İşitme Testi (Odyometri) Nedir?

Genel Bakış

İşitme testi, kulaklarınızın sesleri ne kadar iyi duyduğunu ölçen bir dizi basit ve ağrısız testtir. Bu testler, işitme kaybınızın olup olmadığını, varsa ne tür ve ne kadar şiddetli olduğunu belirlemek için kullanılır. İşitme kaybı, gürültüye maruz kalma, yaşlanma, enfeksiyonlar veya diğer sağlık sorunlarından kaynaklanabilir. Unutulmamalıdır ki, işitme kaybını teşhis etmek için idrar testi (noise hearing urine test) kullanılmaz; bu yaygın bir yanlış anlamadır. İşitme testleri genellikle kulak burun boğaz (KBB) uzmanları veya odyologlar tarafından yapılır.

Evet, işitme kaybı oldukça yaygındır. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkiler. Türkiye'de de her yaş grubunda görülebilir. Özellikle 65 yaş üstü bireylerin yaklaşık üçte birinde işitme kaybı vardır.

İşitme kaybı herkesi etkileyebilir: bebekler, çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar. Risk faktörleri arasında yüksek gürültüye maruz kalma (iş veya eğlence), ailede işitme kaybı öyküsü, bazı ilaçlar, kronik hastalıklar (örneğin diyabet) ve yaşlanma sayılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sesleri kısık duyma
• Özellikle kalabalık ortamlarda konuşmaları takip etmekte zorluk çekme
• Televizyon veya radyonun sesini başkalarına göre daha fazla açma ihtiyacı
• Kulakta çınlama (tinnitus)
• Baş dönmesi veya denge sorunları

Çocuklarda belirtiler

• Konuşma ve dil gelişiminde gecikme
• Okulda dikkat dağınıklığı veya öğrenme güçlüğü
• Sık sık kulak enfeksiyonu geçirme
• Seslere tepki vermeme veya yüksek sesle konuşma
• Televizyonu çok yakından izleme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sohbetlerde sık sık tekrar ettirme ihtiyacı
• Sosyal ortamlardan kaçınma (işitme zorluğu nedeniyle)
• Telefon konuşmalarında zorlanma
• Seslerin boğuk gelmesi
• Denge sorunları ve düşme riskinde artış

Nedenler

Ana nedenler

• Gürültüye maruz kalma (uzun süreli yüksek ses, örneğin fabrika, konser, kulaklıkla yüksek sesle müzik dinleme)
• Yaşlanma (presbiakuzi)
• Kulak enfeksiyonları (orta kulak iltihabı gibi)
• Kulak kiri birikmesi (buşon tıkanıklığı)
• Bazı ilaçların yan etkileri (ototoksik ilaçlar)
• Genetik faktörler
• Kafa travmaları

Risk faktörleri

• Gürültülü işyerlerinde çalışmak (inşaat, maden, fabrika, müzik sektörü vb.)
• Yüksek sesle müzik dinleme alışkanlığı (kulaklıkla)
• Ailede işitme kaybı öyküsü
• Diyabet, yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklar
• Sigara kullanımı
• Tekrarlayan kulak enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani işitme kaybı durumunda derhal bir KBB uzmanına başvurun.
• Kulak travması veya şiddetli baş dönmesi ile birlikte işitme sorunu varsa acile gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yıllık işitme kontrolü, özellikle 50 yaş üstü kişiler veya gürültülü ortamlarda çalışanlar için önerilir.
• Çocuklarda doğumdan sonra işitme taraması yapılır; ardından düzenli kontroller önemlidir.
• İşitme kaybı belirtileri fark ederseniz (örneğin televizyon sesini artırma), rutin bir randevu alın.

Tanı

İşitme kaybı tanısı, kulak muayenesi ve işitme testleri ile konur. Doktorunuz önce kulağınızı muayene eder, ardından bir odyolog sizi bir dizi testten geçirir. İdrar testi (noise hearing urine test) işitme kaybı tanısında kullanılmaz; ancak doktorunuz altta yatan bir hastalığı (örneğin enfeksiyon, metabolik bozukluk) araştırmak için idrar testi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Doktor kulağınıza bakar, kulak zarınızı değerlendirir.
• Saf ses odyometrisi: Kulaklık takarak farklı frekanslardaki sesleri duyup duymadığınız test edilir.
• Konuşma odyometrisi: Fısıltı veya normal ses tonuyla kelimeleri tekrarlamanız istenir.
• Timpanometri: Orta kulağınızın basıncını ölçen bir testtir.
• Otoakustik emisyon testi: İç kulaktaki tüy hücrelerinin sağlığını değerlendirmek için kullanılır.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle sessiz bir odada yapılır. Kulaklık takar ve çeşitli sesler duyarsınız; duyduğunuzda bir düğmeye basmanız istenir. İşlem sırasında ağrı hissetmezsiniz. Sonuçlar bir grafik üzerinde gösterilir ve doktorunuz size işitme seviyenizi açıklar.

