yapılabilir. Testlerin gerekliliğine doktor karar verir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt enfeksiyonları (bakteriyel veya viral)
• Uyku sorunları ve yorgunluk
• Ciltte kalıcı renk değişiklikleri (hiperpigmentasyon) veya kalınlaşma (likenifikasyon)
• Psikolojik etkiler: özgüven eksikliği, sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Egzama kronik (uzun süreli) bir durumdur ancak birçok çocuk büyüdükçe belirtiler hafifler veya tamamen kaybolur. Doğru cilt bakımı ve tetikleyicilerden kaçınma ile belirtiler genellikle kontrol altına alınabilir. Tedaviye uyum gösteren çoğu kişi normal bir yaşam sürebilir. Yeni tedavi seçenekleri sayesinde umut verici gelişmeler vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.