Astımda Evde Takip

Genel Bakış

Astım, hava yollarının daralmasına ve iltihaplanmasına neden olan bir akciğer hastalığıdır. Evde izlem, astımın kontrol altında tutulması için kullanılan bir yöntemdir. Hastalar, solunum hızlarını ve belirtilerini düzenli olarak takip eder.

Astım, Türkiye'de her 10 kişiden yaklaşık 1'ini etkileyen yaygın bir hastalıktır.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak genellikle çocuklukta başlar. Ailede astım veya alerji öyküsü olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Öksürük (özellikle gece veya sabah erken)
• Göğüste sıkışma hissi
• Hırıltılı solunum

Çocuklarda belirtiler

• Öksürük (özellikle oyun oynarken veya gece)
• Çabuk yorulma
• Nefes alırken çekilme belirtileri (kaburgaların arasında çökme)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı
• Öksürük
• Hırıltı
• Yorgunluk hissi
• Göğüste sıkışma

Nedenler

Ana nedenler

• Astımın kesin nedeni bilinmemektedir.
• Genetik yatkınlık
• Çevresel faktörler (alerjenler, hava kirliliği, sigara dumanı)

Risk faktörleri

• Ailede astım öyküsü
• Alerjik hastalıklar (egzama, saman nezlesi)
• Çocuklukta ağır solunum yolu enfeksiyonları
• Sigara dumanına maruz kalmak
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler kötüleşirse veya günlük yaşamı etkilerse
• Evde izlem sırasında peak flow değerleri sürekli düşükse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Astım tanısı alan herkes düzenli olarak doktor kontrolüne gitmelidir.
• Belirtiler iyi kontrol altında olsa bile yılda en az bir kez kontrol önerilir.

Tanı

Astım tanısı genellikle bir göğüs hastalıkları uzmanı tarafından konulur. Tanıda hastanın öyküsü, fizik muayene ve solunum fonksiyon testleri kullanılır. Evde izlem de tanı sonrası hastalığın takibinde önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Solunum fonksiyon testi (spirometri)
• Peak flow ölçümü (evde kullanılır)
• Alerji testleri (alerjik astım şüphesi varsa)
• Egzersiz testi (egzersize bağlı astım için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bir peak flow metre vererek evde nasıl kullanacağınızı anlatacaktır. Her gün aynı saatte ölçüm yapmanız ve sonuçları bir günlüğe kaydetmeniz istenebilir. Bu kayıtlar, doktorunuzun tedavinizi ayarlamasına yardımcı olur.

Tedavi

Astım tedavisinin amacı, belirtileri kontrol altına almak ve atakları önlemektir. Tedavi, ilaçlar ve yaşam tarzı değişikliklerini içerir. Evde izlem, tedavinin etkinliğini değerlendirmek için kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Sigara dumanından ve alerjenlerden kaçınmak
• Düzenli egzersiz yapmak (doktor onayı ile)
• Stresten uzak durmak
• Evde peak flow ölçümlerini düzenli yapmak
• Astım eylem planına uymak

Tıbbi tedaviler

Astım ilaçları iki ana gruptur: Uzun süreli kontrol ilaçları (hava yolu iltihabını azaltır) ve hızlı rahatlatıcı ilaçlar (atak sırasında kullanılır). İlaçlar genellikle inhaler (solunum cihazı) ile alınır. Tedavi kişiye özeldir ve doktor tarafından düzenlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Astım tedavisinde genellikle cerrahi gerekmez. Çok nadir durumlarda bazı özel tedaviler uygulanabilir, ancak bunlar doktor tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Astım ile yaşamak, belirtileri kontrol altına aldığınızda normal bir yaşam sürmek mümkündür. Evde izlem, günlük aktivitelerinizi planlamanıza ve atakları önlemenize yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku
• Alerjenlerden uzak durma (evde toz, küf, evcil hayvan tüyü)
• Hava kirliliğinin yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmamak
• Grip ve zatürre aşılarını yaptırmak

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme astımın kontrolüne yardımcı olabilir. Sebze ve meyve ağırlıklı beslenmek, işlenmiş gıdalardan kaçınmak önerilir. Egzersiz yapmak akciğer kapasitesini artırır, ancak egzersize bağlı astımınız varsa doktorunuzun önerdiği şekilde hareket edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Astım kaygı ve strese neden olabilir. Stres astım belirtilerini tetikleyebilir. Bu nedenle gevşeme teknikleri ve nefes egzersizleri faydalı olabilir. Kendinizi çaresiz hissederseniz bir sağlık uzmanına başvurun.

Önleme

Astım tamamen önlenemez, ancak belirtilerin kontrol altına alınması ve atakların önlenmesi mümkündür. Alerjenlerden kaçınmak ve düzenli ilaç kullanmak önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları astım hastalarına önerilir. Bu aşılar, astım ataklarına yol açabilecek enfeksiyonları önlemeye yardımcı olur.

Tarama programları

Astım için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailede astım öyküsü varsa veya belirtiler varsa, erken tanı için doktora başvurulmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Astım ataklarının sıklaşması
• Acil servis başvurularında artış
• Akciğer fonksiyonlarında kalıcı hasar
• Günlük yaşamın kısıtlanması

Uzun vadeli görünüm

Astım tedavisi ile çoğu kişi aktif ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Evde izlem ve düzenli doktor kontrolleri ile hastalık kontrol altında tutulabilir. Erken müdahale ile ataklar önlenebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.