home monitoring for osteoporosis

Genel Bakış

Osteoporoz, kemiklerinizin zayıflayıp kolayca kırılmasına neden olan bir hastalıktır. Kemikleriniz zamanla incelir ve gücünü kaybeder.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 50 yaş üstü kadınların yaklaşık üçte birinde ve erkeklerin beşte birinde osteoporoz gelişir.

En çok menopoz sonrası kadınları etkiler, ancak yaşlı erkeklerde ve bazı hastalıkları olan kişilerde de görülebilir. Ailede osteoporoz öyküsü, düşük vücut ağırlığı ve bazı ilaçlar riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Osteoporozun erken dönemde hiçbir belirtisi yoktur.
• İlerleyen dönemlerde sırt ağrısı, boyda kısalma, kambur duruş (kamburlaşma) ortaya çıkabilir.
• En yaygın belirti, küçük bir düşme veya çarpma sonucu bile oluşan kemik kırıklarıdır.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda osteoporoz çok nadirdir ve genellikle başka bir hastalık veya ilacın sonucu olarak görülür.
• Belirtiler arasında sık kırıklar, büyüme geriliği ve kemik ağrısı yer alabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda sırt ağrısı, boyda belirgin kısalma ve kamburluk sık görülür.
• Düşme veya hafif travma sonrası kalça, el bileği veya omurga kırıkları olabilir.
• Kırıklar hareket kısıtlılığına ve bağımsızlığın kaybına yol açabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Östrojen hormonunun menopozla birlikte azalması (kadınlarda en sık neden)
• Yaşlanmayla birlikte kemik yapımının yıkımdan yavaş kalması
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı
• Bazı hastalıklar (romatoid artrit, hipertiroidi, bağırsak emilim bozuklukları) ve uzun süreli kortikosteroid kullanımı

Risk faktörleri

• Kadın olmak ve 65 yaş üstünde olmak
• Ailede osteoporoz veya kalça kırığı öyküsü
• Düşük vücut ağırlığı (zayıf olmak)
• Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Daha önce kırık geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşme sonrası şiddetli ağrı, şişlik veya hareket edememe durumunda acil servise başvurun.
• Ani başlayan ve dinlenmekle geçmeyen sırt ağrısı varsa hekime danışın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 65 yaş üstü kadınlar ve 70 yaş üstü erkekler düzenli kontrol için doktora gitmelidir.
• Menopoz sonrası kadınlar, risk faktörlerini değerlendirmek için doktorlarıyla konuşmalıdır.
• Osteoporoz tanısı almışsanız, doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrollere gidin.

Tanı

Osteoporoz tanısı, kemik yoğunluğu ölçümü (genellikle DEXA taraması denilen bir test) ile konur. Bu test, kemiklerinizin ne kadar güçlü olduğunu gösterir ve kırık riskinizi belirler.

Yapılabilecek testler

• DEXA taraması (kemik yoğunluğu testi) – en yaygın kullanılan yöntemdir.
• Kantitatif bilgisayarlı tomografi (QCT) – daha az yaygın, detaylı ölçüm sağlar.
• Röntgen – kırıkları gösterebilir ancak erken osteoporozu tespit etmekte yetersizdir.
• Kan ve idrar testleri – kalsiyum, D vitamini ve tiroid hormonları gibi değerleri kontrol etmek için yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

DEXA taraması ağrısızdır ve bir röntgen çektirmek gibidir. Yaklaşık 15-20 dakika sürer. Özel bir hazırlık gerektirmez, ancak önceden kalsiyum tabletleri almayı bırakmanız gerekebilir. Test sonuçlarınız bir 'T skoru' ile değerlendirilir: -2,5 veya daha düşük bir skor osteoporozu gösterir.

