obesity blood test explained

Genel Bakış

Obezite kan testleri, vücut ağırlığınızla ilgili sağlık durumunuzu değerlendirmek için yapılan bir grup kan testidir. Bu testler, obezite ile ilişkili olabilecek diyabet, yüksek kolesterol, karaciğer yağlanması gibi sorunları tespit etmeye yardımcı olur. Tek bir 'obezite testi' yoktur; doktorunuz sizin durumunuza göre birden fazla test isteyebilir.

Evet, obezite yaygın bir sağlık sorunudur ve doktorlar sıklıkla bu testleri ister. Türkiye'de her 3 kişiden 1'inde fazla kilo veya obezite görülür.

Obezite kan testleri, vücut kitle indeksi (VKİ) 30 ve üzeri olan kişilere, ailede obezite veya diyabet öyküsü bulunanlara ve kilo vermekte zorlanan herkese önerilebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı kilo veya bel çevresinin geniş olması
• Nefes darlığı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Eklem ağrıları (özellikle diz ve kalça)
• Uyku apnesi (uykuda nefes durması)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda beklenen kilo artışından daha hızlı kilo alma
• Fiziksel aktivitede azalma
• Akranlarına göre daha iri yapı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşa bağlı kilo alımı ve kas kaybı
• Denge sorunları ve düşme riskinde artış
• Kronik hastalıkların (şeker, tansiyon) kötüleşmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Obezite kan testlerinin yapılmasının ana nedeni, aşırı kilonun vücutta yol açtığı metabolik değişiklikleri değerlendirmektir.
• Doktorlar bu testleri, obeziteye bağlı diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve karaciğer hastalığı gibi durumları taramak için ister.

Risk faktörleri

• Ailede obezite veya diyabet öyküsü
• Yüksek kalorili beslenme ve hareketsiz yaşam
• Hormonal bozukluklar (tiroid, polikistik over sendromu)
• Bazı ilaçlar (antidepresanlar, kortikosteroidler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bilinç bulanıklığı varsa hemen 112'yi arayın.
• Çok yüksek kan şekeri belirtileri (aşırı susama, sık idrara çıkma, kusma) varsa acile gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vücut kitle indeksiniz 30'un üzerindeyse veya bel çevreniz erkeklerde 102 cm, kadınlarda 88 cm'den fazlaysa bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Ailede obezite, diyabet veya kalp hastalığı varsa düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.

Tanı

Obezite tanısı öncelikle vücut kitle indeksi (VKİ) ve bel çevresi ölçümü ile konur. Kan testleri bu tanıyı desteklemek ve altta yatan sorunları bulmak için yapılır.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri (diyabet taraması)
• Lipit profili (kolesterol ve trigliserit düzeyleri)
• Karaciğer fonksiyon testleri (karaciğer yağlanması)
• Tiroid fonksiyon testleri (hipotiroidi taraması)
• İnsülin direnci testi
• Tam kan sayımı

Randevunuzda neler beklenir

Test için koldaki bir damardan kan alınır. İşlem birkaç dakika sürer ve hafif bir batma hissi olabilir. Genellikle 8-12 saat aç kalmanız istenir. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, kan testi sonuçlarına ve kişinin genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Amaç kiloyu sağlıklı seviyeye getirmek ve eşlik eden hastalıkları kontrol altına almaktır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli fiziksel aktivite (haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz)
• Sağlıklı beslenme (sebze, meyve, tam tahıl ağırlıklı, işlenmiş gıdalardan uzak)
• Porsiyon kontrolü ve yavaş yemek yeme
• Yeterli uyku ve stres yönetimi

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, obeziteye bağlı diyabet, yüksek tansiyon veya kolesterol gibi durumlar için ilaç tedavisi önerebilir. Ayrıca kilo kaybına yardımcı olabilecek bazı ilaçlar da mevcuttur; bunlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır. İlaçların adını ve dozunu doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri obezite durumlarında (VKİ 40 ve üzeri veya VKİ 35-40 ile birlikte ek hastalıklar varsa) ve diğer yöntemler başarısız olduğunda, mide küçültme ameliyatı (bariatrik cerrahi) düşünülebilir. Bu karar mutlaka uzman bir ekip tarafından verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Obezite ile yaşarken düzenli kontroller ve kan testleri, sağlığınızı takip etmenizi sağlar. Kilo verme süreci zaman alabilir, sabırlı olun ve küçük hedefler belirleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika yürüyüş yapmak
• Ekran süresini azaltmak
• Düzenli uyku alışkanlığı edinmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Diyet ve egzersiz

Diyetisyen eşliğinde size özel bir beslenme programı hazırlanması en etkili yoldur. Bol su için, şekerli içeceklerden kaçının. Egzersiz olarak yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi eklemlere az yük bindiren aktiviteler tercih edilebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kilo sorunu, özgüven düşüklüğü, depresyon ve sosyal izolasyona yol açabilir. Duygusal destek almak, bir psikolog veya destek grubuna katılmak faydalı olabilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Obezite büyük ölçüde önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve yeterli uyku en önemli koruyucu faktörlerdir. Ailede obezite varsa çocukluktan itibaren bu alışkanlıkları kazandırmak önemlidir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri sırasında boy-kilo ölçümü ve bel çevresi takibi yapılması önerilir. Ailede diyabet veya kalp hastalığı varsa kan testleri ile erken tanı mümkündür.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet
• Yüksek tansiyon
• Kalp hastalıkları ve inme
• Uyku apnesi
• Karaciğer yağlanması ve siroz
• Kısırlık ve hormonal bozukluklar
• Bazı kanser türleri (meme, kolon, rahim)

Uzun vadeli görünüm

Obezite tedavi edilebilir bir durumdur. Erken müdahale ve uygun yaşam tarzı değişiklikleri ile komplikasyon riski büyük ölçüde azalır. Pek çok kişi, destek alarak sağlıklı kilosuna kavuşabilir ve yaşam kalitesini artırabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.