home monitoring for obesity

Genel Bakış

Evde obezite takibi, kişinin kendi kilosunu, vücut kitle indeksini (VKİ) ve bel çevresini düzenli olarak ölçerek sağlık durumunu izlemesidir. Bu takip, kilo yönetimine yardımcı olur ve doktora gidildiğinde önemli bilgiler sağlar.

Obezite dünyada ve ülkemizde yaygındır. Türkiye'de her 3 kişiden 1'inde obezite görülmektedir.

Obezite her yaştan, her cinsiyetten insanı etkileyebilir. Ancak düşük gelirli gruplar, eğitim düzeyi düşük olanlar ve bazı etnik gruplarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı kilo alımı (vücut kitle indeksinin 30 ve üzerinde olması)
• Bel çevresinde artış (kadınlarda 88 cm, erkeklerde 102 cm üzeri)
• Nefes darlığı (özellikle efor sırasında)
• Eklem ağrıları (diz, kalça ve bel bölgesinde)
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Yaşıtlarına göre belirgin şekilde fazla kilo
• Hızlı kilo alma eğilimi
• Hareket etmede isteksizlik ve çabuk yorulma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kilo artışına bağlı hareket kısıtlılığı ve düşme riski
• Diz ve kalça ağrılarında artış
• Tansiyon ve şeker gibi ek sağlık sorunlarının kötüleşmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Fazla kalori alımı (enerji alımının harcanandan fazla olması)
• Yetersiz fiziksel aktivite (hareketsiz yaşam)
• Genetik faktörler (ailede obezite öyküsü)

Risk faktörleri

• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları (işlenmiş gıdalar, şekerli içecekler, aşırı yağlı yiyecekler)
• Hareketsiz yaşam tarzı (masa başı iş, az yürüyüş)
• Uyku düzensizliği (az uyumak veya kalitesiz uyku)
• Stres ve duygusal yeme
• Bazı hormonal hastalıklar (tiroid bezi az çalışması, polikistik over sendromu)
• Bazı ilaçlar (antidepresanlar, kortizon gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın.
• Ani kilo değişimleri (birkaç haftada 5 kg'dan fazla artış veya kayıp) yaşıyorsanız hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Evde takip sırasında kilonuz sürekli artıyorsa veya sağlıklı beslenme ve egzersize rağmen kilo veremiyorsanız doktorunuza danışın.
• Vücut kitle indeksiniz 30 ve üzerindeyse bir doktora görünün.
• Bel çevreniz kadınlarda 88 cm, erkeklerde 102 cm üzerindeyse doktorunuza danışın.

Tanı

Obezite tanısı genellikle vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplaması ve bel çevresi ölçümü ile konur. Evde kendinizi düzenli tartarak ve bel ölçümü yaparak takip edebilirsiniz. VKİ = kilo (kg) / boy² (m²) formülü ile hesaplanır.

Yapılabilecek testler

• Vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplama (kilo / boy²)
• Bel çevresi ölçümü (göbek hizasından, nefes verirken)
• Kan testleri (açlık kan şekeri, kolesterol profili, karaciğer enzimleri)
• Tansiyon ölçümü (dinlenme halinde)
• Gerekirse vücut yağ yüzdesi ölçümü (biyoelektrik empedans gibi yöntemlerle)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi muayene edecek, kilo geçmişinizi ve beslenme alışkanlıklarınızı sorgulayacak, gerekli testleri isteyecektir. Evde yaptığınız düzenli ölçümler (kilo, bel çevresi, tansiyon) tanıya ve tedavi planına büyük katkı sağlar. Doktorunuz ayrıca diyetisyen veya egzersiz uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Obezite tedavisinde amaç sağlıklı kilo vermek ve bu kiloyu korumaktır. Tedavi kişiye özeldir ve yaşam tarzı değişiklikleri ile başlar. Evde takip, tedavinin önemli bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli tartılma (haftada bir, aynı saatte, aynı tartı ile)
• Bel çevresi ölçümü (ayda bir)
• Sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmek (sebze, meyve, tam tahıl, protein ağırlıklı)
• Günde en az 30 dakika orta tempolu yürüyüş veya egzersiz
• Uyku düzenine dikkat etmek (günde 7-8 saat uyku)
• Stresi yönetmek (nefes egzersizleri, meditasyon, hobiler)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli görürse diyetisyen desteği, egzersiz programı veya ilaç tedavisi önerebilir. İlaçlar sadece doktor gözetiminde kullanılmalıdır. Tedavi sürecinde evde yaptığınız ölçümleri düzenli olarak doktorunuzla paylaşın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri derecede obezite vakalarında (VKİ 40 ve üzeri veya VKİ 35-40 arası olup obeziteye bağlı ciddi sağlık sorunları varsa) ve diğer yöntemlerle kilo verilemediğinde cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar, uzman bir ekip tarafından verilir. Ameliyat sonrası da evde takip önemlidir.

Bu durumla yaşamak

Evde obezite takibi yapmak, sağlıklı alışkanlıklar kazanmanıza ve kilo yönetiminizi daha iyi kontrol etmenize yardımcı olur. Kendinize karşı sabırlı olun ve küçük hedefler koyun. Her hafta 0.5-1 kg kaybı sağlıklı kabul edilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte tartılın (sabah aç karnına, tuvalet sonrası)
• Yemek günlüğü tutun (ne yediğinizi, ne kadar yediğinizi yazın)
• Günde 2-2.5 litre su için
• Düzenli uyuyun (yatmadan önce ekranlardan uzak durun)
• Öğün atlamayın, sağlıklı atıştırmalıklar tercih edin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme için sebze, meyve, tam tahıl ve protein açısından zengin besinler tüketin. Şekerli ve işlenmiş gıdalardan, aşırı yağlı yiyeceklerden uzak durun. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme) yapın. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kilo sorunları bazen özgüven düşüklüğü, kaygı, depresyon veya sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Obezite büyük ölçüde önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, yeterli uyku ve stres yönetimi en önemli koruyucu faktörlerdir. Çocukluktan itibaren sağlıklı alışkanlıklar kazanmak obezite riskini azaltır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aralıklarla (yılda bir) kilo, boy ve bel çevresi ölçümü yaptırarak VKİ'nizi takip edebilirsiniz. Ailede obezite veya diyabet öyküsü varsa daha sık kontrol önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet (kan şekeri yüksekliği)
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Kalp ve damar hastalıkları (kalp krizi, inme)
• Eklem sorunları (diz ve kalça kireçlenmesi)
• Uyku apnesi (uykuda nefes durması)
• Karaciğer yağlanması
• Bazı kanser türleri (meme, kolon, rahim kanseri gibi)

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edildiğinde obezitenin yol açtığı sağlık sorunları büyük ölçüde iyileşebilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, kilo vermek ve kiloyu korumak mümkündür. Umutlu olun ve adım adım ilerleyin. Unutmayın, her küçük değişiklik büyük fark yaratır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.