home monitoring for COVID recovery

Genel Bakış

COVID-19'u atlattıktan sonra evde kendinizi izleme (takip etme), iyileşme sürecinde nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatan bir yöntemdir. Bu, semptomlarınızı, ateşinizi ve oksijen seviyenizi düzenli olarak kontrol etmek anlamına gelir. Amaç, güvenli bir şekilde iyileşirken olası sorunları erken fark etmektir.

Evet, COVID-19 geçiren birçok kişi evde iyileşmeyi tercih eder veya hastaneden taburcu olduktan sonra evde izlenmeye devam eder. Bu çok yaygın bir durumdur.

COVID-19 tanısı almış ve hastanede yatmayı gerektirmeyen hafif-orta şiddette hastalık geçiren herkesi ilgilendirir. Ayrıca hastaneden çıkan kişiler de evde izlenmeye devam eder.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Öksürük (bazen haftalarca sürebilir)
• Nefes darlığı (hafif eforla bile olsa)
• Baş ağrısı
• Vücut ağrıları
• Koku ve tat kaybı (bir süre daha devam edebilir)

Çocuklarda belirtiler

• Ateş
• Yorgunluk
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• İshal
• Döküntü (MIS-C adı verilen nadir bir durumda olabilir; hemen doktora danışın)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik ve düşme riski artabilir
• Nefes darlığı daha belirgin olabilir
• Bilinç bulanıklığı veya uyku hali
• Ateş her zaman olmayabilir, vücut ısısı düşebilir

Nedenler

Ana nedenler

• COVID-19 enfeksiyonu sonrası vücudun iyileşme süreci
• Virüsün bazı organlarda (akciğer, kalp) geçici hasara yol açması
• Bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi (iltihaplanma)

Risk faktörleri

• İlerlemiş yaş (65 yaş üstü)
• Kalp, akciğer, böbrek gibi kronik hastalıklar
• Zayıflamış bağışıklık sistemi (kanser tedavisi, organ nakli gibi)
• Obezite (fazla kilo)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki 'acil' belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Nefes darlığı kötüleşiyorsa veya dinlenirken bile nefes alamıyorsanız.
• Bilinç bulanıklığı veya bayılma hissi varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Semptomlarınız hafifse ama bir haftadan uzun sürdüyse veya iyileşme yerine kötüleşiyorsa.
• Oksijen seviyeniz gün içinde %94'ün altına iniyorsa (doktorunuzla plan yapın).
• Günlük yaşam aktivitelerinizi etkileyen yorgunluk varsa.

Tanı

COVID-19 tanısı genellikle PCR veya antijen testi ile konur. Evde izleme sürecinde ise bir doktorun önerdiği şekilde ateşinizi, oksijen seviyenizi ve genel durumunuzu düzenli olarak kontrol edersiniz.

Yapılabilecek testler

• Ateş ölçer (termometre)
• Nabız oksimetresi (parmağa takılan oksijen ölçer)
• Semptom günlüğü (belirtilerinizi yazmak için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size hangi durumda ne yapmanız gerektiğini anlatacaktır. Örneğin, ateş 38°C üzerine çıkarsa, nasıl davranacağınızı belirtecektir. İyileşme sürecinde semptomlarınızı her gün not etmeniz faydalıdır. Genelde 1-2 hafta içinde düzelme görülür; bazı kişilerde öksürük ve yorgunluk daha uzun sürebilir.

Tedavi

COVID-19 sonrası evde tedavi, dinlenme, bol sıvı alımı ve semptomları hafifletmeye yönelik genel önlemleri içerir. Doktorunuzun önerdiği ilaçlar (varsa) düzenli kullanılmalıdır. Şiddetli durumlarda hastaneye yatış gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için; günde en az 8-10 bardak sıvı tüketmeye çalışın.
• Dinlenmeye özen gösterin; uyku düzeninize dikkat edin.
• Yavaşça günlük aktivitelerinize dönün, ancak kendinizi zorlamayın.
• Nefes egzersizleri yapın (doktorunuz veya fizyoterapistiniz öğretebilir).
• Ateşinizi ve oksijen seviyenizi günde 3 kez kontrol edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse ateş düşürücü, ağrı kesici veya kan sulandırıcı gibi ilaçlar reçete edebilir. Ancak herhangi bir ilacı kendi başınıza başlamayın. Şiddetli oksijen düşüklüğü varsa hastanede oksijen tedavisi veya solunum desteği uygulanabilir. Akciğer enfeksiyonu gelişirse antibiyotik gerekebilir (doktor kararıyla).

Ameliyat ne zaman düşünülür?

COVID-19 iyileşme sürecinde ameliyat genellikle gerekmez. Ancak nadir durumlarda akciğer hasarı veya pıhtı atması gibi komplikasyonlar varsa cerrahi müdahale düşünülebilir. Bu kararı mutlaka uzman doktorunuza danışarak almalısınız.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde sabırlı olun. Her gün biraz daha iyi hissetmek normaldir. Yorgunluk ve öksürük zaman zaman can sıkıcı olabilir. Güne hafif esneme hareketleriyle başlayın, kendinize küçük hedefler koyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Bol oksijen almak için sık sık odanızı havalandırın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Sosyal mesafeye ve hijyene dikkat edin; başkalarına virüs bulaştırmamak için maske takın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenin; meyve, sebze, tam tahıllar ve protein açısından zengin gıdalar tüketin. Bol su için. Egzersize yavaş başlayın; kısa yürüyüşler, düşük tempoda yapılan aktiviteler iyidir. Zorlanırsanız dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

COVID-19 sonrası kaygı, üzüntü veya uyku sorunları yaşamak yaygındır. Bu duyguları kabul edin ve bir yakınınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın. Unutmayın, ruh sağlığınız da fiziksel sağlığınız kadar önemlidir.

Önleme

COVID-19'u tamamen önlemek mümkün olmasa da aşı olmak, maske takmak, elleri yıkamak ve kalabalık ortamlardan kaçınmak hastalık riskini azaltır. İyileştikten sonra tekrar enfekte olma ihtimali düşüktür ancak yine de önlemlere dikkat edilmelidir.

Aşılar

COVID-19 aşıları hastalığı geçirmenin şiddetini ve ölüm riskini büyük ölçüde azaltır. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymak önemlidir.

Tarama programları

Herhangi bir tarama testi önerilmez. Ancak semptomlarınız varsa veya riskli bir temasınız olduysa PCR testi yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzamış COVID (Long COVID) – haftalar veya aylar süren yorgunluk, nefes darlığı, beyin sisi
• Akciğer iltihabı (zatürre) ve solunum yetmezliği
• Kalp kası iltihabı (miyokardit)
• Kan pıhtıları (bacakta veya akciğerde)
• Böbrek hasarı

Uzun vadeli görünüm

Erken fark edilir ve uygun şekilde takip edilirse çoğu insan tamamen iyileşir. Ciddi komplikasyon gelişme riski düşüktür, ancak belirtilerinizi dikkatle izlemeniz hayati önem taşır. Vücudunuzu dinleyin ve gerektiğinde sağlık kuruluşuna başvurun.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.