IBS result meanings for patients

Genel Bakış

İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS), bağırsakların normal çalışmasını etkileyen yaygın bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Karın ağrısı, şişkinlik, gaz, ishal ve kabızlık gibi belirtilere yol açar. IBS, bağırsakta kalıcı bir hasar olmamasına rağmen kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Evet, IBS toplumda oldukça yaygındır. Türkiye'de her 10 kişiden yaklaşık 1'inde IBS belirtileri görülmektedir.

IBS her yaşta ortaya çıkabilir, ancak en sık genç yetişkinlerde ve kadınlarda görülür. Kadınlarda erkeklere oranla 2 kat daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı veya kramp (genellikle yemekten sonra artar)
• Şişkinlik ve gaz
• İshal (bazen ani tuvalet ihtiyacı ile)
• Kabızlık (zor veya seyrek dışkılama)
• İshal ve kabızlığın dönüşümlü olması
• Dışkıda mukus (sümüksü akıntı)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da aynı belirtiler görülebilir, ancak karın ağrısı sıkça okul devamsızlığına neden olabilir.
• İştahsızlık, kilo alamama veya büyüme geriliği varsa doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda IBS benzer belirtiler gösterse de, dışkılama alışkanlığındaki ani değişiklikler başka hastalıkların habercisi olabilir.
• Kilo kaybı, gece uykudan uyandıran ishal veya kanlı dışkı gibi uyarı işaretlerine dikkat edilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• IBS'nin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Bağırsak hareketlerinin anormal olması (çok hızlı veya çok yavaş)
• Bağırsaklarda aşırı duyarlılık (normal gaz veya hareketleri acı verici hissetme)
• Stres ve duygusal faktörlerin bağırsakları etkilemesi
• Bazı yiyeceklerin (yağlı, baharatlı, süt ürünleri gibi) tetiklemesi
• Geçirilmiş bağırsak enfeksiyonları sonrası gelişmesi

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede IBS öyküsü olması
• Stresli yaşam olayları
• Anksiyete veya depresyon gibi ruhsal sağlık sorunları
• Genç yaş (50 yaş altı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli karın ağrısı
• Kanlı dışkı
• Ateş
• Kusma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli tekrarlayan karın ağrısı, şişkinlik, ishal veya kabızlık şikayetleriniz varsa
• Belirtiler günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kilo kaybı veya gece belirtileri varsa

Tanı

IBS teşhisi genellikle belirtilere dayanarak konur. Doktorunuz sizi muayene eder, tıbbi öykünüzü dinler ve diğer hastalıkları elemek için bazı testler isteyebilir. Roma Kriterleri olarak adlandırılan bir kılavuz kullanılır: Son 3 ayda, ayda en az 3 gün tekrarlayan karın ağrısı ve buna eşlik eden dışkılama sıklığında veya şeklinde değişiklik.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı
• Dışkı testi (enfeksiyon veya kanama için)
• Çölyak hastalığı testi (kan testi)
• Kolonoskopi (özellikle 50 yaş üstü veya uyarı işaretleri varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis sürecinde doktorunuz sizi dikkatle dinleyecek ve belirtilerinizi soracaktır. Gerekli testleri yapacak ve sonuçları sizinle paylaşacaktır. Teşhis konulduktan sonra size tedavi seçenekleri ve yaşam tarzı önerileri sunulacaktır.

Tedavi

IBS tedavisinde amaç belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle diyet düzenlemeleri, stres yönetimi ve gerekirse ilaç tedavisini içerir.

Evde kişisel bakım

• Lifli gıdaları yavaş yavaş artırın (tam tahıllar, sebzeler)
• Gaz yapıcı yiyeceklerden (karnabahar, soğan, baklagiller) kaçının
• Küçük porsiyonlarla sık sık yemek yiyin
• Bol su için
• Düzenli egzersiz yapın
• Stresi azaltmak için gevşeme teknikleri deneyin (yoga, nefes egzersizleri)
• Yemek günlüğü tutarak tetikleyicileri belirleyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinize göre çeşitli ilaçlar önerebilir. Bunlar arasında bağırsak hareketlerini düzenleyenler, ishal veya kabızlık için kullanılanlar, karın ağrısını azaltan antispazmodikler ve bazı özel durumlarda probiyotikler yer alabilir. Sağlık Bakanlığı onaylı tedaviler kullanılır. İlaçları doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

IBS için cerrahi tedavi uygulanmaz.

Bu durumla yaşamak

IBS ile yaşamak zorlayıcı olabilir, ancak doğru yönetim stratejileri ile günlük aktivitelerinizi sürdürebilirsiniz. Belirtilerinizi tetikleyen yiyecekleri öğrenmek ve stresten kaçınmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku alışkanlığı edinin
• Aşırı kafein ve alkolden kaçının
• Sigarayı bırakın
• Stres yönetimi tekniklerini uygulayın

Diyet ve egzersiz

Yüksek lifli bir diyet (ama lifi yavaş artırarak) genellikle önerilir. Bol su içmek önemlidir. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi egzersizler sindirimi düzenlemeye yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

IBS, kaygı ve depresyona neden olabilir. Stres, IBS belirtilerini kötüleştirebilir. Bu nedenle ruh sağlığınıza dikkat etmeniz çok önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

IBS tam olarak önlenemez, ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürerek belirtilerin şiddeti azaltılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik yorgunluk
• Yaşam kalitesinde düşüş
• Anksiyete ve depresyon
• İş veya okul performansında azalma
• Sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

IBS, yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir ve uygun tedavi ile belirtiler genellikle kontrol altına alınabilir. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir, ancak çoğu kişi diyet ve yaşam tarzı değişiklikleriyle önemli ölçüde rahatlama sağlar. Uzun vadede belirtiler zamanla hafifleyebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.