eczema specialist tests overview

Genel Bakış

Egzama, ciltte kızarıklık, kaşıntı, kuruluk ve bazen küçük kabarcıklara yol açan yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Alerjik bir yatkınlıkla ilişkilidir ve genellikle kronik (uzun süreli) bir seyir izler.

Egzama oldukça yaygındır; dünyada her 10 çocuktan yaklaşık 1'ini, yetişkinlerin ise %2-10'unu etkiler.

Her yaşta görülebilmekle birlikte en sık bebekler ve küçük çocuklarda başlar. Çoğu çocuk büyüdükçe belirtiler azalır veya kaybolur, ancak bazı kişilerde yetişkinlikte de devam eder.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli kaşıntı
• Kuru, pul pul veya çatlamış cilt
• Kızarıklık ve iltihaplı görünüm
• Kaşımaya bağlı açık yaralar ve kabuklanma

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde yanaklarda, alında ve saçlı deride kırmızı, kabuklu döküntüler
• Daha büyük çocuklarda dirsek içleri, diz arkaları, bilekler ve boyunda kızarıklık ve kaşıntı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Erişkinlerde daha çok kronik (uzun süreli) kaşıntı, ciltte kalınlaşma ve renk değişikliği
• Özellikle el, ayak ve göz çevresinde kuru ve çatlak cilt

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik yatkınlık: Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü
• Cilt bariyerinin bozulması: Cildin nemi tutma yeteneğinin azalması
• Bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi: Zararsız maddelere (alerjenlere) karşı iltihabi yanıt

Risk faktörleri

• Ailede alerjik hastalık öyküsü
• Astım veya saman nezlesi gibi diğer alerjik durumlar
• Sık sık toz, polen, hayvan tüyü, küf gibi alerjenlere maruz kalma
• Sert sabunlar, deterjanlar veya bazı kumaşlar gibi cilt tahriş edicileri
• Stres ve terleme
• İklim: Aşırı kuru veya soğuk hava

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil kabul edilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntı günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Ciltte yara, akıntı veya yaygın kızarıklık gibi enfeksiyon belirtileri varsa
• Evde uyguladığınız nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınma yöntemleri yeterli gelmiyorsa
• Egzamanın ilk kez ortaya çıkması durumunda