Tedavi

İşitme kaybının tedavisi, kaybın nedenine ve türüne bağlıdır. Bazı durumlar ilaçla veya cerrahiyle tedavi edilebilirken, çoğu işitme kaybı kalıcıdır ve işitme cihazları gibi cihazlarla yönetilir. Tedavi seçeneklerini doktorunuzla konuşmalısınız.

Evde kişisel bakım

• Kulaklarınızı yüksek sesten koruyun (kulak tıkacı veya koruyucu kulaklık kullanın).
• Kulaklıkla müzik dinlerken ses seviyesini %60'ın altında tutun ve 60 dakikada bir ara verin.
• Kulak kiri birikmesini önlemek için kulaklarınızı pamuklu çubukla temizlemekten kaçının; doktorunuza danışın.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin, çünkü sigara işitme kaybı riskini artırabilir.
• Diyabet ve yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklarınızı kontrol altında tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, işitme kaybının nedenine göre tedavi planlayacaktır. Örneğin, kulak enfeksiyonları için antibiyotik tedavisi (sadece doktor reçetesiyle), kulak kiri temizliği, işitme cihazı uygulaması veya koklear implant gibi seçenekler değerlendirilebilir. Herhangi bir ilacı doktor önermeden kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, örneğin orta kulak iltihabına bağlı işitme kaybında, kulak zarına tüp takılması (ventilasyon tüpü) veya otoskleroz gibi durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyat kararı uzman doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

İşitme kaybıyla yaşamak başlangıçta zor olabilir, ancak doğru destek ve cihazlarla günlük yaşamınızı sürdürebilirsiniz. İşitme cihazları, konuşmaları daha net duymanıza yardımcı olabilir. Aileniz ve arkadaşlarınızla işitme durumunuz hakkında açıkça konuşmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sessiz ortamlar tercih edin; arka planda gürültü varsa, konuşmaları takip etmek zorlaşır.
• Karşınızdaki kişiyle yüz yüze konuşun, böylece dudak hareketlerini de okuyabilirsiniz.
• Toplu taşıma, restoran gibi yerlerde işitme cihazınız varsa kullanın.
• Düzenli işitme kontrollerinizi yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz, genel sağlığınızı destekler ve işitme kaybını doğrudan önlemese de, diyabet ve kalp hastalığı gibi risk faktörlerini kontrol altında tutmaya yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme kaybı, sosyal izolasyon, yalnızlık ve depresyona yol açabilir. Bu duyguları yaşamanız normaldir. Bir ruh sağlığı uzmanından destek almak veya bir destek grubuna katılmak size iyi gelebilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

İşitme kaybının bazı türleri önlenebilir. Özellikle gürültüye bağlı işitme kaybından korunmak mümkündür. Bunun için yüksek sesli ortamlarda kulak koruyucu kullanmalı, kulaklıkla müzik dinlerken ses seviyesini düşük tutmalı ve düzenli aralar vermelisiniz. Yaşlanmaya bağlı işitme kaybını tamamen önlemek mümkün olmasa da, etkilerini azaltmak için sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinebilirsiniz.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar işitme kaybına neden olabilir. Kızamık, kabakulak, menenjit gibi hastalıklara karşı aşı olmak bu riski azaltır. Çocukluk çağı aşı takvimine uymak önemlidir.

Tarama programları

Yenidoğan işitme taraması, tüm bebeklerde doğumdan sonra yapılır. Ayrıca, risk altındaki kişiler (gürültülü işte çalışanlar, 50 yaş üstü) düzenli işitme taramasından geçmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sosyal izolasyon ve yalnızlık hissi
• Depresyon ve anksiyete riskinde artış
• Konuşma ve dil gelişiminde gecikme (çocuklarda)
• Okul ve iş performansında düşüş
• Denge sorunları ve düşme riskinde artış (özellikle yaşlılarda)
• Demans (bunama) riskinde artış (araştırmalar işitme kaybı tedavi edilmezse bilişsel gerileme riskinin arttığını göstermektedir)

Uzun vadeli görünüm

İşitme kaybı tedavi edilebilir ve yönetilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi günlük yaşamlarına aktif bir şekilde devam edebilir. İşitme cihazları ve diğer yardımcı teknolojiler sayesinde iletişim sorunları büyük ölçüde azaltılabilir. Umutlu olmak için birçok neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.