incontinence specialist tests overview

Genel Bakış

İdrar kaçırma (inkontinans), istemsiz olarak idrarın sızmasıdır. Bu durum, mesane kontrolünü sağlayan kaslar ve sinirlerle ilgili bir sorun olduğunda ortaya çıkar. Uzman testler, idrar kaçırmanın nedenini bulmak ve doğru tedaviyi planlamak için yapılır.

Evet, idrar kaçırma oldukça yaygındır. Kadınlarda daha sık görülmekle birlikte erkekler de bu sorunu yaşayabilir. Her 4 kadından 1'i hayatının bir döneminde idrar kaçırma yaşar. Erkeklerde ise özellikle prostat tedavilerinden sonra daha sık görülür.

İdrar kaçırma herkesi etkileyebilir ancak özellikle doğum yapmış kadınlar, menopoz sonrası kadınlar, prostat büyümesi olan erkekler, yaşlı yetişkinler, aşırı kilolu kişiler ve nörolojik hastalığı olanlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürürken, hapşırırken, gülerken veya egzersiz yaparken az miktarda idrar kaçırma
• Ani ve şiddetli idrara çıkma isteği gelmesi ve tuvalete yetişemeden kaçırma
• Sık sık tuvalete gitme (günde 8 defadan fazla)
• Gece uykudan kalkıp idrar yapma (bir kereden fazla)
• Mesane tam boşalmamış gibi hissetme

Çocuklarda belirtiler

• 5 yaşından sonra hala gece altını ıslatma (enürezis)
• Gündüzleri de külotunu ıslatma
• Ani idrar sıkışması ve çömelme gibi davranışlar
• İdrar yolu enfeksiyonlarına yatkınlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sürekli veya sık idrar damlaması
• Tuvalete giderken yol üstünde kaçırma
• Gece yatak ıslatma
• Ciltte tahriş, kızarıklık veya yara oluşumu

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflaması (doğum, yaşlanma, obezite)
• Mesane kaslarının aşırı aktif olması (sıkışma inkontinansı)
• Sinir hasarı (diyabet, felç, multipl skleroz gibi hastalıklar)
• Prostat büyümesi veya prostat kanseri tedavisinin yan etkisi
• İdrar yolu enfeksiyonları veya kabızlık

Risk faktörleri

• Kadın olmak, özellikle birden çok doğum yapmış olmak
• Aşırı kilo veya obezite
• İleri yaş
• Sigara içmek (kronik öksürük pelvik tabana zarar verir)
• Bazı ilaçlar (tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler)
• Ailede idrar kaçırma öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar kaçırma aniden başladıysa ve şiddetliyse
• İdrarda kan, ateş veya sırt ağrısı varsa
• Daha önce prostat kanseri tedavisi gördüyseniz ve yeni başlayan kaçırma varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma günlük yaşamınızı etkiliyorsa (iş, sosyal hayat, uyku)
• Kaçırmayı önlemek için sürekli ped veya bez kullanıyorsanız
• Kaçırma nedeniyle ciltte tahriş, kızarıklık oluştuysa
• Birkaç aydır sorun devam ediyorsa

Tanı

Doktor önce sağlık öykünüzü dinler, fizik muayene yapar (karın, pelvik bölge, prostat muayenesi). Ardından idrar kaçırmanın türünü ve nedenini bulmak için özel testler isteyebilir. Bu testler hastanede veya özel bir merkezde yapılır ve genellikle ağrısızdır.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kan olup olmadığını görmek için)
• Mesane günlüğü (kaç kere tuvalete gittiğinizi, ne kadar idrar yaptığınızı yazmanız)
• Ürodinamik testler (mesanenizin ne kadar idrar tuttuğunu ve sıkışma hissini ölçer)
• Sistoskopi (ince bir kamera ile mesane içine bakılması)
• Pelvik ultrason (mesane ve çevre organların görüntülenmesi)
• Rezidüel idrar ölçümü (işedikten sonra mesanede kalan idrar miktarı)

Randevunuzda neler beklenir

Testler sırasında genellikle rahatsızlık olmaz. Ürodinamik test sırasında ince bir tüp (sonda) ile mesaneniz doldurulup boşaltılır; bu sırada hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Sistoskopi genellikle lokal anestezi ile yapılır. Test sonuçları birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz size sonuçları ve tedavi seçeneklerini anlatacaktır.

