gallbladder screening test preparation

Genel Bakış

Safra kesesi taraması, safra kesenizde taş, iltihap veya başka sorunlar olup olmadığını kontrol etmek için yapılan bir görüntüleme testidir. En yaygın yöntem ultrasonografidir (ses dalgaları ile görüntüleme).

Safra kesesi sorunları Türkiye'de ve dünyada sık görülür. Özellikle safra taşı yetişkinlerin %10-15'inde bulunur.

Safra kesesi sorunları kadınlarda, 40 yaş üstü kişilerde, fazla kilolu olanlarda ve ailede safra taşı öyküsü olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın sağ üst kısmında veya sırtta ağrı
• Bulantı ve kusma
• Hazımsızlık, şişkinlik
• Yağlı yiyeceklerden sonra rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda safra kesesi sorunları daha nadirdir, ancak belirtiler yetişkinlerle benzerdir.
• Özellikle karın ağrısı ve kusma şikayetleri olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir veya atipik şekilde ortaya çıkabilir.
• Karın ağrısı yerine iştahsızlık, halsizlik, bulanıklık gibi belirtiler görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Safra kesesinde taş oluşumu (kolesterol veya bilirubin taşları)
• Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
• Safra yollarının tıkanması

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 40 yaş üstü
• Aşırı kilo veya obezite
• Hızlı kilo vermek
• Yüksek yağlı, düşük lifli beslenme
• Ailede safra taşı öyküsü
• Diyabet
• Karaciğer sirozu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı
• Ateş ve titreme
• Sarılık (cilt ve gözlerde sararma)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık tekrarlayan hazımsızlık, şişkinlik
• Yağlı yiyecekler sonrası düzenli rahatsızlık
• Ailede safra taşı veya safra kesesi kanseri öyküsü varsa düzenli tarama

Tanı

Safra kesesi sorunlarının teşhisi için öncelikle doktorunuz fizik muayene yapar ve şikayetlerinizi dinler. Ardından görüntüleme testleri istenir.

Yapılabilecek testler

• Karın ultrasonu (en yaygın ve ilk tercih edilen test)
• Kan testleri (karaciğer fonksiyonları, safra enzimleri)
• HIDA taraması (safra kesesinin işlevini kontrol eden nükleer tıp testi)
• BT taraması (bilgisayarlı tomografi)
• MRCP (manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi)

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason için genellikle 6-8 saat aç kalmanız istenir. Test sırasında sırt üstü yatarsınız ve karnınıza bir jel sürülerek prob gezdirilir. Ağrısızdır ve yaklaşık 15-20 dakika sürer. HIDA taraması için damar yolundan radyoaktif madde verilir ve görüntüleme yapılır. Detaylı hazırlık için doktorunuzun talimatlarına uyun.

Tedavi

Safra kesesi sorunlarının tedavisi, sorunun türüne ve şiddetine bağlıdır. Taşlar varsa ve belirti vermiyorsa takip yeterli olabilir. Ağrı veya iltihap varsa ilaç tedavisi veya cerrahi düşünülebilir. Sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Yağlı, kızartmalı yiyeceklerden kaçının
• Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) tüketin
• Sağlıklı kilonuzu koruyun, ani kilo kayıplarından kaçının
• Bol su için
• Doktorunuz önerdiyse hafif egzersiz yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz safra taşı eritici ilaçlar (örneğin safra asitleri) veya ağrı kesiciler önerebilir. Ancak bu ilaçlar herkeste işe yaramaz. Antibiyotikler safra kesesi iltihabında kullanılabilir. Tedavi seçenekleri hakkında doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sık tekrarlayan ağrı, iltihap veya safra yolu tıkanıklığı durumunda safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılması (kolesistektomi) önerilebilir. Bu ameliyat genellikle laparoskopik olarak yapılır ve hastanede kısa süre kalmayı gerektirir.

Bu durumla yaşamak

Safra kesesi sorunları olan kişiler yaşam tarzı değişiklikleriyle rahat edebilir. Belirtileriniz varsa yağlı yiyeceklerden kaçınmak ve küçük porsiyonlar halinde sık sık yemek iyi gelebilir. Düzenli doktor kontrollerinizi yaptırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlığı edinin
• Düzenli fiziksel aktivite yapın
• Stresi yönetmeye çalışın
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durun

Diyet ve egzersiz

Diyetisyeninizle görüşerek size özel bir beslenme planı oluşturabilirsiniz. Düşük yağlı, yüksek lifli besinler tüketmek genellikle yardımcı olur. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (yürüyüş, yüzme gibi) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik karın ağrısı ve diyet kısıtlamaları can sıkıcı olabilir. Kaygı veya depresyon hissederseniz doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmanız önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Safra taşlarını tamamen önlemek mümkün olmasa da sağlıklı beslenme, ideal kiloda kalma ve ani kilo kaybından kaçınma riski azaltabilir.

Aşılar

Bu konuda aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Ailede safra kesesi kanseri veya belirli risk faktörleri varsa düzenli tarama önerilebilir. Doktorunuzla düzenli aralıklarla görüşün.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
• Safra yollarının tıkanması
• Pankreatit (pankreas iltihabı)
• Safra kesesi kanseri (nadir)

Uzun vadeli görünüm

Safra kesesi sorunları genellikle başarıyla tedavi edilebilir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi normal hayatına dönebilir. Safra kesesi alındıktan sonra sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür. Doktorunuzun önerilerine uymak önemlidir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.