Hepatit B kan testi

Genel Bakış

Hepatit B, karaciğeri etkileyen bir virüsün neden olduğu bir enfeksiyondur. Hepatit B kan testi, bu virüsün vücutta olup olmadığını ve karaciğerin ne kadar etkilendiğini gösteren bir dizi kan testidir.

Dünya genelinde yaygındır. Ülkemizde de orta sıklıkta görülür. Her yıl binlerce yeni vaka tespit edilmektedir.

Herkes hepatit B virüsüne yakalanabilir. Ancak, sağlık çalışanları, uyuşturucu kullananlar, birden fazla cinsel partneri olanlar ve enfekte anneden doğan bebekler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• İştah kaybı ve mide bulantısı
• Karın ağrısı (özellikle sağ üst kısımda)
• Sarılık (ciltte ve gözlerde sararma)
• Koyu renkli idrar
• Açık renkli dışkı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle hiç belirti görülmez.
• Bazen hafif ateş ve huzursuzluk olabilir.
• Sarılık daha az yaygındır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha şiddetli olabilir.
• Karaciğer yetmezliği belirtileri (karında sıvı birikmesi, kafa karışıklığı) daha sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Hepatit B virüsü (HBV) adı verilen bir virüsle enfeksiyon.

Risk faktörleri

• Korunmasız cinsel ilişki (özellikle birden fazla partnerle)
• Enfekte iğne veya enjektörlerin paylaşılması (uyuşturucu kullanımı, dövme, piercing)
• Enfekte bir anneden doğum sırasında bebeğe bulaş
• Kan veya kan ürünleriyle temas (sağlık çalışanları, diyaliz hastaları)
• Hepatit B virüsü taşıyan biriyle aynı evde yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Sarılık fark ederseniz aynı gün doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hepatit B'ye maruz kaldığınızı düşünüyorsanız (örneğin, iğne batması) en kısa sürede (tercihen 24 saat içinde) sağlık kuruluşuna başvurun.
• Risk grubundaysanız (sağlık çalışanı, diyaliz hastası vb.) düzenli aralıklarla test yaptırın.
• Herhangi bir belirti olmasa bile hepatit B aşısı yaptırmamışsanız doktorunuza danışın.

Tanı

Hepatit B tanısı için kan testi yapılır. Doktorunuz, belirtilerinizi ve risk faktörlerinizi değerlendirdikten sonra test isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• HBsAg (Hepatit B yüzey antijeni): Virüsün vücutta olup olmadığını gösterir.
• Anti-HBs (Hepatit B yüzey antikoru): Bağışıklık sisteminin virüse karşı antikor üretip üretmediğini gösterir; aşı sonrası da pozitif olur.
• Anti-HBc (Hepatit B çekirdek antikoru): Geçmiş veya şu anki enfeksiyonu ayırt etmeye yardımcı olur.
• HBV DNA: Virüsün kanınızdaki miktarını ölçer, tedavi kararında kullanılır.
• Karaciğer fonksiyon testleri: Karaciğerin ne kadar hasar gördüğünü gösterir.

Randevunuzda neler beklenir

Test için kolunuzdan bir miktar kan alınır. İşlem birkaç dakika sürer ve çok az ağrı hissedebilirsiniz. Sonuçlar genellikle 1-3 gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle detaylıca konuşacaktır.

Tedavi

Hepatit B tedavisi, enfeksiyonun akut mu yoksa kronik mi olduğuna bağlıdır. Akut vakalarda çoğu kişi dinlenme ve destekle iyileşir. Kronik vakalarda ilaç tedavisi ve düzenli takip gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin ve dinlenin.
• Alkol ve karaciğere zarar verebilecek diğer maddelerden kaçının.
• Doktorunuza danışmadan reçetesiz ilaç kullanmayın (özellikle parasetamol gibi).
• Sağlıklı beslenmeye özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Kronik hepatit B tedavisinde, virüsün çoğalmasını baskılayan antiviral ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar karaciğer hasarını yavaşlatır ve siroz veya karaciğer kanseri riskini azaltır. Tedavi genellikle uzun sürelidir ve düzenli doktor kontrolü gerektirir. Bazı durumlarda bağışıklık sistemini güçlendiren ilaçlar da eklenebilir. Tedavi planınızı mutlaka doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hepatit B ileri karaciğer hastalığına (siroz) veya karaciğer kanserine yol açtığında karaciğer nakli gerekebilir. Bu durumda nakil merkezine yönlendirilirsiniz.

Bu durumla yaşamak

Kronik hepatit B ile yaşamak, düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları gerektirir. Kendinizi yorgun hissedebilirsiniz, bu yüzden dinlenmeye zaman ayırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Aileniz ve yakın temas halinde olduğunuz kişilere hepatit B aşısı yaptırmalarını önerin.
• Kan ve vücut sıvılarıyla teması önlemek için kişisel eşyalarınızı (jilet, diş fırçası) paylaşmayın.
• Cinsel ilişkide prezervatif kullanarak bulaşmayı önleyin.
• Düzenli egzersiz yapın, stresten uzak durmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Karaciğerinize iyi bakmak için dengeli beslenin. Bol sebze, meyve, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar tüketin. İşlenmiş gıdalardan ve aşırı tuzdan kaçının. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (yürüyüş, yüzme) yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya izolasyon hissine yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal destek almak için bir psikolog veya destek grubuna başvurabilirsiniz.

Önleme

Evet, hepatit B aşısı ile korunmak mümkündür. Ayrıca, bulaşma yollarını bilmek ve önlem almak da hastalığı önler.

Aşılar

Hepatit B aşısı, Sağlık Bakanlığı’nın rutin çocukluk aşısı takviminde yer alır. Yetişkinler de risk grubundaysa aşı olabilir. Aşı genellikle 3 doz halinde yapılır ve ömür boyu koruma sağlar.

Tarama programları

Risk gruplarındaki kişilerin düzenli olarak hepatit B testi yaptırmaları önerilir. Ayrıca, hamile kadınlara doğum öncesi test yapılarak bebeğe bulaşma önlenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik hepatit B, tedavi edilmezse karaciğerde iltihaplanmaya ve hasara yol açar.
• Uzun vadede siroz (karaciğer sertleşmesi) gelişebilir.
• Karaciğer kanseri riski artar.
• Nadir durumlarda akut karaciğer yetmezliği oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Hepatit B günümüzde etkili tedavilerle kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Düzenli takip ve tedavi ile çoğu kişi sağlıklı, uzun bir yaşam sürer. Aşı sayesinde yeni enfeksiyonlar da büyük ölçüde önlenmektedir. Umutsuzluğa kapılmayın; doğru bakım ile hastalığı yönetmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.