İşitme uzmanı testlerine genel bakış

Genel Bakış

İşitme uzmanı testleri, kulağınızın sesleri ne kadar iyi duyduğunu ve işitme sisteminizin nasıl çalıştığını değerlendiren ağrısız ve basit yöntemlerdir. Bu testler genellikle odyolog (işitme uzmanı) veya kulak burun boğaz (KBB) doktoru tarafından yapılır.

Evet, işitme testleri oldukça yaygındır. Düzenli işitme taramaları, özellikle bebeklerde, okul çağındaki çocuklarda ve 50 yaş üstü yetişkinlerde sıklıkla önerilir.

İşitme testleri, işitme sorunu yaşayan herkes için uygundur. Özellikle yeni doğan bebekler, okul öncesi çocuklar, gürültülü ortamlarda çalışanlar, yaşlılar ve kulak enfeksiyonu geçiren kişiler bu testlere yönlendirilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Televizyonun sesini çok açma ihtiyacı
• Kalabalık ortamlarda konuşmaları takip edememe
• Karşınızdakinin sık sık tekrar etmesini isteme
• Kulakta çınlama (tinnitus) veya uğultu
• Telefonda konuşurken zorlanma

Çocuklarda belirtiler

• Sese tepki vermemek (örneğin ismi söylendiğinde dönmemek)
• Konuşma gecikmesi ya da yaşıtlarına göre az kelime kullanması
• Televizyonu çok yakından izlemek ya da sesini çok açmak
• Okulda öğretmenin söylediklerini duymamak

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sosyal ortamlardan uzaklaşma, yalnız kalma isteği
• Televizyon ve radyo sesini başkalarını rahatsız edecek kadar açma
• Kapı zili, telefon ya da alarm gibi sesleri duymamak
• Konuşmaları sık sık yanlış anlama veya ‘efendim’ deme

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma (presbiakuzi) – iç kulak hücrelerinin zamanla yıpranması
• Yüksek sese maruz kalma (gürültülü işler, konserler, kulaklıkla yüksek ses)
• Orta kulak enfeksiyonları ve sıvı birikmesi
• Genetik faktörler – ailede işitme kaybı öyküsü
• Bazı ilaçlar (ototoksik ilaçlar) – doktorunuz bu riski sizinle paylaşacaktır
• Kulak kiri (buşon) tıkanıklığı

Risk faktörleri

• Uzun süre yüksek sese maruz kalmak (örneğin inşaat işçileri, müzisyenler)
• Ailede işitme kaybı öyküsü
• Kronik hastalıklar (diyabet, yüksek tansiyon gibi)
• Sigara içmek
• Daha önce geçirilmiş kulak enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani işitme kaybı (birkaç saat içinde duymada azalma)
• Kulakta şiddetli ağrı, iltihap veya kanama
• Baş dönmesiyle birlikte işitme kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yavaş yavaş artan işitme zorluğu
• Sürekli kulak çınlaması
• İşitme taraması için belirli aralıklarla doktora gitmek (yenidoğan, okul çağı, 50 yaş sonrası)
• İşitme cihazı kullanıyorsanız düzenli kontrol

Tanı

İşitme uzmanı veya KBB doktoru, özel testlerle işitme sisteminizi değerlendirir. Testler, hangi frekanslarda (ses perdesinde) ve hangi şiddette işitme kaybınız olduğunu belirler.

Yapılabilecek testler

• Saf ses odyometrisi (pure tone audiometry): Kulaklık takarak duyduğunuz en düşük ses seviyesini belirler.
• Konuşma odyometrisi: Konuşmaları ne kadar net duyduğunuzu ölçer.
• Timpanometri: Orta kulağınızdaki basıncı ve kulak zarınızın hareketini ölçer.
• Otoakustik emisyon (OAE): İç kulaktaki tüy hücrelerinin seslere verdiği yanıtı kaydeder (bebeklerde sık kullanılır).
• İşitsel beyin sapı yanıtları (ABR): Beyninizin sese verdiği elektriksel tepkileri ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Test sırasında sessiz bir kabinde oturacak, size verilen talimatlara göre düğmeye basacak veya söylenenleri tekrarlayacaksınız. Bebekler ve küçük çocuklar için oyun temelli testler de vardır. İşlem rahattır ve genellikle yarım saat ile bir saat sürer.

Tedavi

Tedavi, işitme kaybının nedenine ve tipine bağlıdır. Bazı işitme kayıpları ilaç veya cerrahi ile düzeltilebilir, bazıları ise işitme cihazları veya diğer yardımcı cihazlarla yönetilir.

Evde kişisel bakım

• Yüksek sesli ortamlarda kulak tıkacı veya koruyucu kulaklık kullanmak
• Kulaklıkla müzik dinlerken sesi %60’ın altında tutmak
• Kulak kanalını temizlemek için pamuklu çubuk kullanmamak (kirleri içeri iter)
• Düzenli işitme kontrollerini ihmal etmemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyon varsa uygun antibiyotikler, ani işitme kaybında ise kortikosteroidler gibi ilaçlar önerebilir. İlaç isimleri ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir. Ayrıca işitme cihazı veya koklear implant gibi cihazlar da tedavinin bir parçası olabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Orta kulak iltihabına bağlı işitme kayıplarında kulak zarı onarımı (timpanoplasti), otosklerozda stapes cerrahisi veya kemik iletimli işitme cihazı yerleştirilmesi gibi cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

İşitme kaybınız varsa, konuşmaları daha iyi duymak için yüz yüze bakmak, gürültülü ortamlardan kaçınmak ve gerektiğinde işitme cihazı kullanmak günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Televizyon veya telefon için altyazı kullanmak
• Kapı zili, telefon için ışıklı uyarı sistemleri kurmak
• Aile ve arkadaşlara işitme durumunuzu açıkça anlatmak
• Dudak okuma veya işaret dili gibi iletişim becerileri öğrenmek

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz genel sağlığı destekler. Özellikle kan dolaşımını iyileştirici aktiviteler (yürüyüş, yüzme) iç kulağa giden kan akışını olumlu etkileyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme kaybı sosyal izolasyon, yalnızlık ve depresyon riskini artırabilir. Bu nedenle duygusal destek almak, bir psikolog ya da danışmanla görüşmek önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Bazı işitme kaybı türleri önlenebilir. Gürültüye bağlı işitme kaybından korunmak için kulak koruyucu kullanmak, ses seviyesini düşürmek ve maruziyet süresini sınırlamak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Kızamık, kabakulak, kızamıkçık ve menenjit aşıları, bu enfeksiyonlara bağlı işitme kaybını önleyebilir. Aşı takviminizi aile hekiminizle görüşün.

Tarama programları

Yenidoğan işitme taraması ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından rutin olarak yapılmaktadır. Okul çağı çocuklarında ve 50 yaş üstü yetişkinlerde düzenli işitme kontrolleri önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sosyal hayattan kopma ve yalnızlık
• Depresyon ve kaygı bozuklukları
• Bilişsel gerileme ve demans riskinde artış
• İş ve okul performansında düşüş
• Denge sorunları ve düşme riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

İşitme kaybı erken fark edildiğinde ve uygun şekilde yönetildiğinde çoğu kişi normal bir yaşam sürdürebilir. Günümüzdeki teknolojik gelişmeler sayesinde işitme cihazları, koklear implantlar ve diğer yardımcı cihazlarla işitme kalitesi büyük ölçüde artırılabilir. Umutlu olmak için pek çok neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.