eGFR açıklaması

Genel Bakış

eGFR (tahmini glomerüler filtrasyon hızı), böbreklerinizin kanı ne kadar iyi temizlediğini gösteren bir kan testidir. Böbreklerinizdeki filtrelerin çalışma hızını tahmin eder. Düşük bir eGFR değeri böbreklerin yeterince iyi çalışmadığı anlamına gelebilir.

Bu test, böbrek fonksiyonunu değerlendirmek için çok sık kullanılır. Özellikle risk grubundaki kişilerde (diyabet, hipertansiyon) düzenli olarak yapılır.

eGFR testi, böbrek hastalığı riski taşıyan herkese yapılabilir. En sık diyabet, yüksek tansiyon, kalp hastalığı olan kişilerde ve ailesinde böbrek hastalığı öyküsü bulunanlarda kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda köpüklenme
• Ellerde, ayaklarda veya göz çevresinde şişlik
• Yorgunluk ve halsizlik
• Gece sık idrara çıkma

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği
• İştahsızlık
• Sık idrar yolu enfeksiyonu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bacaklarda şişme
• Zihin bulanıklığı
• İdrar miktarında azalma

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (şeker hastalığı) böbrek hasarının en sık nedenidir.
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon) böbrek damarlarına zarar verebilir.
• Glomerülonefrit denilen böbrek iltihapları
• Böbrek kist hastalıkları (polikistik böbrek hastalığı gibi)

Risk faktörleri

• Diyabet veya yüksek tansiyon varlığı
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• 60 yaş üstü olmak
• Aşırı kilo veya obezite
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar miktarında ani azalma veya hiç idrar çıkaramama
• Nefes almada zorluk
• Göğüs ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet, hipertansiyon veya kalp hastalığınız varsa yılda bir kez eGFR testi yaptırın.
• Yorgunluk, şişlik veya idrar değişiklikleri yaşıyorsanız
• Ailenizde böbrek hastalığı varsa düzenli kontrol önerilir.

Tanı

eGFR, bir kan testi sonucunda hesaplanır. Doktorunuz kreatinin seviyenizi ölçer, ardından yaşınızı ve cinsiyetinizi kullanarak size özel eGFR değerini belirler. Bu değer böbreklerinizin atık maddeleri ne kadar hızlı temizlediğini gösterir.

Yapılabilecek testler

• Kan kreatinin testi
• eGFR hesaplaması
• İdrar tahlili (albümin veya protein bakmak için)
• Böbrek ultrasonu (böbreklerin yapısını görmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Test için koldan bir kan örneği alınır. Acı veya rahatsızlık çok azdır. Sonuçlar genellikle birkaç saat içinde çıkar. Doktorunuz size değerinizi ve ne anlama geldiğini açıklayacaktır.

Tedavi

eGFR testi bir tedavi değil, bir ölçümdür. Düşük eGFR değeri altta yatan bir böbrek hastalığının işaretiyse, tedavi o hastalığa yöneliktir. Amaç böbrek hasarını yavaşlatmak ve böbrek fonksiyonunu korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın (günde 5-6 gramdan az).
• Bol su için, ancak böbrek hastalığınız varsa doktorunuzun önerdiği miktarda içmeye dikkat edin.
• Ağrı kesici olarak doktorunuza danışmadan ibuprofen veya naproksen gibi ilaçları kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, altta yatan hastalığa göre tedavi planı oluşturur. Örneğin, tansiyon düşürücü ilaçlar veya şeker kontrolü sağlayan ilaçlar kullanılabilir. İlerlemiş böbrek hastalığında diyaliz veya böbrek nakli gerekebilir. Hangi ilaçların sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek fonksiyonları çok düştüğünde böbrek nakli düşünülebilir. Bu büyük bir ameliyattır ve uygun adaylar için hayat kurtarıcı olabilir.

Bu durumla yaşamak

Düşük eGFR değeriniz varsa, böbrek sağlığınızı korumak için düzenli doktor kontrollerine gitmeli ve testlerinizi yaptırmalısınız. İlaçlarınızı aksatmadan kullanmalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika yürüyüş gibi).
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Böbrek sağlığı için düşük tuzlu, işlenmiş gıdalardan uzak bir diyet önerilir. Potasyum ve fosfordan zengin besinleri (muz, portakal, süt ürünleri) aşırı tüketmeyin. Doktorunuz veya diyetisyeniniz size özel bir beslenme planı hazırlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Böbrek hastalığı endişe ve kaygı yaratabilir. Unutmayın ki birçok kişi tedaviyle normal bir hayat sürdürebiliyor. Kaygınızı doktorunuz veya bir psikologla paylaşın.

Önleme

Böbrek hastalığını tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak düşük eGFR değerine yol açan riskleri azaltabilirsiniz. Diyabet ve hipertansiyonu kontrol altına almak, sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Böbrek hastalığı olan kişilere grip ve zatürre aşısı yaptırmaları önerilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Risk grubundaysanız (diyabet, hipertansiyon, ailede böbrek hastalığı) yılda en az bir kez kan ve idrar testi yaptırmanız önerilir. Bu testler sayesinde böbrek hasarı erken dönemde tespit edilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik böbrek hastalığı ilerleyerek son dönem böbrek yetmezliğine yol açabilir.
• Kanda atık maddelerin birikmesi (üremi) bulantı, kaşıntı, zihin bulanıklığına neden olabilir.
• Kalp hastalığı, kemik zayıflığı ve anemi (kansızlık) riski artar.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile böbrek hastalığının ilerlemesi yavaşlatılabilir ve birçok kişi yıllarca normal bir yaşam sürdürebilir. Düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.