Tanı

Dermatolog, öncelikle cildinizi muayene eder ve size şikayetlerinizin ne zaman başladığını, ailenizde alerji öyküsü olup olmadığını, olası tetikleyicileri ve daha önce denediğiniz tedavileri sorar. Çoğu zaman egzama tanısı sadece bu bilgilerle konulabilir. Ancak bazı durumlarda alerji testleri ve diğer laboratuvar incelemeleri gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Yama testi (Patch testi): Alerjiye neden olabilecek çeşitli maddelerin küçük miktarları sırt derisine yapıştırılır; 48-72 saat sonra ciltteki reaksiyon değerlendirilir.
• Deri delme testi (Prick testi): Kol veya sırta damlatılan alerjen özütleriyle cilt hafifçe çizilir; 15-20 dakika içinde oluşan kabarıklık ölçülür.
• Kan testi: Kanınızdaki eozinofil sayısı veya toplam IgE (alerjik antikor) düzeyine bakılabilir.
• Cilt biyopsisi: Nadiren, özellikle tanıdan emin olunamadığında veya başka bir cilt hastalığından şüphelenildiğinde, küçük bir cilt örneği alınarak patolojik inceleme yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Dermatolog muayenesi genellikle 15-30 dakika sürer. Testler sırasında hafif bir batma hissi olabilir, ancak çoğu test ağrısızdır. Yama testi sonuçları birkaç gün içinde, diğer test sonuçları ise aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz test sonuçlarını sizinle detaylıca paylaşacak ve bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Egzama tedavisinin temel amacı, cilt bariyerini onarmak, kaşıntıyı ve iltihabı azaltmaktır. Tedavi kişiden kişiye değişir; genellikle düzenli cilt bakımı, tetikleyicilerden kaçınma ve ilaçlı tedavilerin bir kombinasyonu kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün en az iki kez, kokusuz ve yoğun bir nemlendirici ile nemlendirin (özellikle banyo sonrası 3 dakika içinde).
• Ilık (sıcak değil) duş alın ve yumuşak bir havluyla kurulanın.
• Pamuklu, yumuşak kumaşlar giyin; yün ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımamaya çalışın; kaşıntıyı azaltmak için soğuk kompres uygulayın.
• Stresten uzak durmaya çalışın ve rahatlama teknikleri (derin nefes, meditasyon) uygulayın.
• Sabun, deterjan ve diğer cilt bakım ürünlerinde parfümsüz ve hipoalerjenik olanları seçin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı ve kaşıntıyı azaltmak için çeşitli krem veya merhemler (kortikosteroidli veya kortikosteroidsiz) önerebilir. Ayrıca ağız yoluyla alınan antihistaminikler, bağışıklık sistemini etkileyen ilaçlar veya ışık tedavisi (fototerapi) gibi seçenekler bulunur. Tedavide kullanılan ilaçların isimleri, dozları ve kullanım süreleri mutlaka doktor tarafından belirlenmeli, asla kendi başınıza ilaç kullanmamalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşamak, cildinize düzenli bakım yapmayı ve alevlenmeleri önleyecek alışkanlıklar geliştirmeyi gerektirir. Sabah ve akşam nemlendirme, kaşıntıyı tetikleyen faktörlerden (örneğin aşırı sıcak veya soğuk, bazı yiyecekler, stres) uzak durarak günlük yaşamınızı daha rahat sürdürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cildinizi tahriş etmeyen, yumuşak ve kokusuz ürünler kullanarak basit bir cilt bakım rutini oluşturun.
• Evde veya işte hava nemini dengede tutmak için nemlendirici cihazlar kullanabilirsiniz.
• Terlemeyi azaltmak için aşırı sıcak ortamlardan ve ağır egzersizlerden kaçının; egzersiz sonrası duş alın.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımak yerine kaşıntıyı buzla veya hafifçe bastırarak geçirmeye çalışın.

Diyet ve egzersiz

Bazı kişilerde inek sütü, yumurta, fındık gibi besinler egzamayı tetikleyebilir. Eğer bir gıda alerjisinden şüpheleniyorsanız, bir alerji uzmanına danışın ve doktor kontrolü olmadan katı diyetler uygulamayın. Egzersiz yapmak genel sağlığınız için iyidir; ancak terleme kaşıntıyı artırabilir, bu nedenle egzersiz sonrası hemen duş alıp nemlendiricinizi sürmek önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Egzama, kaşıntı, uykusuzluk ve cilt görünümü nedeniyle utanç, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilmek ve bunları doktorunuzla paylaşmak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz. Unutmayın, ruh sağlığınız da fiziksel sağlığınız kadar önemlidir.

Önleme

Egzama tamamen önlenemez, ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve iyi bir cilt bakımı yaparak alevlenmelerin sıklığını ve şiddetini azaltmak mümkündür. Erken çocukluk döneminde düzenli nemlendirme, egzama gelişme riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt enfeksiyonları: Bakteriyel (örneğin stafilokok) veya viral (örneğin uçuk) enfeksiyonlar gelişebilir.
• Uyku sorunları: Şiddetli kaşıntı uyku kalitesini düşürür.
• Ciltte kalınlaşma (likenifikasyon) ve renk değişiklikleri (hiperpigmentasyon veya hipopigmentasyon).
• Özgüven kaybı ve sosyal izolasyon: Görünür döküntüler psikolojik zorluklara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzama kronik bir durumdur, yani uzun süreli bir hastalıktır. Ancak doğru tedavi ve düzenli bakım ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çocukların çoğu yaşla birlikte belirgin iyileşme gösterir. Yetişkinlerde de uygun yöntemlerle kaşıntı azaltılabilir ve alevlenmeler engellenebilir. Egzama ile kaliteli bir yaşam sürmek mümkündür; önemli olan hastalığı yönetmeyi öğrenmek ve sağlık ekibinizle iş birliği içinde olmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.