Tedavi

Osteoporoz tedavisi, kemik kaybını yavaşlatmayı, kemik yoğunluğunu artırmayı ve kırıkları önlemeyi amaçlar. Tedavi genellikle ilaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve beslenme düzenlemelerini bir arada içerir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 30 dakika yürüyüş, dans gibi ağırlık taşıyan egzersizler yapın.
• Dengeyi geliştiren egzersizler (tai chi, yoga) düşme riskini azaltır.
• Kalsiyumdan zengin besinler tüketin: süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler, badem.
• D vitamini için güneş ışığından yararlanın veya doktorunuzun önerdiği takviyeyi kullanın.
• Evde düşmeyi önlemek için halıları sabitleyin, banyolara tutunma barları taktırın, yeterli aydınlatma sağlayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik kaybını yavaşlatan veya kemik yapımını artıran ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle hap, enjeksiyon veya damar yolu ile uygulanır. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna, kemik yoğunluğunuz, yaşınız ve diğer sağlık durumlarınıza göre doktorunuz karar verir. İlaç tedavisi genellikle uzun sürelidir ve düzenli takip gerektirir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Osteoporozun kendisi için cerrahi bir işlem yoktur. Ancak kalça kırığı gibi ciddi kırıklar oluştuğunda, kırığı onarmak için cerrahi gerekebilir. Bu durumda ameliyat sonrası fizik tedavi ve rehabilitasyon önemlidir.

Bu durumla yaşamak

Osteoporozla yaşarken günlük aktivitelerinizi güvenli bir şekilde sürdürmek için dikkatli olmalısınız. Ağır kaldırmaktan kaçının, merdivenleri kullanırken tutunun, kaygan zeminlerden uzak durun. Düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenmeyi alışkanlık haline getirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve alkol tüketimini sınırlayın.
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun (ne çok zayıf ne de çok kilolu).
• Düşme riskinizi azaltmak için göz ve işitme kontrollerinizi yaptırın.
• Kemik sağlığınızı destekleyen egzersizleri (yürüyüş, hafif ağırlık çalışmaları) haftada en az 3-4 kez yapın.

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini en önemli besin öğeleridir. Günlük beslenmenizde süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, balık (sardalya, somon) ve kuru baklagillere yer verin. D vitamini için haftada 2-3 kez 10-15 dakika güneş ışığı almak yeterlidir. Egzersiz olarak yürüyüş, hafif koşu, merdiven çıkma ve denge egzersizleri önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Osteoporoz tanısı almak endişe verici olabilir. Kırık korkusu günlük yaşamı kısıtlayabilir ve depresyona yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Düzenli doktor kontrolleri ve destek almak kaygıyı azaltır. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin.

Önleme

Osteoporoz tamamen önlenemese de, sağlıklı yaşam tarzı ile riskinizi azaltabilirsiniz. Yeterli kalsiyum ve D vitamini alımı, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durmak kemik kaybını yavaşlatır. 50 yaşından sonra kemik yoğunluğu taraması yaptırmak erken tanıya yardımcı olur.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı önerilerine göre, 65 yaş üstü kadınlar ve 70 yaş üstü erkekler kemik yoğunluğu taraması yaptırmalıdır. Risk faktörleri taşıyan daha genç bireylerde de tarama düşünülebilir. Doktorunuz sizin için uygun zamanı belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga ve el bileği gibi bölgelerde sık kırıklar oluşabilir.
• Omurga kırıkları boy kısalmasına ve kamburluğa neden olabilir.
• Kırıklar uzun süreli ağrı, hareket kısıtlılığı ve bağımlılığa yol açabilir.
• Ciddi kalça kırıkları ameliyat gerektirir ve ölüm riskini artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

Osteoporoz tedavi edilebilir ve yönetilebilir bir hastalıktır. Erken tanı ve uygun tedavi ile kırık riski önemli ölçüde azaltılabilir. Çoğu insan kemik sağlığını koruyarak aktif ve bağımsız bir yaşam sürdürebilir. Düzenli takip ve sağlıklı alışkanlıklarla osteoporozun etkileri en aza indirilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.