Göz uzmanı testlerine genel bakış

Genel Bakış

Göz doktoru muayeneleri, göz sağlığınızı değerlendirmek ve olası sorunları erken yakalamak için yapılan bir dizi testtir. Bu testler, görme keskinliğinizi, göz tansiyonunuzu, gözünüzün iç yapılarını ve çevresini kontrol eder. Amaç, herhangi bir göz hastalığını belirti vermeden tespit etmek ve görme kaybını önlemektir.

Evet, göz muayeneleri oldukça yaygındır. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, erişkinlerin en az 2 yılda bir, çocukların ise okula başlamadan önce göz muayenesi olmasını önermektedir.

Göz muayenesi her yaştan insan için önemlidir. Ancak özellikle 40 yaş üstü yetişkinler, kronik hastalığı olanlar (diyabet, hipertansiyon), ailesinde göz hastalığı öyküsü bulunanlar ve gözlük kullananlar daha sık muayene olmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulanık veya net olmayan görme
• Gece görüşünde zorluk
• Gözlerde ağrı, kızarıklık veya kaşıntı
• Işık çakmaları veya uçuşan noktalar görmek
• Çift görme
• Göz yorgunluğu veya baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Okulda tahtayı görmekte zorlanma
• Gözlerini kısarak bakma
• Sık sık göz ovuşturma
• Baş ağrısı veya dikkat dağınıklığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Okuma veya yakın işlerde zorlanma
• Renkleri ayırt etmede güçlük
• Kontrast hassasiyetinde azalma
• Sık sık düşme veya merdivenlerde zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Kırma kusurları (miyop, hipermetrop, astigmat)
• Yaşa bağlı değişiklikler (presbiyopi, katarakt)
• Göz içi basıncının yükselmesi (glokom)
• Retina hastalıkları (diyabetik retinopati, makula dejenerasyonu)
• Göz enfeksiyonları veya iltihapları

Risk faktörleri

• 40 yaş üzeri olmak
• Ailede glokom, katarakt veya makula hastalığı öyküsü
• Şeker hastalığı veya yüksek tansiyon
• Kortizon ilaçları kullanımı
• Sigara içmek
• Uzun süre bilgisayar veya dijital ekran kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme değişikliği veya kaybı
• Göz travması
• Şiddetli göz ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuklar okula başlamadan önce
• 40 yaşından itibaren her 2 yılda bir
• 60 yaş üzeri her yıl
• Gözlük veya lens kullananlar yılda bir

Tanı

Göz doktoru, şikayetlerinizi dinledikten sonra bir dizi özel test yapar. Bu testler görme kalitenizi, göz kaslarınızı, göz tansiyonunuzu ve gözün iç yapılarını değerlendirir. Tanı, bu testlerin sonuçlarına göre konur.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (E harfi veya sembollerle)
• Gözlükçü testi (refraksiyon)
• Göz tansiyonu ölçümü (tonometri)
• Yarık lamba muayenesi (gözün ön kısmının detaylı incelenmesi)
• Retina muayenesi (göz dibi bakısı)
• Görme alanı testi (çevresel görüşün değerlendirilmesi)
• Oküler koherens tomografi (OCT) – retina ve optik sinirin katmanlarının görüntülenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle yaklaşık 30-60 dakika sürer. Özel damlalar kullanılabilir. Bu damlalar bazen birkaç saat bulanık görmeye neden olabilir. Bu nedenle muayeneye gelirken yanınızda bir refakatçi bulundurmanız veya araba kullanmamanız önerilir.

Tedavi

Tedavi, yapılan testler sonucunda saptanan soruna göre değişir. Göz hastalıklarının tedavisinde ilaçlar, gözlük/lens, lazer veya cerrahi yöntemler kullanılabilir. Erken teşhis, çoğu zaman görme kaybını önlemenin en etkili yoludur.

Evde kişisel bakım

• Ekran kullanırken düzenli aralıklarla mola verin (20-20-20 kuralı: her 20 dakikada 20 saniye 6 metre uzağa bakın)
• Gözlerinizi ovuşturmaktan kaçının
• Kontakt lens kullanıyorsanız hijyene dikkat edin
• Gözlerinizi güneş ışınlarından korumak için UV filtreli güneş gözlüğü takın

Tıbbi tedaviler

Göz doktorunuz, göz tansiyonu için damla veya ağızdan ilaçlar, enfeksiyonlar için antibiyotikli damlalar, alerjiler için antihistaminik damlalar önerebilir. Ayrıca diyabetik retinopati veya makula dejenerasyonu gibi hastalıklarda lazer tedavisi veya göz içi enjeksiyonlar uygulanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Katarakt, glokom, retina dekolmanı veya bazı kırma kusurlarında (miyop gibi) cerrahi gerekebilir. Lazer veya bıçaksız yöntemlerle yapılan ameliyatlar yaygındır. Doktorunuz sizin için en uygun cerrahi seçeneği açıklayacaktır.

Bu durumla yaşamak

Göz testleri sonrası doktorunuzun önerdiği periyotta kontrollerinizi yaptırın. Gözlük veya lenslerinizi düzenli kullanın. Reçetesiz göz damlaları kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı beslenin (yeşil yapraklı sebzeler, balık, ceviz gibi omega-3 kaynakları)
• Düzenli egzersiz yapın (kan dolaşımını iyileştirir)
• Sigara içmeyin
• Uyku düzeninize dikkat edin
• Gözlerinizi UV ışınlarından koruyun

Diyet ve egzersiz

Antioksidan açısından zengin besinler (A, C, E vitamini, çinko) göz sağlığını destekler. Akdeniz tipi beslenme önerilir. Düzenli yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz, göz tansiyonunu ve genel sağlığı olumlu etkiler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme ile ilgili sorunlar kaygı, stres veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Destek almak için yakınlarınızla konuşun veya bir psikologdan yardım isteyin. Unutmayın, birçok göz sorunu tedavi edilebilir ve düzenli kontrollerle kontrol altında tutulabilir.

Önleme

Tamamen önlenemese de düzenli göz muayeneleri, sağlıklı yaşam tarzı ve koruyucu önlemler (güneş gözlüğü, güvenlik gözlüğü) göz hastalıklarının birçoğunu önleyebilir veya geciktirebilir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 40 yaş üstü yetişkinlerde glokom taraması, diyabet hastalarında yılda bir retina muayenesi önermektedir. Ayrıca prematüre bebeklerde retinopati taraması yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen glokom kalıcı görme kaybına yol açabilir
• Diyabetik retinopati ilerleyerek körlüğe neden olabilir
• Katarakt zamanla tam görme kaybına neden olur ancak cerrahi ile düzeltilebilir
• Makula dejenerasyonu merkezi görme kaybına yol açar

Uzun vadeli görünüm

Düzenli göz muayeneleri sayesinde birçok göz hastalığı erken evrede tespit edilebilir ve tedavi edilebilir. Tedavi edilmeyen durumlarda bile modern tıp sayesinde birçok seçenek mevcuttur. Umutlu olun; erken teşhis ve uygun tedavi ile görme kaybının önlenmesi veya yavaşlatılması mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Agency for the Prevention of Blindness (IAPB)
• World Health Organization - Blindness and vision impairment

Yerel kuruluşlar

• Türk Oftalmoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı - Göz Sağlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.