Tedavi

İdrar kaçırma tedavisi altta yatan nedene ve kaçırma türüne göre değişir. Çoğu durumda öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri önerilir. Bunlar yeterli olmazsa ilaçlar, tıbbi cihazlar veya cerrahi seçenekler düşünülebilir. Tedavi kişiye özeldir ve doktorunuz size en uygun seçeneği belirleyecektir.

Evde kişisel bakım

• Günde 8-10 bardak su için (ancak yatmadan önce sıvı alımını azaltın)
• Kafeinli, asitli içecekler ve baharatlı yiyeceklerden kaçının
• Pelvik taban egzersizleri (Kegel) yapın – günde 3 set, her set 10 tekrar
• İdrarınızı tutarak mesane eğitimi yapın (tuvalet aralıklarını kademeli olarak uzatın)
• Sağlıklı kilonuzu koruyun, fazla kiloları verin
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, idrar kaçırma türüne bağlı olarak çeşitli ilaçlar, vajinal peserler, idrar sondaları veya üretral bantlar gibi tedaviler önerebilir. İlaçlar genellikle mesane kaslarını gevşetmek veya idrar çıkışını düzenlemek için kullanılır. Tüm ilaçlar doktor kontrolünde alınmalıdır. Ayrıca, pelvik taban kaslarını güçlendirmek için biofeedback veya elektriksel stimülasyon gibi fizik tedavi yöntemleri de uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi, genellikle diğer yöntemlerin başarısız olduğu durumlarda düşünülür. Stres inkontinansı için askı operasyonları (TVT, TOT) sık yapılır. Sıkışma inkontinansı için mesane büyütme veya sinir stimülasyonu gibi işlemler uygulanabilir. Cerrahi kararı doktorunuzla detaylıca konuştuktan sonra verilir.

Bu durumla yaşamak

İdrar kaçırma ile yaşamak zor olabilir ancak baş etme yöntemleri vardır. Emici pedler veya özel iç çamaşırları kullanabilirsiniz. Dışarı çıkarken yedek kıyafet taşıyın. Tuvalete kolay erişim için evde düzenlemeler yapın (kapıları açık bırakın, yol lambası koyun). Seyahat öncesi tuvaletlerin yerini öğrenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli yürüyüş yapın (obeziteyi önler ve kasları güçlendirir)
• Sigara içmeyi bırakın (öksürük pelvik tabana zarar verir)
• Alkol ve kafein tüketimini sınırlayın
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (tam tahıl, sebze, meyve) tüketin, kabızlığı önleyin. Aşırı kilo verdiren diyetlerden kaçının; yavaş ve sağlıklı kilo kaybı hedefleyin. Pelvik taban egzersizlerini yaşam boyu alışkanlık haline getirin. Ağır kaldırma, zıplama gibi pelvik tabana baskı yapan egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, kaygı ve depresyona neden olabilir. Sosyal aktivitelerden uzaklaşmak insanları yalnızlığa itebilir. Bu duygular normaldir; ancak unutmayın ki bu tıbbi bir sorundur ve yardım istemek utanılacak bir şey değildir. Duygularınızı ailenizle veya güvendiğiniz bir arkadaşınızla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Tamamen önüne geçilemese de riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı kilo, düzenli pelvik taban egzersizleri ve doğum kontrol yöntemleri (kadınlarda doğum sayısını planlamak) faydalı olabilir. Kabızlığı önlemek ve yeterli sıvı almak da önemlidir.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak yıllık kadın doğum veya üroloji kontrollerinde şikayetlerinizi doktorunuza söyleyin. 40 yaş üstü erkeklerde prostat muayenesi erken tanı için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt tahrişi, mantar ve bakteri enfeksiyonları
• İdrar yolu enfeksiyonları (sık tekrarlayan)
• Sosyal izolasyon, iş ve özel hayatta sorunlar
• Düşme riski (gece tuvalete aceleyle kalkma)
• Böbrek hasarı (nadiren, tam idrar retansiyonu durumunda)

Uzun vadeli görünüm

İdrar kaçırma tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kişi, basit önlemler ve egzersizlerle bile belirgin iyileşme sağlar. Uzman testler sayesinde doğru tanı konur ve kişiye özel tedavi planı oluşturulur. Ümitsizliğe kapılmayın; yardım istemek hayat kalitenizi büyük ölçüde artırabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.