home monitoring for diarrhea

Genel Bakış

Evde ishal takibi, ishal belirtilerinizi gün boyunca izleyerek ne zaman doktora başvurmanız gerektiğini anlamanıza yardımcı olan basit bir yöntemdir. İshal, sık ve sulu dışkılama durumudur ve çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden geçer.

Evet, ishal çok yaygın bir sorundur. Hemen herkes yılda birkaç kez ishal olabilir.

İshal her yaş grubunda görülebilir. Ancak bebekler, küçük çocuklar, yaşlı yetişkinler ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha ciddi sonuçlara yol açabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık ve sulu dışkılama
• Karın krampları ve ağrısı
• Mide bulantısı veya kusma
• Hafif ateş
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Kuru ağız ve gözyaşının azalması
• Bebeğin bezinin normalden daha az ıslanması
• Yüksek ateş (38,5°C üzeri)
• Dışkıda kan veya mukus (sümüksü madde)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli halsizlik ve baş dönmesi
• Ağız ve cilt kuruluğu
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Bilinç bulanıklığı veya sersemlik hissi
• Kalp çarpıntısı

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (özellikle norovirüs ve rotavirüs) en sık nedendir.
• Bakteriler (salmonella, E. coli gibi) genellikle kirli yiyecek veya sudan bulaşır.
• Parazitler (giardia gibi) daha az yaygındır.
• Antibiyotik gibi bazı ilaçların yan etkisi olarak ishal olabilir.
• Gıda intoleransı (örneğin süt şekeri laktoza hassasiyet) veya sindirim hastalıkları (örneğin irritabl bağırsak sendromu) da sebep olabilir.

Risk faktörleri

• Kirli su veya az pişmiş yiyecek tüketmek
• Hijyene dikkat etmemek (elleri yıkamamak)
• Kreş, okul gibi kalabalık ortamlarda bulunmak
• Yurt dışı seyahati (özellikle gelişmekte olan ülkeler)
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Bebeklik ve yaşlılık dönemi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı veya siyah dışkı
• Şiddetli karın ağrısı veya kusma
• Yüksek ateş (39°C ve üzeri)
• Susuzluk belirtileri (halsizlik, baş dönmesi, az idrar)
• Bebeklerde veya yaşlılarda belirtiler kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshal 3 günden uzun sürüyorsa
• Ateş 3 günden fazla devam ediyorsa
• Son 1 ayda yurt dışı seyahati öyküsü varsa
• Kronik bir hastalığınız varsa (şeker, böbrek, karaciğer hastalığı gibi)
• Dışkıda mukus görülüyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle semptomlarınızı, ne kadar süredir ishal olduğunuzu, seyahat öykünüzü ve kullandığınız ilaçları sorar. Fizik muayene yaparak susuzluk belirtilerini değerlendirir. Gerekirse dışkı testi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı mikroskobik incelemesi: Parazit veya bakteri varlığına bakılır.
• Dışkı kültürü: Bakteriyel enfeksiyon şüphesinde istenir.
• Kan testleri: Susuzluk derecesini ve enfeksiyon belirteçlerini kontrol etmek için yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi muayene edecek, karnınıza bastırarak ağrı olup olmadığını kontrol edecek ve gerekirse tahlil için örnek alacak. Çoğu durumda ek bir işlem gerekmez ve doktorunuz evde neler yapmanız gerektiğini anlatacaktır.

Tedavi

İshal tedavisinin temeli kaybedilen sıvı ve minerallerin yerine konmasıdır. Çoğu ishal ilaçsız geçer. Gerekirse doktorunuz bazı destekleyici tedaviler önerebilir. Antibiyotikler sadece bakteriyel enfeksiyonlarda ve doktor kontrolünde kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Bol miktarda su, ayran, şekersiz çorba gibi sıvılar tüketin.
• Eczanelerden temin edilebilen hazır oral rehidrasyon solüsyonlarını (ağızdan su kaybını gideren toz içecek) kullanın.
• Yağlı, baharatlı, ağır yiyeceklerden kaçının. Beyaz pirinç, muz, elma püresi, kızarmış ekmek gibi hafif gıdalar tercih edin.
• Süt ve süt ürünlerinden bir süre uzak durun çünkü ishal sırasında laktoz sindirimi zorlaşabilir.
• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın, tuvalet sonrası hijyene dikkat edin.
• Dinlenin ve vücudunuzu yormayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz eğer bakteriyel bir enfeksiyondan şüphelenirse gerekli durumlarda antibiyotik tedavisi başlayabilir. Ayrıca bağırsak hareketlerini yavaşlatmaya yardımcı ilaçlar da kısa süreli kullanılabilir, ancak bunlar her zaman önerilmez ve doktora danışmadan alınmamalıdır.

Bu durumla yaşamak

İshal süresince evde dinlenmek, bol sıvı içmek ve tuvalete kolay ulaşabileceğiniz bir ortamda bulunmak önemlidir. Genellikle birkaç gün içinde normal hayatınıza dönebilirsiniz. İyileşene kadar işe veya okula gitmemeniz önerilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her tuvalet kullanımından sonra ve yemek hazırlamadan önce ellerinizi sabunla iyice yıkayın.
• Başkalarına bulaştırmamak için ayrı havlu ve çatal-bıçak kullanın.
• Yeterince uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın.
• Evde yumuşak ve kolay sindirilebilir yiyecekler bulundurun.

Diyet ve egzersiz

İshal sırasında ağır egzersizlerden kaçının, ancak yorulmayacak şekilde hafif yürüyüşler yapabilirsiniz. Diyetinize muz, pirinç, elma püresi, kızarmış ekmek gibi bağlayıcı gıdaları ekleyin. Baharatlı, yağlı ve lifli gıdalardan birkaç gün uzak durun. İshal geçtikten sonra normal beslenmenize kademeli olarak dönün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık tuvalet ihtiyacı ve rahatsızlık hissi kaygıya, utanmaya ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bunun geçici bir durum olduğunu hatırlayın. Gerekirse yakınlarınızla konuşarak destek isteyin.

Önleme

İshal tamamen önlenemese de basit hijyen kurallarına dikkat ederek riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Ellerinizi yıkamak, güvenli su tüketmek ve gıdaları iyi pişirmek en etkili yöntemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Susuzluk (dehidratasyon) en sık görülen ciddi komplikasyondur.
• Elektrolit dengesizliği (vücuttaki mineral düzeylerinin bozulması) kalp ve sinir sistemini etkileyebilir.
• İleri susuzluk böbrek yetmezliğine neden olabilir.
• Bebeklerde ve yaşlılarda susuzluk çok hızlı gelişebilir ve hayati tehlike oluşturabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu ishal vakası birkaç gün içinde tamamen iyileşir. Uygun sıvı desteği ve dinlenme ile vücut kendini toparlar. Susuzluk belirtileri fark edilir ve erken müdahale edilirse ciddi sorunların önüne geçilir. Kronik bir hastalığınız yoksa veya bağışıklık sisteminiz güçlüyse, ishalin uzun vadeli bir etkisi olmaz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.