Premenstrüel Sendrom (PMS) İçin Evde Belirti Takibi

Genel Bakış

Premenstrüel sendrom (PMS), adet döneminden birkaç gün önce başlayan ve adet başladıktan sonra geçen fiziksel, duygusal ve davranışsal belirtiler topluluğudur. Evde belirti takibi, bu belirtileri bir takvim veya uygulama yardımıyla düzenli olarak kaydetmenizdir. Bu kayıtlar, doktorunuza doğru tanı ve tedavi planı oluşturmada yardımcı olur.

Evet, PMS oldukça yaygındır. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %50-80'i bir miktar PMS belirtisi yaşar, ancak şiddetli olanlar daha az görülür.

PMS, üreme çağındaki (genellikle 15-49 yaş arası) kadınları etkiler. Ergenlikten sonra başlayabilir ve menopoz sonrasında sona erer.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karında şişkinlik ve gaz
• Göğüslerde hassasiyet
• Yorgunluk ve uyku sorunları
• Sinirlilik, kaygı veya hüzün
• Baş ağrısı
• İştah değişiklikleri (aşırı yeme veya tatlı isteği)

Çocuklarda belirtiler

• PMS çocuklarda görülmez; ergenlik döneminden sonra başlayabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası kadınlarda PMS görülmez, ancak benzer belirtiler başka nedenlerle ortaya çıkabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsü sırasında hormon seviyelerindeki (östrojen ve progesteron) dalgalanmalar
• Beyindeki kimyasal maddelerin (serotonin gibi) bu dalgalanmalara hassas tepki vermesi

Risk faktörleri

• Ailede PMS öyküsü olması
• Yüksek stres seviyesi
• Fazla kilo veya obezite
• Düşük fiziksel aktivite
• Yetersiz uyku düzeni

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum olarak belirtilen belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın.
• İntihar düşünceleri veya kendinize zarar verme isteği varsa vakit kaybetmeden yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• PMS belirtileri yaşam kalitenizi etkiliyorsa (iş, okul, ilişkiler gibi) bir kadın doğum uzmanına veya aile hekiminize başvurun.
• Herhangi bir sağlık sorununuz yoksa, yıllık jinekolojik kontrol sırasında belirtilerinizden bahsedebilirsiniz.

Tanı

PMS tanısı genellikle, belirtilerin en az iki adet döngüsü boyunca kaydedildiği bir belirti günlüğü ile konur. Doktorunuz bu kayıtları inceleyerek belirtilerinizin adet döngünüzle ilişkili olduğunu doğrular. Ayrıca tiroid problemleri veya depresyon gibi diğer durumları ekarte etmek için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Belirti günlüğü (en az 2-3 ay boyunca her gün belirtileri kaydetme)
• Fizik muayene ve jinekolojik muayene
• Gerekirse kan testleri (tiroid hormonları, kan sayımı gibi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size adet döngünüz, belirtilerinizin başlangıç zamanı ve şiddeti hakkında sorular soracak. Belirti günlüğünüzü getirmeniz tanıyı kolaylaştırır. Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Sonuçları aynı gün alabilir, tedavi planınızı doktorunuzla görüşebilirsiniz.

Tedavi

PMS tedavisi kişiye özeldir. Hafif belirtiler için yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Orta ve şiddetli belirtilerde ilaç tedavileri ve terapi seçenekleri doktorunuz tarafından önerilebilir. Tedavinin amacı belirtileri azaltmak ve yaşam kalitenizi artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi haftada en az 150 dakika)
• Sağlıklı beslenmek (meyve, sebze, tam tahıl; tuz, şeker ve kafeini azaltmak)
• Stresi yönetmek (meditasyon, derin nefes alma, hobiler)
• Yeterli ve düzenli uyumak (her gece 7-9 saat)
• Belirtilerinizi takip etmek ve önceden plan yapmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinizin şiddetine göre hormonal doğum kontrol yöntemleri (hap, bant, halka gibi), doğal ağrı kesiciler veya ruh halinizi dengelemeye yardımcı ilaçlar önerebilir. Bazı durumlarda idrar söktürücüler veya besin takviyeleri (kalsiyum, magnezyum gibi) de kullanılabilir. Tüm ilaç tedavileri doktor kontrolünde olmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS tedavisinde cerrahi genellikle gerekli değildir. Sadece çok nadir ve şiddetli durumlarda, diğer tedaviler işe yaramazsa yumurtalıkların alınması gibi seçenekler düşünülebilir, ancak bu büyük bir karardır ve detaylıca değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

PMS ile yaşamayı kolaylaştırmak için belirtilerinizi takip etmek iyi bir başlangıçtır. Beklenen belirtilere göre programınızı ayarlayabilir, zor günlerde kendinize daha fazla zaman ayırabilirsiniz. Ailenize ve arkadaşlarınıza durumunuzu anlatmak anlayış görmenizi sağlayabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stres yönetimi tekniklerini günlük rutininize ekleyin.
• Düzenli uyuyun ve uyanma saatlerinizi sabit tutun.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Bol su için.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme PMS belirtilerini hafifletebilir. Kalsiyum açısından zengin besinler (süt, yoğurt, yeşil yapraklı sebzeler) tüketin. Tuzu azaltın, kafeinli içecekleri sınırlayın. Haftada en az 3 gün 30 dakika orta şiddette egzersiz yapmak hem fiziksel hem ruhsal belirtilere iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS ruh halinizi etkileyebilir; sinirlilik, kaygı, hüzün ve öfke patlamaları yaygındır. Bu durum geçicidir ve adet başladıktan sonra düzelir. Ancak duygularınız çok yoğunsa veya kendinizi kötü hissediyorsanız mutlaka bir doktor veya psikologdan destek alın.

Önleme

PMS tam olarak önlenemez, ancak yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtilerin şiddeti azaltılabilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi riski düşürebilir.

Aşılar

PMS için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

PMS için düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak belirti takibi kendi kendinize yapabileceğiniz bir izleme yöntemidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli PMS, günlük yaşamı, iş verimini ve ilişkileri ciddi şekilde bozabilir.
• Premenstrüel disforik bozukluk (PMDB) adı verilen daha ağır bir duruma dönüşebilir.
• Kontrol edilmediğinde depresyon ve anksiyete riskini artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

PMS tedavi edilebilir bir durumdur. Doğru tanı ve uygun tedavi ile kadınların çoğu belirtilerini kontrol altına alabilir ve yaşam kalitelerini önemli ölçüde artırabilir. Belirtileriniz ne kadar zorlayıcı olursa olsun, yalnız olmadığınızı ve yardım alabileceğinizi unutmayın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.