home monitoring for high sugar

Genel Bakış

Evde kan şekeri takibi, diyabet (şeker hastalığı) olan kişilerin kan şekeri seviyelerini düzenli olarak kendi kendilerine ölçmesidir. Bu sayede kan şekerinin yüksek olup olmadığı anlaşılır ve tedavi ayarlamaları yapılabilir.

Evet, dünyada ve Türkiye'de diyabetli milyonlarca kişi evde kan şekeri takibi yapmaktadır. Sağlık Bakanlığı da diyabet hastalarına düzenli takip önermektedir.

Özellikle tip 1 diyabet, tip 2 diyabet ve gebelik diyabeti olan herkesi ilgilendirir. Ayrıca kan şekeri yükselme riski taşıyan bazı kişiler de doktor önerisiyle takip yapabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma
• Halsizlik ve yorgunluk
• Bulanık görme
• Kilo kaybı (özellikle tip 1 diyabette)
• Yaraların geç iyileşmesi

Çocuklarda belirtiler

• Yukarıdaki belirtilere ek olarak huzursuzluk, altını ıslatma ve iştah artışı görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Susama hissi azalabilir, bu nedenle yüksek kan şekeri fark edilmeyebilir. Bunun yerine halsizlik, idrar kaçırma veya enfeksiyon sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz insülin salgısı veya insülin direnci
• Yanlış beslenme (aşırı karbonhidrat tüketimi)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Enfeksiyonlar, stres veya bazı ilaçlar
• Diyabet tedavisine uyumsuzluk

Risk faktörleri

• Ailede diyabet öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Yaş (40 yaş üstü)
• Gebelikte diyabet öyküsü
• Yüksek tansiyon veya kolesterol

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan şekeriniz sık sık 240 mg/dL'nin üzerinde çıkıyorsa
• Evde takip edemediğiniz veya düşüremediğiniz yüksek değerler varsa
• Kusma, ishal gibi durumlarda kan şekeriniz yükseliyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyet ve egzersize rağmen kan şekeriniz hedef aralıkta değilse
• Yılda en az bir kez diyabet kontrolü için
• Kullandığınız ilaçlarda değişiklik gerekiyorsa

Tanı

Evde kan şekeri takibi, doktorunuzun önerdiği sıklıkta parmak ucundan alınan kanın glukometre adlı cihazla ölçülmesiyle yapılır. Ayrıca sürekli glukoz izleme (CGM) cihazları da kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri ölçümü
• Tokluk (yemek sonrası) kan şekeri ölçümü
• Rastgele zamanlı kan şekeri ölçümü
• HbA1c testi (son 2-3 ayın ortalaması)

Randevunuzda neler beklenir

İlk başta parmak delme işlemi biraz rahatsız edici olabilir, ancak zamanla alışırsınız. Cihaz kullanımı basittir ve sonucu birkaç saniyede öğrenirsiniz. Doktor veya diyabet hemşiresi size nasıl ölçüm yapacağınızı, ne zaman ölçmeniz gerektiğini ve sonuçlarınızı nasıl yorumlayacağınızı anlatacaktır.

Tedavi

Yüksek kan şekerinin tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi ve gerekirse insülin kullanımı ile kan şekeri kontrol altına alınır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli kan şekeri takibi yapın ve sonuçları kaydedin
• Sağlıklı beslenin: bol sebze, tam tahıl ve protein tüketin; şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçının
• Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapın (yürüyüş gibi)
• Stresi yönetmeye çalışın, yeterli uyuyun
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, diyabet tipinize ve kan şekeri seviyenize göre ağızdan alınan ilaçlar (diyabet hapları) veya insülin enjeksiyonları önerebilir. Tedavi kişiye özeldir ve düzenli doktor kontrolü gerektirir. İlaçların isim ve dozlarını doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle diyabet tedavisinde ilk seçenek değildir. Ancak bazı tip 2 diyabet hastalarında metabolik cerrahi (obezite cerrahisi) düşünülebilir. Bu durum mutlaka bir sağlık kuruluşunda değerlendirilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Evde kan şekeri takibi günlük yaşamın bir parçası haline gelir. Ölçümlerinizi belirli saatlerde yapmak, sonuçları bir deftere veya uygulamaya kaydetmek alışkanlık kazanmanızı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yemek saatleri belirleyin
• Porsiyon kontrolü yapın
• Her gün aynı saatlerde egzersiz yapmaya çalışın
• Kan şekerinizi etkileyen durumları (stres, hastalık) not edin
• Diyabetli bireyler için düzenlenen eğitimlere katılın

Diyet ve egzersiz

Diyabet dostu bir beslenme programı için bir diyetisyenden yardım alabilirsiniz. Karbonhidrat sayımı yapmak faydalı olabilir. Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi düzenli egzersizler kan şekerini düşürmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kan şekeri takibi ve diyabet yönetimi bazen kaygı veya tükenmişlik hissine yol açabilir. Kendinize karşı nazik olun, küçük başarıları kutlayın. Gerekirse bir psikolog veya diyabet destek grubuna başvurun.

Önleme

Yüksek kan şekerini tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli takip ile kontrol altında tutulabilir. Diyabetin başlamasını önlemek için risk faktörlerini azaltmak önemlidir.

Tarama programları

Diyabet riskiniz varsa yılda bir kez açlık kan şekeri veya HbA1c testi yaptırmanız önerilir. Ailesinde diyabet olan kişiler daha sık tarama yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ve damar hastalıkları
• Böbrek hasarı (nefropati)
• Sinir hasarı (nöropati)
• Göz problemleri (retinopati)
• Ayak yaraları ve enfeksiyonlar (diyabetik ayak)

Uzun vadeli görünüm

Düzenli evde kan şekeri takibi ve tedaviye uyum ile diyabetinizi başarılı bir şekilde yönetebilir, ciddi komplikasyon riskini büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Birçok kişi diyabetle uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmektedir. Önemli olan doktorunuzla iş birliği yapmak ve kendinize iyi bakmaktır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF)

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Diyabet Vakfı · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü - Diyabet Programı · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.