home monitoring for mole changes

Genel Bakış

Evde ben değişikliklerini izleme, cildinizdeki benlerin zaman içinde nasıl değiştiğini düzenli olarak kontrol etme yöntemidir. Bu sayede cilt kanseri gibi hastalıkların erken belirtilerini fark edebilirsiniz.

Evet, benler herkeste bulunabilir. Cilt kanseri ise dünya genelinde sık görülen bir kanser türüdür. Erken teşhis edildiğinde tedavi şansı yüksektir.

Açık tenli, güneş yanığı geçmişi olan, ailesinde cilt kanseri öyküsü bulunan kişilerde risk daha yüksektir. Ancak herkes ben değişikliklerine karşı dikkatli olmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Benin asimetrik olması (iki yarısı farklı şekil)
• Benin kenarlarının düzensiz, girintili çıkıntılı olması
• Benin renginin birden fazla renk içermesi (siyah, kahverengi, mavi, kırmızı)
• Benin çapının 6 mm’den büyük olması (bir silginin ucu kadar)
• Benin şekil, renk veya boyutunda değişiklik olması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda benler genellikle zararsızdır, ancak anormal büyüme, kanama veya kaşıntı varsa doktora gösterilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yeni çıkan benler veya var olan benlerin değişmesi daha dikkatle izlenmelidir.
• Cilt yaşlandıkça benler daha koyu veya daha düzensiz görünebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Benler melanosit adı verilen renk hücrelerinin bir araya gelmesiyle oluşur.
• Cilt kanseri (melanom) genellikle kontrolsüz büyüyen melanositlerden kaynaklanır.

Risk faktörleri

• Açık ten, sarışın veya kızıl saç, mavi veya yeşil gözler
• Güneş yanığı öyküsü (özellikle çocuklukta)
• Çok sayıda ben (50’den fazla) veya atipik benler
• Ailede cilt kanseri öyküsü
• Solaryum kullanımı
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtiler varsa hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Herhangi bir beninizde hafif değişiklik fark ederseniz (örneğin rengi biraz koyulaştıysa) bir dermatoloğa (cilt doktoru) görünün.
• Ayda bir kez kendi kendinize ben kontrolü yapın. Herhangi bir şüpheli durumda doktora başvurun.

Tanı

Dermatoloğunuz cildinizi dermoskop adı verilen özel bir büyüteçle inceler. Gerekirse şüpheli ben alınarak (biyopsi) patoloji laboratuvarında incelenir.

Yapılabilecek testler

• Dermoskopi (cildin büyütülerek incelenmesi)
• Biyopsi (benin bir kısmının veya tamamının alınarak mikroskopta incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Eğer biyopsi yapılacaksa lokal anestezi (uyuşturma) ile yapılır. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Cilt kanseri tedavisi kanserin türüne, evresine ve yerine göre değişir. Erken evrede cerrahi ile çıkarılması yeterlidir. İlerlemiş vakalarda ek tedaviler gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Güneşten korunmak: 11.00-16.00 arası gölgede kalın, geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü takın, koruyucu giysiler giyin.
• Güneş kremi sürmek: En az 30 faktörlü (SPF 30+) geniş spektrumlu güneş kremi kullanın ve 2 saatte bir yenileyin.
• Benlerinizi düzenli olarak fotoğraflayın veya bir ben haritası çıkarın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kanserli beni cerrahi olarak çıkarabilir. Bazı durumlarda radyoterapi (ışın tedavisi) veya immünoterapi (bağışıklık sistemini güçlendiren tedavi) uygulanabilir. Tedavi planı size özel hazırlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evre melanomda ben ve çevresindeki sağlıklı ciltten küçük bir alan cerrahi olarak çıkarılır. İleri evrelerde lenf düğümlerinin alınması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Cilt kanseri tedavisi sonrası düzenli kontrollerinizi aksatmayın. Her ay kendinizi kontrol edin ve yeni veya değişen benleri doktorunuza bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşten korunma alışkanlıklarını hayatınızın bir parçası haline getirin.
• Solaryum ve bronzlaşma yataklarından uzak durun.
• Sigara içmeyin, sağlıklı beslenin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Özel bir diyet gerekmez, ancak antioksidan açısından zengin sebze ve meyveler tüketmek faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Cilt kanseri teşhisi kaygı ve stres yaratabilir. Duygularınızı ailenizle veya bir psikologla paylaşın. Unutmayın, erken teşhis edilen cilt kanserlerinde başarı oranı çok yüksektir.

Önleme

Tamamen önlenemese de, güneşten korunma ve düzenli cilt kontrolleri riski büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Cilt kanserine karşı özel bir aşı yoktur, ancak HPV ve hepatit B aşıları diğer kanserlere karşı korur.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı tarafından düzenli bir tarama programı bulunmamakla birlikte, risk grubundaysanız yılda bir kez dermatoloğa gitmeniz önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin derin dokulara, lenf düğümlerine ve diğer organlara yayılması (metastaz)
• Tedavi şansının azalması
• Ciltte şekil bozuklukları veya fonksiyon kaybı

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan cilt kanserlerinde tedavi neredeyse her zaman başarılıdır. Düzenli kontroller ve güneşten korunma ile sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Skin Cancer Foundation
• World Health Organization - Skin Cancer

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
• Türk Dermatoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.