mole changes blood test explained

Genel Bakış

Ben değişiklikleri için kan testi, ciltteki benlerin kanserli olup olmadığını anlamaya yardımcı olan bir tıbbi incelemedir. Bu test, kanda melanom adı verilen cilt kanseri türüyle ilişkili bazı maddeleri (tümör belirteçleri) arar. Kan testi tek başına tanı koymaz, doktor muayenesi ve biyopsi ile birlikte değerlendirilir.

Ben değişiklikleri için kan testi, her ben şüphesinde yapılan rutin bir test değildir. Sadece melanom riski yüksek olan veya melanom tanısı almış kişilerde kullanılır. Toplumda yaygın olarak uygulanmaz.

Bu test, özellikle şüpheli benleri olan, ailesinde melanom öyküsü bulunan veya daha önce melanom tanısı almış kişiler için önerilir. Ayrıca cilt tipi açık renkli, çok sayıda beni olan veya güneşe aşırı maruz kalan bireylerde de kullanılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Benin asimetrik olması (iki yarısı birbirine benzemez)
• Kenarlarının düzensiz, girintili çıkıntılı olması
• Renk değişiklikleri (birden fazla renk, koyulaşma veya açılma)
• Çapının 6 milimetreden büyük olması (silgi başı büyüklüğü)
• Benin zamanla şekil, boyut veya renk değiştirmesi
• Kaşıntı, kanama veya kabuklanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda benler genellikle iyi huyludur, ancak yukarıdaki belirtilerden herhangi biri varsa dikkatli olunmalıdır.
• Çocuklarda melanom nadir görülür, ancak ergenlik döneminde risk artabilir.
• Çocuklarda benlerin izlenmesi ve güneşten korunması önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yeni çıkan veya değişen benlere daha dikkat edilmelidir.
• Yaşlılarda melanom daha yavaş büyüyebilir, ancak geç fark edilme riski yüksektir.
• Cilt yaşlanmasına bağlı benzer değişiklikler olabileceğinden doktor değerlendirmesi şarttır.

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına uzun süreli ve yoğun maruz kalmak
• Solaryum gibi yapay UV kaynaklarının kullanımı
• Genetik yatkınlık (ailede melanom öyküsü olması)
• Açık ten rengi, çiller, kızıl veya sarı saç, mavi veya yeşil göz

Risk faktörleri

• Çok sayıda ben (50'den fazla) veya atipik benler (displastik nevüs)
• Çocuklukta güneş yanığı geçirmiş olmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Önceden cilt kanseri geçirmiş olmak
• Yaş (ileri yaşlarda risk artar)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' ve 'acil olmayan' başlıkları altında belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa
• Bir ben haftalar içinde belirgin şekilde değişiyorsa
• Ailede melanom öyküsü varsa ve yeni bir ben fark edildiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez dermatolog tarafından cilt muayenesi yaptırmak
• Kendi kendine cilt muayenesi yaparak benleri düzenli olarak kontrol etmek

Tanı

Doktor önce cildinizi dikkatlice muayene eder ve şüpheli benleri dermoskopi adı verilen büyüteçli bir cihazla inceler. Eğer ben şüpheli görünüyorsa, biyopsi (küçük bir doku örneği alınarak patolojide incelenmesi) yapılır. Kan testi, tanıyı koymak için değil, melanomun vücuda yayılıp yayılmadığını veya tedaviye yanıtı değerlendirmek için kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Klinik cilt muayenesi
• Dermoskopi (benin büyütülerek incelenmesi)
• Biyopsi (örnek alınarak mikroskopta incelenmesi)
• Kan testi (tümör belirteçleri için, örneğin LDH, S100B gibi maddelerin seviyesine bakılır)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi basit bir işlemdir: kolunuzdan bir tüp kan alınır ve laboratuvara gönderilir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Test sırasında herhangi bir özel hazırlık gerekmez. Doktorunuz sonuçları diğer bulgularla birlikte değerlendirip size açıklayacaktır.

Tedavi

Melanom tedavisi, kanserin evresine, yayılma durumuna ve kişinin genel sağlığına göre planlanır. Erken evre melanomda cerrahi ile tamamen çıkarılması genellikle yeterlidir. İleri evrelerde ise immünoterapi (bağışıklık sistemini güçlendiren tedaviler), hedefe yönelik tedaviler (kanser hücrelerinin büyümesini durduran ilaçlar) ve bazen radyoterapi kullanılabilir. Tedavi sürecinde kan testleri düzenli aralıklarla yapılarak hastalığın seyri izlenir.

Evde kişisel bakım

• Güneşten koruyucu krem kullanmak ve koruyucu giysiler giymek
• Düzenli cilt kontrollerini ihmal etmemek
• Sağlıklı beslenmek ve bol su içmek
• Stresten uzak durmaya çalışmak

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında cerrahi (benin ve çevresindeki sağlıklı dokunun çıkarılması), immünoterapi (bağışıklık sistemini uyaran ilaçlar), hedefe yönelik tedavi (belirli genetik mutasyonlara sahip tümörler için), kemoterapi ve radyoterapi yer alır. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz karar verir. Tüm ilaçlar ve dozlar mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, melanomun ilk tedavisidir. Kanserli ben, etrafındaki bir miktar sağlıklı doku ile birlikte çıkarılır. Erken evre melanomlarda cerrahi genellikle tek başına yeterlidir.

Bu durumla yaşamak

Melanom tedavisi sonrası düzenli doktor kontrollerine gitmek ve kendi kendine cilt muayenesi yapmak önemlidir. Güneşe çıkarken mutlaka korunmalı, güneşin en yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmamaya dikkat edilmelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşten koruyucu kremi her gün (yaz kış) kullanmak
• Geniş kenarlı şapka, güneş gözlüğü ve uzun kollu giysiler tercih etmek
• Solaryumdan kesinlikle uzak durmak
• Düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş, yüzme gibi)

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini destekler. Bol meyve, sebze, tam tahıl tüketmek, işlenmiş gıdalardan uzak durmak faydalıdır. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapılması önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Melanom tanısı ve tedavisi kaygı, korku ve üzüntüye neden olabilir. Tedavi sonrası nüks (tekrarlama) endişesi yaşanması normaldir. Bu duygularla başa çıkmak için profesyonel destek almak, aile ve arkadaşlarla konuşmak yardımcı olabilir.

Önleme

Melanomun kesin önlenmesi mümkün olmasa da riski azaltmak için güneşten korunma önlemleri alınabilir. Güneş yanıklarından kaçınmak, özellikle çocukluk döneminde çok önemlidir. Ayrıca düzenli cilt taramaları erken teşhise yardımcı olur.

Aşılar

Melanom için henüz koruyucu bir aşı yoktur. Ancak araştırmalar devam etmektedir.

Tarama programları

Kendi kendine cilt muayenesi ayda bir kez yapılmalıdır. Ayrıca yılda bir kez dermatolog kontrolü önerilir. Ailede melanom öyküsü olanlar daha sık kontrol ettirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Melanomun derinleşmesi ve çevre dokulara yayılması
• Lenf düğümlerine sıçraması (lenf nodu metastazı)
• Diğer organlara (akciğer, karaciğer, beyin, kemik) yayılması
• İleri evrede tedavisi zorlaşır ve hayati tehlike oluşturabilir

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilen melanomda iyileşme oranı çok yüksektir. Günümüzde ileri evre melanom için bile etkili tedaviler mevcuttur. Tedaviye erken başlamak, başarı şansını artırır. Düzenli kontroller ve koruyucu önlemlerle melanomun kontrol altına alınması mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.