home monitoring for memory

Genel Bakış

Evde hafıza takibi, kişinin kendi hafıza ve düşünme becerilerini düzenli olarak kontrol etmesidir. Bu, günlük aktivitelerdeki değişiklikleri fark etmek ve gerektiğinde doktora başvurmak için kullanılır.

Evet, özellikle yaşlandıkça hafıza değişiklikleri yaygındır. Ancak bu değişiklikler herkes için farklıdır.

Herkesi etkileyebilir, ancak yaşlılarda, ailesinde hafıza sorunu olanlarda ve bazı sağlık sorunları olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık sık eşyaları yanlış yere koymak
• Randevuları veya önemli tarihleri unutmak
• Tanıdık yerlerde kaybolmak veya yön bulmakta zorlanmak
• Aynı soruyu tekrar tekrar sormak
• Günlük işleri yapmakta zorlanmak (yemek tarifi, ilaç takibi gibi)

Çocuklarda belirtiler

• Okulda dersleri unutmak veya ödevleri yapmamak
• Odaklanma güçlüğü çekmek
• Sık sık eşyalarını kaybetmek

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yakın zamandaki olayları veya konuşmaları unutmak
• Tanıdık kişilerin isimlerini hatırlamakta zorlanmak
• Zaman ve mekan kavramında karışıklık yaşamak

Nedenler

Ana nedenler

• Normal yaşlanma süreci
• Stres, kaygı veya depresyon
• Uykusuzluk veya düzensiz uyku
• B12 vitamini gibi bazı vitaminlerin eksikliği
• Tiroid sorunları veya diğer hormonal dengesizlikler

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede demans (bunama) öyküsü
• Yüksek tansiyon, diyabet veya yüksek kolesterol
• Sigara içmek veya aşırı alkol tüketimi
• Yetersiz fiziksel aktivite ve sağlıksız beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hafıza kaybı aniden başladıysa (saatler veya günler içinde)
• Kafa travması geçirdikten sonra hafıza sorunu oluştuysa
• Hafıza sorunlarına baş ağrısı, konuşma güçlüğü veya dengesizlik eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Unutkanlık günlük yaşamı etkilemeye başladıysa (iş, sosyal hayat)
• Aile üyeleri veya arkadaşlar hafıza değişikliklerinden endişeleniyorsa
• Hafıza sorunları birkaç haftadan uzun sürüyorsa

Tanı

Doktor, hafıza sorunlarını değerlendirmek için ayrıntılı bir öykü alır, fizik muayene yapar ve bazı testler isteyebilir. Aile üyelerinden de bilgi alınabilir.

Yapılabilecek testler

• Hafıza ve düşünme becerilerini ölçen basit testler (Mini-Mental Durum Testi gibi)
• Kan testleri (vitamin eksiklikleri, tiroid sorunları veya enfeksiyonları kontrol etmek için)
• Beyin görüntüleme (MR veya BT) – gerekirse

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size hafıza ile ilgili sorular soracak, günlük aktivitelerinizi nasıl yaptığınızı öğrenecek ve basit bir test uygulayabilir. Rahat olun, bunun için herhangi bir hazırlık yapmanıza gerek yoktur.

Tedavi

Tedavi, hafıza sorununun altında yatan nedene bağlıdır. Bazen altta yatan bir sağlık sorunu (vitamin eksikliği, depresyon) tedavi edildiğinde hafıza düzelir. Demans gibi durumlarda ise tedavi semptomları yavaşlatmaya yöneliktir.

Evde kişisel bakım

• Beyin egzersizleri yapmak (bulmaca çözmek, yeni bir dil öğrenmek)
• Düzenli uyku alışkanlığı edinmek
• Sosyal aktivitelere katılmak ve aile/arkadaşlarla görüşmek
• Not almak, takvim kullanmak gibi hatırlatıcılar kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hafıza sorununun türüne göre ilaç tedavisi veya terapi (örneğin bilişsel rehabilitasyon) önerebilir. Bu ilaçların isimleri ve dozları kişiye özeldir, doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hafıza sorunları için genellikle ameliyat gerekmez, ancak nadiren altta yatan bir beyin tümörü veya kanama varsa cerrahi müdahale düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Hafıza sorunlarıyla yaşamak zorlayıcı olabilir, ancak bazı düzenlemeler günlük hayatı kolaylaştırabilir. Notlar almak, saat ve takvim kullanmak, eşyaları her zaman aynı yere koymak yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel egzersiz (yürüyüş, yüzme gibi)
• Zihinsel aktiviteler (kitap okumak, oyun oynamak)
• Sosyal ilişkileri sürdürmek
• Stresten uzak durmak ve gevşeme teknikleri uygulamak

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (bol sebze, meyve, balık, zeytinyağı) hafıza sağlığına iyi gelir. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hafıza sorunları kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Kendinizi böyle hissediyorsanız, bu duyguları bir doktor veya terapistle paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Hafıza sorunları tamamen önlenemese de, riski azaltmak için yapılabilecekler vardır: sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve aşırı alkolden kaçınmak, kan basıncı ve kan şekerini kontrol altında tutmak.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri, hafıza sorunlarına yol açabilecek durumların (yüksek tansiyon, diyabet) erken teşhisine yardımcı olur. 65 yaş üstü kişilerin yıllık kontrollerde hafıza taraması yaptırması önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Günlük yaşam aktivitelerini yapmakta giderek artan zorluk
• Sosyal izolasyon ve yalnızlık
• Depresyon veya kaygı bozuklukları
• Demans (bunama) gelişme riskinin artması

Uzun vadeli görünüm

Hafıza sorunlarının birçoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Erken fark edildiğinde, yaşam kalitesini korumak ve ilerlemeyi yavaşlatmak mümkündür. Sağlık ekibinizle işbirliği yaparak ve kendinize iyi bakarak, yaşamınızı dolu dolu sürdürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.